

D4050

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མ་ཧཱ་ཡཱ་ན་སང་གྲ་ཧ་བྷཱ་ཥྱཾ། །བོད་སྐད་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་འགྲེལ་པ། བམ་པོ་དང་པོ་། སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། གང་ཞིག་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མུན པ་རབ་རིབ་དག་གིས་ཇི་སྙེད་ཇི་ལྟ་བར།།ཡོད་པ་དོན་དམ་ཀུན་རྫོབ་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་གང་གཟུགས་བརྙན་གཞན་དུ་སྣང་གྱུར་པའི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བསམ་པ་བཞིན་དུ་དྲི་མེད་ཐར་པའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །ཉོན་མོངས་བག་ཆགས་བཅས་པར་བཅོམ་པའི་དྲི་མེད་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ རྟོགས་པ།།རྣམ་རྟོག་དྲ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དྲི་མེད་ཡེ་ཤེས་ཟེར་གྱིས་ཐོབ་གྱུར་ནས། །གང་གིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཕྱོགས་བཅུ་རྣམས་སུ་རབ་ཏུ་སྟོན་ཀྱང་འཁོར་བ་ལ། །དེར་མི་རྟོག་པས་གནས་པ་མེད་ཅིང་སྙིང་རྗེ་མྱ་ངན་འདས་ལ་མི་གནས་གང་། །ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ གཟུང་བས་བདག་གཞན་དོན་གྱི་མཐར་བྱོན་དང་།།གང་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་གང་བཅོམ་ལྡན་དེ་ཡིས་ཡང་དག་རྟོགས་ནས་ལེགས་བསྟན་པ། །གང་འདི་ལེགས་པར་སྒྲུབ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡིས་བདུད་རྩིའི་གོ་འཕང་ཞི་བ་འཐོབ། །གང་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོར་ཡུན་རིང་ཤིན་ཏུ་ འབྱིང་།།སློབ་དང་མི་སློབ་འབྲས་བུ་ལ་གནས་ལམ་དེ་ནས་སོང་དགེ་འདུན་གཞན་གྱི་མཆོག་།གང་ཞིག་བདེ་གཤེགས་དགེ་འདུན་ཡོན་ཏན་དྲི་མེད་རིག་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པ། །བླ་ན་མེད་བསོད་ནམས་ཞིང་ལ་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཕྲ་མོ་དག་ཀྱང་འདིར་བྱས་ན། །ས་དང་ནམ་མཁའ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལྟར་ མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐར་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད།།དེ་དག་ལ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱིས་ལན་ཅིག་མིན་པར་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁས་པར་རློམ་པར་རང་གི་རྟོག་ལ་བརྟེན་པས་ལུང་དང་རྟོགས་པ་དཀྲུགས་གྱུར་ཅིང་། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་དམ་ཆོས་ཚུལ་དཀྲུགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་སྣང་མཛད་པའི། །ཏིང་ འཛིན་མི་གཡོ་འཇིག་རྟེན་འདས་ལ་བརྟེན་ནས་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལ་བརྙེས་པས།།སྔོན་ཆད་མ་བྱུང་བ་ཡི་དམ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་ལ་ཡང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཉི་མ་ཕྱོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་འོད་ཟེར་དྲ་བ་འགྱེད་པ་ལྟར། །གང་གིས་ལེགས་པའི་གྲངས་པ་གཞུང་གི་འོད་ཟེར་དྲི་མེད་རྣམ་ པར་སྤྲོ་བྱེད་དེ།།ཟབ་ཅིང་དོན་ཆེ་བཟང་ལ་སྣ་ཚོགས་ཚིག་བཟང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ལས་བྱུང་། །གང་ཞིག་སྐྱེ་བོ་མཁས་པ་རང་དགའ་མེད་པ་དྲང་བ་མཉེན་ཞིང་གུས་པར་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལའང་གང་གི་བློ་ནི་ཐོགས་མེད་ལ། །རྙེད་དང་ གྲགས་པ་དང་ནི་བསྟོད་དང་བདེ་བ་རྣམས་ལའང་ཆགས་པ་རྟག་མེད་པའི།།གང་གིས་མིང་ཡང་ཡོན་ཏན་རྗེས་མཐུན་ངེས་པ་མཁས་པ་དག་གིས་བརྟག་བརྗོད་དེ། །གང་ཞིག་ཐོགས་མེད་ཅེས་ནི་མི་དང་ལྷ་ཡིས་གྲགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྗོད་བྱེད་པ། །མི་ཟད་བློ་ལས་དམ་ཆོས་ཚིག་དོན་བདུད་རྩིའི་ཆར་ འབབ་པ་ལས་ཕྱོགས་གཅིག་ཉིད།།ཐོས་ཏེ་བྱིའུ་ལྟ་བུར་རང་གི་ནུས་པ་ཅུང་ཞིག་གང་ཡང་ཅི་བཟུང་དང་། །བསྡུ་བ་གཏན་ལ་དབབ་པར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བསྟན་ལས་ཅུང་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ། །དེས་ཀྱང་ལ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་གཞུང་གི་རྒྱ་མཚོས་སྐྲག་པའི་དོན་བྱེད་སྲིད། །འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་ཅི་ལས་བརྩམས་ནས་རྒྱུ་གང་གིས་བརྗོད་ན།ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉིད་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུས་བརྗོད་ཀྱི་གཞན་དུ་ན་ག་ ལ་ནུས།ཡང་གང་གིས་ན་བསྟན་བཅོས་འདི་རིམ་པ་འདི་ལྟར་བསྟན་ན་གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་སྨོས་པ་མེད་ན་འདི་གཙུག་ལག་ཉིད་དུ་མི་ཤེས་པ་དེས་ན་དེའི་ཕྱིར་དང་། མདོའི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ས་བཅུ་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་མངོན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ གཙུག་ལག་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱའོ།

梵语：Mahāyāna-saṃgraha-bhāṣyam
藏语：大乘集论释。第一卷。
顶礼佛陀！顶礼圣者文殊师利童子！
彼以所知障暗翳，如量如实诸法相，胜义世俗诸法中，如镜现影异相现。
随诸众生之意乐，无垢解脱三种法，烦恼习气悉断除，证得无垢正等觉。
断除一切分别网，以无垢智光获得，任运十方广宣说，不住轮回不执著。
大悲不住涅槃中，以大方便智慧摄，成办自他利究竟。
彼等正法世尊证，善说正法随行者，获得甘露寂静位。
若有舍弃此正法，长久沉溺苦海中。
有学无学果位住，道中所行僧众胜。
善逝僧众功德净，以清净戒律修持，无上福田微善根，如地虚空广大故。
智者由此成解脱，身语意业恒敬礼。
自恃智慧依己见，错乱教证之愚者，如是扰乱正法轨，以法光明普照耀。
依止出世不动定，蒙圣慈氏垂加持，昔所未有正法教，敬礼如是大师尊。
犹如日光遍十方，普照无量光明网，如是善说论典光，无垢光明广宣流。
甚深广大善巧语，种种善说了义经，令诸智者生欢喜，柔和恭敬无傲慢。
甚深难解法性中，其智无碍无阻滞，利养名闻及赞誉，安乐不生贪著心。
其名称德相符合，智者观察而称赞，无著名称人天中，功德广大众所知。
无尽智慧正法语，甘露法雨一分中，如鸟随力取所需，略说摄论广说义。
或有畏惧广论海，是故略说其义趣。
如是诸佛世尊语，以十殊胜而超胜，此说何义何因缘？
广大所知法性中，甚深广大唯佛及菩萨力能宣说，余者岂能？
复次，此论如是次第宣说者，若不说对法，则不知此为论藏，故为显示经名，如十地经说'大乘对法经'。
复次为令知是论藏故说对法。

།ད་ནི་མདོ་བརྩམས་པའི་དགོས་པ་ནི་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་སྨོས་པ་ནི་འདིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། མདོའི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་སྨོས་པ་ནི་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་པ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་གཙུག་ལག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལོག་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་རང་གི་རྟོག་པའི་བློ་དག་གིས་ཆོས་མངོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པར་འདོད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་ ཐོས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་།མཁས་པ་དག་གིས་བྱས་པར་འདོད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །ཡང་ཆོས་མངོན་པ་སྨོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་གཟུང་ངོ་། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་གཟུང་ བས་ནི་རང་གི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་རང་གི་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བར་ཡང་དག་པར་སྣང་ངོ་།།གང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་མངོན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཟབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྡེ་ སྣོད་གསུམ་ནི་མདོ་སྡེ་དང་།འདུལ་བ་དང་། མངོན་པའོ། །གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཐེག་པ་དམན་པ་དང་། ཐེག་པ་མཆོག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །ཡང་དེ་ནི་གསུམ་ཡང་རུང་གཉིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་ ན།བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཤེས་བྱ་མ་ལུས་པའི་དོན་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུ་གང་གིས་གསུམ་ཡིན་ན་རྒྱུ་དགུ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་ན་མདོ་སྡེ་སྟེ། གང་དོན་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེའི་དོན་དེ་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐའ་གཉིས་སུ་སྦྱོར་བའི་གཉེན་པོས་ན་འདུལ་བ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ ཐོབ་དང་བཅས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་བཀག་པས་འདོད་པའི་བསོད་ཉམས་ལ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་སྤོང་བ་ཉིད་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྗེས་སུ་གནང་བས་བདག་ཉིད་ངལ་བའི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོས་ན་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་བསླབ་པ་གསུམ་སྟོན་པས་ན་མདོ་སྡེའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་འདུལ་བ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འགྱོད་པ་ལས་རབ་ཏུ་འདའ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པས་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཆོས་དང་དོན་རྟོགས་པས་མདོ་སྡེའོ། ཆོས་དང་དོན་སྒྲུབ་པས་འདུལ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་རྟོགས་པ་ལས་སོ། །ཆོས་དང་དོན་རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ ལ་མཁས་པས་ན་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ།རྒྱུ་དགུ་པོ་དེ་དག་གིས་ན་སྡེ་སྣོད་ནི་གསུམ་དུ་འདོད་དོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་འཁོར་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བསྒོ་བ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། འཇིལ་བ་དང་། རབ་ཏུ་ འབྱེད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།ཐོས་པས་ནི་སེམས་ལ་བསྒོ་བ་ཉིད་དོ། །བསམ་པས་ནི་རྟོགས་པ་ཉིད་དོ། །ཞི་བའི་དོན་ཏུ་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་འཇིལ་བ་ཉིད་དོ། །ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཉིད་དོ། །མདོར་བསྡུ་ན་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་དེ་དག་སོ་སོ་ཞེང་དོན་རྣམ་པ་ བཞི་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་རྟོགས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གི་དོན་ཤེས་པས་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པ་འཐོབ་བོ། །དེ་ལྟར་སོ་སོ་ཞིང་དོན་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཞེ་ན། གནས་དང་མཚན་ཉིད་དང་། ཆོས་དང་དོན་མདོར་སྟོན་ པས་ན།མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་ཡུལ་གང་དུ་གང་གིས་གང་ལ་བསྟན་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

现在开始阐述经典撰著的必要性，是为了让未领悟者获得领悟。提到'阿毗达磨经'是为了说明法的分类内容和显示经的名称。提到'大乘'是为了寻求声闻的阿毗达磨，因为有人错误地认为所有阿毗达磨都不是经典。其中有些人以自己的分别心认为阿毗达磨是佛所说。有些人认为是声闻所说和智者所造。说'大乘经'是为了显示其超胜于声闻等。
又提到阿毗达磨是为了摄持菩萨藏。由于摄持菩萨藏，则在自己的大乘中调伏自己的烦恼而如实显现。因为在大乘中菩萨们的烦恼即是分别念本身是烦恼，所以菩萨的阿毗达磨具有广大深奥的特征。
其中三藏是经藏、律藏和论藏。这三者又因小乘和最胜乘的差别而分为二种：声闻藏和菩萨藏。无论是三藏还是二藏，为什么称为'藏'呢？因为是摄集，即摄集了一切所知义理。
为什么是三藏的原因有九种：经藏是对治疑惑，因为对于任何有疑惑的义理都确定地显示其义理。律藏是对治二边执著，即通过禁止有过失的受用而断除贪著欲乐边，通过允许无过失的受用而断除自我苦行边。阿毗达磨是对治执著我见为最胜，因为明显显示无颠倒法的特征。
又因为显示三学故为经藏。因为成就增上戒和增上心故为律藏，因为具足戒律者超越追悔而获得禅定。因为成就增上慧故为阿毗达磨，因为通达无颠倒义理。
又因为了解法和义故为经藏。因为成就法和义故为律藏，因为与调伏烦恼相应即从了解而来。因为善巧于抉择法和义故为阿毗达磨。由这九种原因而主张为三藏。这些都是为了从轮回中解脱。
又问：如何由这些获得解脱呢？是由教诫、了悟、止息和抉择而得解脱。闻法即是教诫于心。思维即是了悟。为寂静而修即是止息。由观慧即是抉择。
总之，经藏、律藏和论藏各有四种义理，菩萨若了悟这些则将获得一切智性。声闻即使仅知一偈颂的义理也能获得漏尽。如是各有四种义理是什么呢？经藏是由处所、相、法和略说义理。其中处所是指在何处由谁对谁宣说。相是世俗谛相和胜义谛相。

།ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཟས་དང་། བསམ་གཏན་ དང་།ཚད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་ནི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པའོ། །མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཆོས་མངོན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཆོས་མངོན་པའོ། །བདེན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྟོན་པའི་ཆོས་ནི ཆོས་མངོན་པ་སྟེ།ཆོས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མང་པོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ན་ཆོས་མངོན་པ་སྟེ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བར་འདོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཉིད་དོ། །མདོ་ སྡེའི་དོན་འདིས་རྟོགས་པར་བྱེད་པས་ན་ཡང་ཆོས་མངོན་པའོ།།ཡང་འདུལ་བ་ནི་ལྟུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ནི་ལྟུང་བའི་རིས་ལྔའོ། །ཀུན་ནས་འབྱུང་བ་ནི་ལྟུང་བ་མི་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། བག་མེད་པ་ཉིད་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་མང་བ་དང་།མ་གུས་པ་ལས་སོ། །ལྟུང་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡོམ་པ་འཛིན་པའི་བསམ་པས་ཡིན་གྱི། ཆད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། སོ་སོར་ཆགས་པ་དང་། ལྟུང་བར་མཐོང་བ་དང་། བསླབ་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆད་པའི་ལས་ དང་།ནང་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཏེ། བསླབ་པའི་གནས་བཅས་པ་ལ་ཡང་རིམ་གྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་འདུན་བློ་མཐུན་པས་རབ་ཏུ་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཉིད་དང་། རྟེན་གནས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་བུད་མེད་པ་དང་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་མཚན་གྱུར་པས་ ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་དག་གོ།།ལྟུང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་རྣམ་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པས་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟུང་བ་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བ་དག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་ན་འདུལ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ ཉིད་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་པ་བཅས་པའོ།།གང་ཟག་གི་ཉེས་པ་གང་གིས་ཞུས་པ་ན། དེའི་དབང་གིས་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་འདུས་ནས་བསླབ་པ་བཅས་པས་ན་བཅས་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་བསླབ་པའི་གཞི་བཅས་པ་དེ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། །ངེས་པར་གཟུང་བ་ནི་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ ལྟུང་བ་དང་།ལྟུང་བ་མེད་པར་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །ད་ནི་རྩ་བའི་གཞུང་བརྩམ་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་དང་གུས་པར་བཅས་པས་ཚིག་གཞན་དུ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུངས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ ཏན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐོབ་པས་ཀྱང་དོན་དང་ཚིག་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དང་། རབ་ཏུ་སྟོན་པ་ཉིད་དུ་འདིས་བསྟན་པའམ། དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བརྗོད་པ་ ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སོ། །གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང་ གང་ལ་མངའ་བ་དེ་ནི་གསུང་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཅུས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ།།གང་གཞན་ཡང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་སྒྲའི་དོན་ནི་མཆོག་གི་དོན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་པར་ བྱ་བས་ན་ཤེས་བྱའོ།

法即是蕴、处、界、缘起、食、禅定、无量、八解脱、胜处、遍处、菩提分、无碍解等。义即是随说。由趣向现前故，由反复宣说故，由胜伏故，由现证故而应了知对法，趣向无住涅槃之法即是对法。
反复宣说谛、菩提分、解脱门等法即是对法，因为对每一法都以众多分类如决定语、自相、共相等来宣说故。由胜伏故为对法，即是依对方诤论者而言的胜伏。由通达经藏义故亦是对法。
复次，律即应知堕罪、生起、出离、决定出离。其中堕罪即是五类堕罪。生起即是由不知堕罪、放逸、烦恼炽盛、不恭敬而起。出离即如实由受持律仪之心，而非由惩罚。
决定出离有七种：各别忏悔、见罪、惩罚羯磨如给予学处等、内律即依次第随许而僧众同心制定学处之基础随许、所依转变即比丘比丘尼转变为女性男性之不共差别。
以法园林方式观察堕罪真实之殊胜，以及由现证法性见谛而从微细堕罪中决定出离。
复次由四种义而应知律：补特伽罗即依谁而制学处。制定即由何补特伽罗之过失而请问，以其力故一切僧众集会而制学处。分别即将所制学处分别抉择。决定即于彼决定何为堕罪与无罪。
今当造根本论：'于世尊前'即表示精进恭敬而非他义。'极入大乘'即获得总持等功德之义，由获得彼等功德而能持正义文句及善说，或由如是名号之菩萨。
何故宣说？为宣说大乘之大体性故。其中宣说即开示大乘之大体性。此即从大乘而言，即依彼而说。
具足十种殊胜语之殊胜者，即具足十种殊胜语者即是十种殊胜语之殊胜者。其他殊胜语之义即最胜义，如是即是殊胜义。其中由所知处之殊胜而殊胜之语者，由应知故为所知。

།དེ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །དེའི་གནས་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སོ། །འདི་ནི་ལས་འཛིན་པ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ ཡིན་པས་ཤེས་བྱའི་ཁྱད་པར་རོ།།ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་བའམ། གང་གིས་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ མོ།།དེར་འཇུག་པ་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའོ། །འཇུག་པ་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་ནི་རྒྱུའོ། །དེ་དག་ཉིད་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །དེའི་ རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའོ། །དེའི་སྒོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྒོམ་པ་གོམས་པ་སྟེ། དེའི་གོམས་པ་ནི་སའི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའོ། །སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། བསླབ་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒོམ་པ་གང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་བྱེད་པའི་སེམས་སོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་སེམས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་སོ་། །སེམས་ཉིད་ ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ་།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བམ། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་བསླབ་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། ། སྤངས་པའི་ཁྱད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའམ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སམ། སོ་སོ་རང་གི་རིག་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་གསུང ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་སྤངས་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཁྱད་པར་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སར་ ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་དག་ཉིད་དག་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ནི་འབྲས་བུའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་དག་ནི་དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྒོམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། དེའི་སྤངས་པ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྤངས་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ སྤངས་པ་ཉིད་དེ།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ དག་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་དང་ཡེ་ཤེས་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ།མིག་བཞིན་ནོ།

此外还有杂染和清净，这也是三种自性。其所依是因的意思。所谓殊胜的教言，是由阿赖耶识所致。这是执持业，由于是所知的差别性质，故为所知差别。所知相是所知体性的意思。所知相即是所知相，为三种自性。于彼所知相如何趣入或由何趣入，即唯识性。
彼中趣入即是趣入彼。关于趣入的因果，趣入唯识时，在世间布施等波罗蜜多修行之时是因。彼等现前并成为出世间时是果。
关于彼因果修习的差别，彼因果即是彼之因果。彼修习的差别即是修习串习，彼串习即是地的差别。彼之作用是真实。
于彼修习差别中增上戒，就戒学而言的学处是增上戒，彼学处即是菩萨修习中不作不善法的心。关于增上心，内心即是增上心。就心而言的学处是增上心，即三摩地。
关于增上慧，现证的智慧是增上慧，或就慧而言的学处是增上慧，即是无分别智。
关于断的差别，殊胜或差别或各别自证断除烦恼障和所知障，即是无住涅槃。
以智慧差别而殊胜的教言，是离障智慧，即是随顺无分别智。佛智是断除一切障碍习气，此即是无分别智和智慧差别。
所谓如何宣说，即是以何种方式的意思。
六波罗蜜多是彼趣入的因果，由唯识性故，三自性差别清净的波罗蜜多是因，因为引导世间和出世间故。已入地者则是彼等清净。成为出世间是果。
十地是彼因果修习差别，关于三学及其果，其断即是彼果之断。彼体性即是彼果之断性，即是断除所知障的意思。
关于无分别智是增上慧，声闻的无分别是对四颠倒的无分别。菩萨法是一切法无分别性，彼等是无分别的差别。
关于佛陀三身是彼果，彼等之果即是彼果，彼果和智慧即是彼果智慧。彼体性即是彼果智慧性。若于彼无自性则非法身自性，如眼。

།དེ་མེད་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ཏེ། འདིར་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་མཚུངས་པའི་ཆོས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མེད་པར་ས་ཆེན་པོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་མི་འབྱུང་ངོ་།།དེ་མེད་པར་ཡང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། གཟུགས་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །སྤྲུལ་པར་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་དམན་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་དང་བའི་ཚོལ་བ་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེས་ན་ངེས་པར་སྐུ་ གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་མ་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། གནས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པ་སྟེ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་མཐུན་པ་འགལ་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ནི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཚད་མས་བརྟགས་ནས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ལམ་གྱི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ།རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་བཅུ་པོའོ། །མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི་། རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལམ་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གནས་པ་བཞིན་ནོ། །འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་ རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་གནོད་པའི་རྒྱུ་མེད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བསྟན་པའི་ལམ་ལ་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་མེད་པ་བཞིན་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་མི་འགལ་བ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་འདི་ལྟར་བསྟན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རེ་ཞིག་དང་པོ་ཉིད་དུ་ ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས།འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བར་དུ་འདི་ལས་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་ནས་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་གི།།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ལས་ནི་མ་ཡིན་པས་དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་ཡང་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ནི་གང་རྒྱུ་གང་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ལ་ཡོད་པར་ མངོན་པར་ཞེན་ཅིང་སྒྲོ་བཏགས་པ་སྟེ།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ན་ཡོད་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པར་འགྱུར་བས་མཐའ་དེ་དག་གཉི་གའི་སྐྱོན་སྤངས་པ་ནི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ནི་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཟུང་ཞིང་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་ལ་འདུག་པ་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འཇིག་རྟེན་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དག་རྟོགས་པར་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་པས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་ནི་ས བཅུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ཉིད་ལ་བསྒོམས་པས་བསླབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་ལྷག་པའི་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྐུ་གསུམ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་ཏེ་། འདི་དག་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ནང་དུ་འདུས་སོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་མོ། །དེས་ན་རྟོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ཉིད་དོ།

如果没有这个，也就不是圆满受用身，就像眼识一样，在此应当观察所依与能依相应的法。没有圆满受用身，入大地的诸菩萨就不会生起法的受用。没有这个，也不会圆满资粮，就像看不见色法一样。对于化身，如果随信行的诸菩萨和信解声闻乘的诸人的净信寻求也会衰退，因此必定成为三身。
所谓大乘超胜声闻乘，是指在声闻乘中未宣说而在大乘中特别宣说的殊胜法。这些是什么呢？这十种处能成就大菩提，即获得一切智智最为合理、相应、无违。所谓成就大菩提，就是成就大菩提的因。所谓最为合理，是指通过理等量度观察而宣说的道理因由，即十种因由。所谓相应，是指对于证悟而修行，是随顺安住，如同随顺所说的道路而安住。所谓无违，是指在诸地中没有不相应的违害因，如同在所说的道路上没有盗贼等违害，即轮回与涅槃不相违。
为何如此次第宣说呢？因为菩萨首先从法开始，直至证得涅槃果位和无上正等正觉，都是从此宣说。如此了知因法后，即通达缘起，知道从何因生何果，而非从自在天等而生，因此便能了知因果二者。由此便知从何因所生诸法的相，其相是什么呢？即是对非有的遍计执著为有而增益，由于对非有增益，便会诽谤圆成实有，远离这两边过失即是智者。
然后应当了知仅是唯识的相，由此便能无障。然后安住于唯识性时，应当了知随顺的六波罗蜜多世俗谛和胜义谛，以清净意乐摄持，这是其义。然后以十地差别在三无数劫中修习，不同于声闻的证悟，他们以三生对治而解脱。然后于彼等修习而圆满戒学等三学。
然后殊胜果位涅槃，断除烦恼障和所知障，证得无上正等正觉三身圆满菩提，这就是次第。这些即是大乘。因此如是所说的缘起也都摄于阿赖耶识中。其相即是三自性。因此证悟即是唯识性。

།དེ་ལས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ནི་ས་དག་གོ། །ས་དག་ནི་བསླབ་པའོ། །བསླབ་པ་ལས་ནི་སྤངས་ པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཏེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྐུ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའོ། །དེ་དག་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གོ་རིམས་ནི་འདི་ལྟར་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་ འདྲེན་པའོ།།ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚད་མ་གསུམ་དང་མི་འགལ་ལོ་། །མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་ལ། ཕྱིས་འགལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་། ཇི་སྐད་དུ། དགེ་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། །གནོད་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་ལ། །དཀར་ནག་ངོ་བོར་མི་ལྟ་བའི། །དང་ པོའི་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་འདོད།།ཅེས་བྱ་བས་སོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྣམ་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་དོན་བཞིན་ཡང་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་མཐུན་པ་འགལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པ་ དང་བཤད་པ་ཉིད་དེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ནི་མཐུན་པ་འགལ་བ་མེད་པར་གནས་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པ་དེ་ཉིད་ལས་དང་པོར་བསྟན་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུངས་ཏེ། དབྱིངས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡོད་པས་དེ་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡོད་ན་འགྲོ་ཀུན་ཏེ། གང་སུ་འཁོར་བ་ན་ཡོད་པའི་འགྲོ་བའོ། །འགྲོ་བ་འབའ་ཞིག་མ་ཡིན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའང་སྟེ།དེ་ཡོད་པས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་། །དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ངོ་། །ལུང་གཞན་ཡང་། ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གནས་ཡིན་ཏེ། །རྣམ་ཤེས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐང་པ་དང་པོ་ནི་རྐང་པ་གཉིས་ པས་བཤད་དོ།།དམ་པ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་སྐྱེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་དག་སྐྱེས་པའི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྦྱོར་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་འདིའི་ལུང་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་དེ་ལས་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་འདི་ན་སེམས་ཅན་གང་དང་གང་དག་ སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་དང་གང་དུ་ཡང་སྒོ་ང་ལས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སམ།ཡང་ན་མངལ་ལས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་དྲོད་གཤེར་ལས་སྐྱེ་བའམ། ཡང་ན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་གནས་སུ་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་དང་པོར་འདི་ལྟར་ལེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་། །རྟེན་པ་དང་ བཅས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་དང་།ལེན་པ་དང་། མཚན་མ་དང་། མིང་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་སྤྲོས་པའི་བག་ཆགས་ལེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་ཅིང་འཇུག་ལ་རྒྱས་ཤིང་འཕེལ་བ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་ ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉི་ག་ཡོད་ལ།གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཁམས་ན་ནི་ལེན་པ་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ལུས་འདི་གཟུང་ཞིང་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ དེ་ལུས་འདི་ལ་གྲུབ་པ་དང་།བདེ་བ་གཅིག་པའི་དོན་གྱིས་ཀུན་ཏུ་སྦྱོང་བ་དང་། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

从此而有波罗蜜多。从波罗蜜多而有诸地。诸地即是学处。从学处而有断证与智慧，不住涅槃是由三身所摄。这些即是称为佛陀，因此次第是如此宣说。
另外一种解释，所谓成就大菩提者，是引导无戏论无分别智慧。极为合理是指不违背三种正理量。所谓相应是指先前随顺，后来不相违背，如说：'于善生随顺，于害作饶益，不观白黑性，大悲为初根。'
所谓获得一切智智是指恒常不断地以一切行相了知一切法。极为合理等义理也是极为合理相应无违，即是教说与解说，如何呢？极为合理即是安住于相应无违。
其中阿赖耶识的经证，即是世尊在阿毗达磨中最初宣说的'无始时分界'偈颂。界即是因。'是诸法住处'，意思是因为是因，所以是一切法的住处。由于它存在，它是一切法的住处，则有一切趣，即是轮回中的众生。不仅是众生，也包括涅槃，由于它存在，所以也有杂染和涅槃。这是阿赖耶识的经证。
另一经证说：'是诸法住处，识含一切种'，第一句由第二句解释。'于诸胜者'是菩萨的语义，而非阿赖耶识。'于彼相应'即是安住。'有生者'是说对于有生的称为有生者。'杂染法'即是与清净相反的意思。'众生生起彼自性相应'意思是执取。
又此经证即是解深密经中说：'广慧，于此六趣轮回中，任何众生于任何众生类中，或从卵生，或从胎生，或从湿生，或从化生而成就出现身体时，最初有两种执取。依止根身色及执取、相、名、分别言说戏论习气执取为缘，一切种子心成熟、转起、增长、广大。'
其中色界有两种执取，无色界则无二执取。广慧，此识也称为执取识，因为它执取摄受此身。也称为阿赖耶识，因为它与此身成就、安乐一味之义而相应、极相应的缘故。

།སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བསགས་པ་དང་། ཉེ་བར་བསགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་བཅས་པའི་མིག་དང་གཟུགས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པ་དུས་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལན་ ཅིག་འབྱུང་ན་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ཙམ་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། བཞི་ལྷན་ཅིག་གམ། ལྔ་ཆར་ལྷན་ཅིག་བྱུང་ན་ཡང་དེར་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་པོ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་མཚུངས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།དཔེའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བློ་གྲོས་ཡངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་ཆུའི་ཀླུང་ཆེན་པོ་འབབ་པ་ལས་གལ་ཏེ་རླབས་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་རླབས་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རླབས་གཉིས་སམ། གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་རླབས་མང་པོ་དག་འབྱུང་ཞིང་ཆུའི་ཀླུང་དེ་རང་གི་རྒྱུན་འཆད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། ཡོངས་སུ་ཟད་པར་ཡང་ཟད་མི་འགྱུར་རོ། །མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་གཟུགས་བརྙན་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གཉིས་སམ། གལ་ཏེ་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་གཟུགས་བརྙན་རབ་ཏུ་མང་པོ་དག་འབྱུང་ ཞིང་།མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཡོངས་སུ་སྦྱོར་བར་ཡང་མི་མངོན་ནོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུ་ཀླུང་ལྟ་བུ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་གལ་ཏེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་གཅིག་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཅིག་ཁོ་ན་ལན་ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་གྱི་བར་དག་ལན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ཆར་ལན་ ཅིག་འབྱུང་ངོ་།།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་ལུགས་ཤེས་པ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་། ཡིད་ དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འདོགས་སོ།

也称为心，因为它是由色、声、香、味、触、法等所积集、所近积的缘故。广慧，依止并安住于取识之后，这六识聚即：眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识等生起。其中，依于具识之眼与诸色而生眼识，与彼眼识同时运行、时分境界相同的分别意识也生起。
若是一个眼识同时生起，则与眼识境界相同的分别意识也仅一个同时生起。若是二、三、四识聚同时，或五识聚同时生起，则与彼五识聚境界相同的分别意识也仅一个同时生起。
广慧，以譬喻广说，譬如大河流水，若是一波生起之缘近住，则仅生一波。若是二波或多波生起之缘近住，则生多波，而彼水流不断其相续，亦不穷尽。
若于清净镜面，一影像生起之缘近住，则仅生一影像。若是二影像或多影像生起之缘近住，则生众多影像，而彼镜面不转成影像之事，亦不显现圆满和合。
广慧，如是依止并安住于如水流、如明镜之取识，若是一眼识同时生起之缘近住，则眼识也仅一个同时生起。若是乃至五识聚同时生起之缘近住，则五识聚同时生起。
广慧，如是菩萨依止并安住于知法理，通达众生、意及识之秘密，如来称许菩萨通达心、意、识之秘密，仅此称许一切中之一切。

།བློ་གྲོས་ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་ལེན་པ་མི་མཐོང་། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་ཡིན་པ་དང་།ཀུན་གཞི་ཡང་མི་མཐོང་། ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། བསགས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། སེམས་ཀྱང་མི་མཐོང་། མིག་ཀྱང་མི་མཐོང་། གཟུགས་ཀྱང་མི་མཐོང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། རྣ་བ་ཡང་མི་མཐོང་། སྒྲ་ཡང་མི་མཐོང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་།སྣ་ཡང་མི་མཐོང་། དྲི་ཡང་མི་མཐོང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། ལྕེ་ཡང་མི་མཐོང་། རོ་ཡང་མི་མཐོང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། ལུས་ཀྱང་མི་མཐོང་། རེག་བྱ་ཡང་མི་མཐོང་།། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ཞིང་། བློ་གྲོས་ ཡངས་པ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནང་གི་སོ་སོ་རང་གི་ཡིད་ཀྱང་མི་མཐོང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མི་མཐོང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མི་མཐོང་ལ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡིན་ན། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་པར་འདོགས་སོ། །བློ་གྲོས་ཡངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་།ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གསང་བ་ལ་མཁས་པར་འདོགས་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཡང་དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ་རྟོགས་པར་དཀའ་ བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་འབབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེར་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མའི་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་སོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །བདག་ཏུ་ རྟོག་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པ་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་རྟོག་པར་མ་བྱེད་ཅིག་པའོ།།དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བཤད་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཚེ་ཇི་སྲིད་པར་རྗེས་སུ་འཇུག་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་མ་བཟུང་ན་ཤི་བའི་ལུས་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བས་གང་ཡང་ཤི་བའི་དུས་ན་དེ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ན་འདི་དག་ཀྱང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་འདི་ལྟར་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དེས་བཟུང་བའི་བར་དུ་ཚེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ལེན་པ་སྟེ། འདིའི་བཤད་པ་ནི། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་ན་ཡང་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་ པར་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེས་ན་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་བ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་བྱས་པས་འགྱུར་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ལུས་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀུན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་མངོན་པར་གྲུབ་པ་སྟེ། དེའི་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ནི་དེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའོ། །ཉེ་བར་འཛིན་པ་ནི་དེ་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཉེ་བར་ལེན་ཏེ། དེའི་ཉེ་བར་འཛིན་པ་ཡང་བདག་གི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའོ། །དོན་འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དེ་ནི་སེམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ལྟར་འདིའི་དོན་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ འདིས་བསྟན་ཏོ།

广慧啊！因为菩萨不见内在各自的取，也不见取识，这也是如实的。不见阿赖耶，也不见阿赖耶识，不见积聚，不见心，不见眼，不见色，不见眼识，不见耳，不见声，不见耳识，不见鼻，不见香，不见鼻识，不见舌，不见味，不见舌识，不见身，不见触，不见身识。
广慧啊！因为菩萨不见内在各自的意，也不见诸法，不见意识，这也是如实的。这就称为菩萨通达胜义，如来也称许通达胜义的菩萨是通达心、意、识秘密的。
广慧啊！仅此便是通达心、意、识秘密，如来称许菩萨通达心、意、识秘密也仅此而已。此义又以偈颂说：'取识甚深细'等来说明，因为难以了解。
'一切种子如河流'是说次第趣入，其中一切种子如河流般刹那次第趣入。'取识'是异名和确定语。'若执为我则不应理'是说对于一相趣入不应执为我。
'是一切有色根之因'的解释如'乃至随寿际'等，因为眼等有色根若不为阿赖耶识所执持，则如死尸般成为青瘀等状态，所以当死亡时离开它时，这些也会成为青瘀等状态。因此应当这样执持：只要被它执持，寿命就不会衰损。
因为是一切身体摄取处所，所以称为取，这由'结生相续时亦能执持彼等令得生起'来解释。因为结生相续，所以结生相续而生起时执持，由遍摄一切身体而成就，因为阿赖耶识中一切身体的习气都安住。
'彼等生起'即是彼等现前生起。'执持'即是执持彼等生起，其执持也将生起自体。此义说明阿赖耶识即是取识。
'又彼名为心'中的心即是阿赖耶识，如意识缘取种种境界，此心的对境也成为种种，以此来说明。

།དེ་ལ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་དེ་མ་ཐག་པར་འགགས་པ་ཉིད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་ཡིད་གཅིག་གོ། །གཉིས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ། དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། བདག་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གང་གི་དབང་གིས་ངའོ་སྙམ་དུ་ང་རྒྱལ་ཏེ། བདག་ཉིད་མཐོའོ་ཞེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ལ་མི་བདེན་པའི་བདག་ལ་སྲེད་པའི་བདག་ཉིད་ལ་ཆགས་པ་དང་། གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་མ་རིག་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་མི་ཤེས་པའོ། །གང་གནས་གཅིག་པོས་ནི་བསྐྱེད་པ་། གཉིས་པོས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་བྱས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིད་ཅེས་བརྗོད་པས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་སྐབས་སྦྱིན་པས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གང་ཕྱིར་དགེ་བའི་སེམས ལ་ཡང་བདག་གོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་མ་ཐག་པའི་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། ངར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཡུལ་ལ་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྐབས་སྟེར་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ཡིད་གཅིག་གོ། །བདག་ཏུ་ ང་རྒྱལ་ལ་སོགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དོན་གྱིས་ན་གཉིས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ།།གཞན་ཡང་གང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དེ་མེད་ན། གང་གི་རྒྱུ་ཅན་ཡིད་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པས་ཡིད་ཀྱི་ གཉིས་པ་ཡང་སྨོས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་གང་གིས་ཡིད་གང་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ཡིད་ཅེས་བརྗོད་ན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་གྱིས་གང་ཞིང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་ཐ་དད་པའོ། །ཆོས་ ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་རོ།།གང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་གང་ཞིང་བསགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་ཀུན་ཏུ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཕྲ་མོ་ཡང་ཡིན་ལ་ཤེས་བྱ་ཡང་ཡིན་པས་ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ཕྲ་མོའི་ཁོངས་སུ་ གཏོགས་པའམ།རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའི་དོན་དུ་སྤྲོ་བ་མེད་ཀྱི། བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རགས་པ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པས་སྤོང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་དང་ གཞན་རྣམས་ཀྱིའོ།།ཡང་དེ་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་མ་རིག་པ་མ་འདྲེས་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་མ་འདྲེས་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གཉེན་པོ་མ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་པ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་ནི་ལྡན་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་གནས་པ་ལ་མི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་གང་ན་གཉེན་པོ་འབྱུང་བ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལྟ་ན་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁས་ལེན་ན་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཇི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར།དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས་ཏེ། ཡང་གང་དགེ་བ་དང་མཚུངས་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ཡོད་པས་དེ་ལ་དེ་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་གྱི་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་ནི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་འདྲེན་པར་མི་རིགས་སོ། །ཡང་གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཙམ་གྱི་ ཡིད་དང་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་དགེ་བའི་སེམས་ཡོད་ན།དེ་དང་དེས་དྲངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སྐྱེས་པ་ན་ཅིག་ཤོས་འགག་པ་ཡིན་པས་འདི་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ།

由于作为等无间缘的缘故，刚刚灭去的识即成为意识之因，所以这是第一意。第二是被四种烦恼所染污的意，即是萨迦耶见，执著于我，由此而生起我慢，认为我高于他人，又对此不真实的我产生贪著，以及作为这三者之因的无明，无明即是不知。由一处所生，由二者而成为染污意。对此，刚灭的识称为意，是一切识生起的所依。第二染污意是令一切烦恼生起，因为即使在善心中也会生起我执。
由于了别境故为识。由于作为等无间所依及思我的缘故，意有两种。其中，由于执取境界的意义是识，由于给予机会的意义是第一意。由于我慢等烦恼的意义是第二染污意。
此外，若无此染污意，则以此为因的意识也不会生起，应当如是观察。说识时也说了第二意，因为以何因灭去的意即称为意而得到。又此的词义解释是：由于种种法的习气种子充满及执取的缘故。其中种种是各种差别。法的习气种子是指由何因而有的特殊功能。充满是指极其充满积聚的意思。
由于摄集一切微细所知的缘故，即是微细且是所知，故为微细所知，是属于微细所知，或因难以了知。声闻不为了知一切所知而精进，仅为自利之因，他们通过了知粗分烦恼障、苦等而断除。菩萨则为自他二利。
又如是若问此说法如何成立，若无此，则有无独立无明的过失。又何为独立无明？即在未生对治时障碍真如智，此亦不与五识相应，因为不障碍安住其中，由于何处有对治生起，彼处也有违品生起。
在无染污意识中也无此，因为会有成为染污的过失。若非染污则不能成立与烦恼相应。如此，若承认意识被烦恼所染污，则会成为极度染污，如何能生起布施等善心？
由于与彼相应的缘故，又由于有与善相应的意，故与彼相应，而在染污意中不应引生对治分。又若有仅与烦恼意相应的善心，当彼及其所引生的对治分生起时，另一分即灭，故此无过失。

།ལྔ་པོ་དག་དང་ཆོས་མཚུངས་དང་སྟེ། ཇི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་མིག་ལ་སོགས་ པ་ལྔ་པོ་དག་རྟེན་མཚུངས་པར་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བའི་རྟེན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བྱེ་བྲག་དང་སྟེ། གང་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ་དེ་ཡོད་པས་སོ། །གཞན་ ལ་ནི་དེ་མེད་དེ།དེ་ནི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ། །གཞན་དུ་ན་གཉི་ག་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་མེད་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ཚིག་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར། གང་འདི་སྐད་དུ་ངར་འཛིན་པས་ན་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་གཞི་གང་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་ འགགས་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་མི་བརྗོད་དེ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་ཐོབ་པ་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་དུས་སྐབས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་ངར་འཛིན་པ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འཕགས་པས་ ཀྱང་སྨད་པར་མི་འགྱུར་ན་དེ་ནི་སྨད་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེས་ན་དེ་ནི་དེ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པར་བྱའོ།།ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པར་ནི་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དོ། །ངར་འཛིན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་རིག་པ་མེད་པར་མི་རིགས་ལ། མ་རིག་པ་ཡང་རྟེན་མེད་པར་མ་ཡིན་ ཞིང་།རྟེན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མེད་ན་གཞན་མེད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འབད་པས་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བསྟན་ཏོ། །སྐྱེ་དགུ་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་ཚིག་གོ། །ད་ལྟར་དང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་གསུམ་གྱི་གོ་རིམས་ བཞིན་དུ་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བཤད་དོ།།དོན་གཞན་ཡང་ཀུན་གཞི་ལ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རོ། །ཀུན་གཞི་ལ་དགའ་བ་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་སྟེ། གང་སྔར་ཀུན་གཞི་ལ་དགའ་བ་ལས་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཀུན་གཞི་ལ་དགའ་བ་དང་། ཀུན་གཞི་ ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཀུན་གཞི་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱེད་པའོ། །རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། རྩ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤིང་ལྗོན་པ་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བརྗོད་པ་ལ་དེ་ལ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ་།།དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། རྩ་བ་མེད་ན་ཡལ་ག་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ དོ།།འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་ཕུང་པོ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལ་ལར་ཏེ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཟུགས་སོ། །རེས་འགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁ་ཅིག་གི་གནས་སྐབས་ སུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དེའི་ས་བོན་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ལས་ཡང་སྲིད་པའི་གཟུགས་དང་སེམས་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ལམ་པོ་ཆེ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་མ་རྨོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡིན་པ་དག་ལ་དེ་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་དེ་བས་ན་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་ཉིད་དུ་ཆེས་ལེགས་པར་ རྣམ་པར་གཞག་པ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ།

与五种相同之法，即如同眼等五识以眼等五根为所依一样，意识也有与之相同的所依。
由于定的差别，即有烦恼意者有无想定，由此而有。其他则无此，此为差别。否则，若二者皆无遍行意识，则无差别。
由此将成无词过失。所谓'由执我故称为意'的词源学解释，其所依为何？对于六识灭已的识不能如是说，因为已灭故。
获得无想生相续时将成无我执过失，因为此时若无烦恼意，则将生起无我执。若如是，则圣者也不应呵责，然而实为所呵责，因此应知彼时实有。
具有我执，即布施等布施时也具有我执性。有我执不应无无明，无明也不应无所依，若无烦恼意为所依则无他依，由断烦恼障与所知障故勤勉，为此等而说。
'众生皆喜阿赖耶'是所说之语。现在、过去、未来三时的次第，以余词解说。
另义，喜阿赖耶即如是。喜阿赖耶是过去时，即先前由喜阿赖耶而如是从阿赖耶正生。由喜阿赖耶及从阿赖耶正生，于未来时极喜阿赖耶。
随法之法即如教授而行。亦称根本识，以此异名亦说彼，如依根之树木而说，其中根本识即为一切识之因。
如树根是枝等之因，无根则无枝等，如是阿赖耶识即是根本识。
所说'轮回时际诸蕴'，以此异名等，即是轮回时际诸蕴。由于某处即无色界有色。'有时'即某些定的阶段，即无想定。
关于'阿赖耶识中彼种子相续不断'，即由色与心习气因而生未来色与心。
'开阿赖耶识大道'即极为广大之义，摄持阿赖耶识而安立，此极为妙。
'由不迷者安立阿赖耶识'，即对其不迷之菩萨们宣说。
其中阿赖耶识之安立，从'是故极应理'开始，乃至'是故阿赖耶识极善安立为阿赖耶'为止。

།དེ་ལ་ངན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་དྭགས་དང་དུད་འགྲོ་དང་། དམྱལ་བ་ནི་ངན་འགྲོའོ། །ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་མི་འདོད་པ་ཅན་གྱི་ངན་འགྲོ་རྣམས་ཏེ། གང་ཡང་དེར་རེས་འགའ་བདེ་བའི་ཚོར་བ་འབྱུང་བ་ དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ནི་དེར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནའོ།།བདེ་བའི་ཚོར་བ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཡན་ཆད་གོང་མ་ལ་མེད་དེ། དེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས། བསམ་གཏན་བཞི་ པ་ཡན་ཆད་གོང་མ་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་དང་གོང་མ་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེར་སྐྱེས་པ་ཞེས་པ་རྣམས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནང་གི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་དེ་རྣམ་པར་ཞིག་པར་འདོད་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་ལ།དེ་ལ་ནང་གི་བདག་གི་དངོས་པོར་ཁས་བླངས་པ་སྨོས་པ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཁས་བླངས་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞིག་པར་འདོད་པ་ནི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་གསོལ་བ་འདེབས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ཆགས་པས་བཅིངས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་གོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ནས་སྲེད་པས་བཅིངས་པའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ ངེས་པར་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ནུས་པ་སྟོན་པ་ནི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་དེ་རྣམས་ཉིད་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ནུས་པའི་བྱེ་བྲག་གོམས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ནི་དེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེས་ན་རྒྱུ་ཉིད་ ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་ལྡན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྒོ་ཞིང་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་གང་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནས་བརྩམས་ནས། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ། ཆོས་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཐོག་ མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་།འགག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ཐོབ་པ་ནི་གང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ ཅེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ཅི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དག་ཐ་དད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར་དེ་དང་ཐ་དད་ན་ནི་ཡན་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཐ་དད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མས་ཀྱང་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དང་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བདག་གི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་འདོད་དོ། །ཐ་མི་དད་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་མང་པོ་ཡིན་དེས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ལྟར་ ཡང་སྐྱོན་ཡོད་དོ།།དེ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་དང་རྫས་སུ་ནི་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས། ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ལ་དེ་ལ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཐ་མི་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་པ་ནི་སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་ པའི་དོན་ཏོ།

关于恶趣，即饿鬼、畜生和地狱是恶趣。所谓极其痛苦，是指具有极不可意业果的诸恶趣。即使在那里偶尔生起乐受，那也是等流果，而不是异熟果，因为生于彼处者的异熟唯是痛苦。
具有贪著的乐受在第四禅以上的上界是没有的，因为与具有彼界的众生不相应的缘故。第四禅以上的上界，即第四禅及以上。'具有彼'是指生于彼处者。
从'阿赖耶识被执为内在实体'开始直到'永远不会想要毁坏它'为止。其中提到'执为内在自我实体'是指执著内在的自我。想要毁坏苦蕴是祈求远离痛苦感受。'被阿赖耶识的我执所束缚'是指执著阿赖耶识为我而被贪爱所束缚。
如是首先已说明了分类安立。仅仅通过说明分类，无法确定把握所谓阿赖耶识的自性、因性和果性，因此其自相是：依于一切杂染法的习气而能生起彼等的具有特殊功能的识，这是其自性。
说明其功能即是'执持种子'等。其中，依于一切杂染法的习气而成为生起彼等诸法之因，故称为执持种子，意即具有特殊功能的习气。这些是其自相。
因此，因性的特征是：依于一切杂染的习气而具有生起彼等的种子，即被杂染法所熏习并成就特殊功能，能作为生起彼等的因，这是阿赖耶识因性的特征。
从果性的安立开始直到'依无始时习气而生'为止。依于彼等诸法的习气而成就，由无始时来执持习气，依于与彼等诸法俱生俱灭而生起的因，这是所要说明的。
与彼等杂染法俱生俱灭所得即是生起的因相，因为是彼等诸法的因性故。
复次，阿赖耶识与杂染法的种子是异还是不异？这有何过？若是异者，则在一切方面都将获得差异性，且会被刹那性所违害。因为与彼异故，善不善的习气将成为种子性，然而它被认为是无记的。
若是不异，又如何是众多？因此也不应如是，因为两种情况都有过失。
从'与彼等住处在实质上既非异'开始直到'称为一切种子'为止。其中说'既非异亦非不异'是为了遮除前述过失的缘故。

།དེ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བའོ། །དེ་འབྱུང་བའི་མཐུའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བའི་ཆོས་དེ་དག་རྣམས་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། དེ་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་ བརྗོད་དོ།།དོན་འདིའི་དཔེ་ནི་ཇི་ལྟར་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པས་འདི་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་དུས་རིང་པོར་བཞག་པའམ། མེ་ཡིས་ཉམས་པའི་ནས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་ནུས་པ་ཉེ་བར་བཅོམ་པ་ན་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མཐུ་ཉམས་པར་གྱུར་པས་ས་བོན་མེད་ པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དེས་ན་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ལས་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་དུས་མཉམ་དུ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གཅིག་འགྱུར་བར་ཇི་ ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེས་བསྟན་ཏེ་ཇི་ལྟར་མར་མེའི་མེ་ལྕེ་བྱུང་བ་དང་སྙིང་པོ་ཚིག་པ་ཕན་ཚུན་དུས་མཉམ་པ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཉིད་ལ་སྙིང་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་དེར་བྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུའོ།།འབར་བ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བསྲེགས་པས་དེ་ཡང་དེའི་སྲེག་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལྟར་ན་ ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྲུབ་པར་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ནས་རྒྱུའི་རྐྱེན་གཞན་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འདིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བག་ཆགས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་པ་དེ་ཆོས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རུང་བ་དཔེས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གོས་ སྐུད་པ་མང་པོས་བཅིངས་ན་ཡང་སྣ་ཚོགས་ཉིད་དུ་མི་མཐོང་ལ།ཚོན་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག་པ་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་མཐོང་བ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གོས་ཀྱི་གནས་ལྟ་བུའོ། །འབྲས་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚོན་གྱི་སྣོད་ནི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཚོན་གྱི་སྣོད་དེ། དེར་བཅུག་པ་ནི་རྐྱེན་ གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བག་ཆགས་ཀྱི་དུས་ན་སྣ་ཚོགས་མ་ཡིན་ཡང་འབྲས་བུའི་དུས་ན་རྣམ་པ་དུ་མའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་མཐོང་སྟེ་བཙོས་པའི་གོས་བཞིན་ནོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྲ་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཕྲ་བ་ནི་ སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་བློས་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་གིས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་གཉིས་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བདག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟབ་པོར་རྟོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་ལ།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་མིང་བསྟན་ཏོ་། །གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ འབྱུང་བ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཅན་དེ་ནི་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཅན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའམ། བདག་གི་ངོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སྔོན་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་དེ་ནི་མི་འདོད་དོ་། །འདི་ནི་དམུས་ལོང་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་དཔེས་བསྟན་ཏོ།

所谓'如是生起'，是指以如此方式生起。'具有生起力的殊胜性'是指具有能产生这些烦恼法的特殊能力的相应，具有产生这些的能力也称为一切种子。
关于这个意义的比喻是：如同大麦种子具有产生芽的因性，这就是它的因性。又如长时间存放或被火损坏的大麦果实，当其能力被破坏时，虽然仍以那样的形态存在，但因力量已损坏而成为无种子性。
同样，阿赖耶识具有产生一切法的能力。因此，由于具有能力而称为一切种子。又如何看待这些烦恼法同时互为因性？以比喻说明：如同灯火生起与灯芯燃烧互为同时，在同一刹那，灯芯作为所依而生起火焰，这是它的因。
燃烧也在同一刹那依托而焚烧，所以这也是它的焚烧之因。如此则说明了俱生因。因此，可见虽然同时存在却成立因果关系。从'阿赖耶识烦恼法'开始直到'因为不见其他因缘'为止，这表明阿赖耶识与烦恼法互为因性，如此则是因缘。
关于'习气无差别且非杂多，如何能作为差别杂多诸法之因'，以比喻说明其如何可能：如同衣服虽被许多线束缚却不见杂多，但放入染料器中时则显现杂多，阿赖耶识如同衣服的基础。果实成就的染料器即是果实成就的染料器，放入其中意指被缘所摄受。
虽然在习气阶段非杂多，但在果位时见到多种法之因的本性，如同染过的衣服。
第二品
关于'这是大乘最极微细深奥'，其中'微细'是因为凡夫智慧难以理解。'最极深奥'是因为阿罗汉们也难以理解。其中总之，缘起有此二种，从这开始直到'执著我为作者与受者'为止。
其中以'自性差别分别'和'爱非爱差别分别'这两者显示缘起的名称。'依于阿赖耶识'是指以阿赖耶识为因的诸法生起，这是自性差别分别，因为成为各种自性差别的缘的事物。
具有无明等的是爱非爱差别分别。因此，成为可爱不可爱或自性差别种种相的因。有些'唯从先前所作因而生'是指不承认其从士夫作因而生。这以盲人摸象的比喻来说明。

།མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་རིག་པས་དམུས་ལོང་སྟེ། ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་མི་ཤེས་སོ་།།རྒྱུ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྔར་རང་གི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་མི་ཤེས་པ་སྟེ་མ་རིག་པའི་ དབང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབྱེ་བ་མི་ཤེས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་སེམས་སོ།།གཉིས་པ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་མི་ཤེས་པས་བདག་ཉིད་བྱེད་པ་པོ་དང་། ཟབ་པོར་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་བག་ཆགས་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ཡང་དེ་ཉིད་དེ། དེ་ཉིད་ལ་བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའོ། །ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ་ཉིད་ནི་དེས་ བསྒོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་ཐམས་ཅད་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་ལྔའོ། །འགྲོ་བ་དེ་དང་དེའི་རིས་མཐུན་པ་དང་རིས་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ནི་ལུས་ཐམས་ཅད་དོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་དུ་བསྟན་པ་དེས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་གསལ་བར་ བྱ་བར་འདོད་ནས།ཕྱི་དང་ནང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་ལ་སོགས་པ་ལ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མི་གསལ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་ དང་།མི་དགེ་བའོ། །དོན་གཞན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་དེའི་ས་བོན་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་འདི་དག་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དམ་པའི་དོན་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཀུན་གྱི་ས་བོན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཡང་དེ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་པ་སྟེ། གཉི་ག་ཡང་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷན་ཅིག འབྱུང་བ་ནི་འདས་པ་མ་ཡིན།མ་འོངས་པ་མ་ཡིན། ཐ་དད་དུ་མ་ཡིན་པར་ས་བོན་གྱི་དུས་ན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའོ། །དེ་ནི་རྒྱུན་ཆགས་འབྱུང་བར་འདོད། དེ་ནི་རྟེན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཇི་སྲིད་གཉེན་པོ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡང་ཇི་སྲིད་རྩ་བ་ཡོད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་ སྨིན་པ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུའོ།།ངེས་དང་སྟེ་གང་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། སོ་སོར་ངེས་པ་དེའི་ས་བོན་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་སྟེ། རྐྱེན་གང་ཐོབ་པ་ན་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རང་གི་འབྲས་བུས་ བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རང་གི་ས་བོན་ལས་རང་གི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། འབྲུ་ལས་འབྲུ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ས་བོན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ངོ་། །བག་ཆགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི། བརྟན་པ་ ལ་བསྒོ་བར་བྱའོ་།།གཡོ་བ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རླུང་བཞིན་ནོ། །རླུང་གིས་ནི་བསྒོ་བ་མི་འཛིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒྱང་གྲགས་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་ལ་བསྒོས་པ་རྗེས་སུ་མི་འཇུག་གོ། །ཙམ་གྱི་བར་གྱིས་ནི་དཔག་ཚད་བརྒྱའི་བར་དུ་ཡང་དྲི་རྗེས་སུ་འབྱུང་ངོ་། །ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་དྲི་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་།།གང་དྲི་མི་ཞིམ་པ་སྒོག་སྐྱ་དང་དེ་བཞིན་དུ་དྲི་ཞིམ་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་དོ། །བསྒོ་བར་འོས་པ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་ཀྱི་བསྒོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྡོ་བ་དང་། དངུལ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་བསྒོའོ།

所谓'无明盲目'是指被无明所蒙蔽，不知阿赖耶识的本性。
所谓'因性'是指前面已经建立的自相。
因相的建立即是因性的相。
果相的建立即是显示果相，由于不知这些，即是由于无明的力量而不知阿赖耶识的差别，所以认为诸法的因性是自性等。
第二，由于不知分别可爱与不可爱，而执著自我为作者，并认为是深奥的。
其中一切法的因即是阿赖耶识，因为在其中积累习气的缘故。
果也是它，因为熏习于它的缘故。
本性即是异熟识一切种子，其中各自获得自性的是异熟，一切种子性是由于被它熏习的缘故。
所谓'一切身和一切趣'中，趣有五种。与彼彼趣类同和不同的各种差别即是一切身。
为了显示阿赖耶识是一切法种子而说明法的本性，以'外与内'等五偈来说明。
其中关于外与内等，内自性即是阿赖耶识。不明显即是外在，意思是无记。
二即是阿赖耶识善与不善。另外也是染污与清净。
所谓'世俗'即是外在，说是世俗的种子。
因此，这些即是阿赖耶识的转变。
胜义也是阿赖耶识，它是一切法的种子。
如是一切种子性有六种。
又彼等是刹那的，因为二者一生即灭，因为不适合恒常作为种子的本性，如是一切时中无差别的缘故。
俱生非过去，非未来，非差别，种子时是什么，即是能生果。
彼即是相续生起。彼所依阿赖耶识直至对治生起为止。
外在的也是直至有根本和直至成熟为止。
决定即是并非从一切种子生一切，而是从各别决定的种子生彼。
待缘，并非从一切种子生一切处，而是获得何缘则生起。
所谓'由自果成就'，即是从自种子生自果，即从阿赖耶识生阿赖耶识，从谷生谷，如是首先从种子生果。
如实显示习气的相即是'应熏于坚固，非于动摇，如风'。
风不持熏习，因为即使在俱卢舍量的距离内，熏习也不随之。
仅在百由旬的距离内香气也随之生起。
所谓'无记'意思是说熏于无记。
对于不悦香如葱以及悦香则不然，而是熏于无记。
熏于应熏之处，而不熏于不应熏之处，如石头、银、金等。

།གང་བསྒོ་བ་འཛིན་པ་དེ་ལ་སྒོ་བར་བྱེད་ པས་བསྒོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བསྒོ་བར་འོས་པ་ལའོ། །འབྲེལ་པ་ལ་སྒོ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་ནི་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཉིད་དེ། དེ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པ་ལ་ མི་བསྒོའོ།།སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་ཀྱི། དེ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྐྱེས་པའི་བར་ལ་མི་འཇུག་པའམ། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པའི་བར་དུ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ངེས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་འདུ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འགྲོ་བར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་ཆོས་མི་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གང་ཡང་དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་དེ་ན་བསྒོ་ བར་བྱ་བ་ཡིན་གྱི།དྲུག་པོ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འབྲེལ་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཡོ་བ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །ཐ་དད་གསུམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་གཞན་དང་གཞན་ལ་རེ་རེ་ཞིག་།དམིགས་པ་གཞན་དང་གཞན་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཞན་གྱི་དོན་གཞན་ ལ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལས་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཞེས་བྱ་བ་དཔེས་བསྟན་པ་དེ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་དག་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་མེད་དེ། གང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་ཡོད་ན་ནི་ བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་རིགས་མཐུན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་མཐུན་པའི་རིགས་གང་ཡིན་པ་ལ་འབྲེལ་བ་མེད་ཀྱང་སྒོ་བར་བྱེད་དེ་ཞེས་འདོད་ན། རིགས་ལ་བྱ་ན་གཞན་དུ་ཐལ་ཏེ་། རིགས་གཞན་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གཟུགས་དང་བ་ ཉིད་དུ་རིགས་མཐུན་པས་དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བསྒོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡང་སྔར་བསྟན་པའི་ས་བོན་གཉིས་པོ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྐྱེད་པ་དང་ནི་འཕེན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལས། དེ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི་བར་དུའོ། །ནང་གི་ས་བོན་ནི་མཐར་ཐུག་ པའི་བར་དུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།འཕེན་པར་བྱེད་པ་མ་བཏབ་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །ཤི་བ་ནི་ནང་གི་སྟེ། ལུས་ནི་འདི་ཕྱིས་ཀྱང་མི་འགྱེས་པར་འཕངས་ནས་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ན། གང་གིས་ན་དེ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དུས་ཕྱིས་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་རྗེས་སུ་ འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། སྐད་ཅིག་སྔ་མ་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་ན་ནི་དེས་ན་ནམ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་བས་ན་ངེས་པར་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་དེ་དག་ཀྱང་མདའ་ལྟོང་སྦྱོར་བ་དང་འདོམ་རྫོགས་ པ་གཉིས་མདའ་འགྲོ་བ་དང་ཕོག་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ།།ཡང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ ནི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།དོན་དེ་ཉིད་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་མངོན་པའི་ལུང་གིས་བསྟན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་གཅིག་གི་རྐྱེན་གཅིག་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ལུང་ནི་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀུན་རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་སྟེ།ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྩ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྒྱུའོ། །འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་རྟག་ཏུ་སྦྱོར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ན་དེའི་ཚེ་དེ་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། །གང་གི་ཚེ་དེ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ།

对于能够接受嘱咐的人进行嘱咐，故称为嘱咐，即对于适合接受嘱咐的对象。关于'相续中嘱咐'是指不是对于无相续者，即意为对于无间断相续者。'非彼之外'是指除彼之外，即脱离非彼者，对阿赖耶识之外不作嘱咐。
刹那等所有这些都存在于阿赖耶识中，而非存在于刹那性的转识及对治生起之间的不转起，或者由于是轮回期间善等决定因，故依福、非福及不动行缘，于善恶趣中成熟，而于转识则应当运用于一切不相顺法。
又如是阿赖耶识具足彼等功德故于彼处应当嘱咐，而于六识则不然，因为无相续及识动摇性故。由于违背三种差别故，即依于不同所依一一地，缘于不同所缘，以不同作意之义趣，以不同行相而转。
为了破除由前刹那生起后刹那这一比喻所说的，故说'因无同时刹那故'，即诸刹那不能同时存在，若有同时生灭，则成为习气之处。
若认为对于同类识与彼相顺之类虽无相续亦可嘱咐，则若对种类而言则成他过，即于异类亦应有过，因眼等诸根与净色性同类，则彼等亦应互相嘱咐。
又如前所说两种种子，外内生起及牵引所欲，其中能生种子于外果成熟之间，内种子则是直至究竟能生。能牵引未种下者是外在的，死亡是内在的，即身体被牵引后亦不散而住。
若是生起种子之因，则何以不会衰损，以致后时丝毫也不相续。若从一刹那转入另一刹那，前刹那成为后刹那之因，则永不衰损，因此必定是从牵引因所生。
彼等种子亦如箭矢上弦及圆满二者成为箭行进及命中二者之因。
又其他转识应当视为于一切身及趣中是近行者，即于彼处生起近行之义，近行之体性说为具近行者。
此义以辨别中边颂及阿毗达磨教证而说，即彼等诸识一一互为缘之教证出自阿毗达磨经：'诸法系属于识'之颂，'互为因事'者，由于彼等从根本识生起故为因。'恒时系属果事'者，当阿赖耶识为因时彼为果，当彼为因时阿赖耶识为果。

།དེ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འཁོར་བ་དང་། འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་ལ་རྐྱེན་རྣམ་པ་བཞིར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ལ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་སོ། གཉིས་པ་ལ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ངོ་། །ཡང་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཅན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བརྗོད་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྐྱེན་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་། དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་མིག་གོ། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་གཟུགས་སོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ནི་གང་གི་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འབྱུང་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་དེས་སྐབས་མ་བྱིན་ན་གང་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར ཤེས་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་བསྟན་ནས།ད་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཉི་ག་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རུང་གི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་རིག་པས་ངེས་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་འགགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་དག་གི་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་གིའོ།།ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རོ། །གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱིས་བར་དུ་ཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་ཆོད་པའོ།།བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་པ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་ བའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདས་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་བཞིན་དུ་དེའི་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པས་དེའི་ཕྱིར་འདས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་འདས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྗོད་པས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་པས་དེ་ནས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གང་ཡིན།ཆོས་གང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་བག་ཆགས་མེད་པས་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། རེ་ཞིག་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ལ་ཡང་བག་ཆགས་མི་རུང་སྟེ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་བག་ཆགས་ཇི་ལྟར་རིགས། རེ་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདོད་ཆགས་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དང་།མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་གནས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་མིག་།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེས་ན་བསྐལ་པའི་གནས་ཉིད་ཡིན་པས་གཞན་དག་ལ་གཞན་དག་གི་བག་ཆགས་ མི་རིགས་སོ།།རང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་འབྱུང་བ་ནི་མེད་དེ། གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པས་ན་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

这些是三种缘起。轮回、欲望和不欲之趣以及受用者有四种缘。其中第一是因缘，即阿赖耶识中诸法的习气。第二是增上缘，即由无明等力而生诸行。又说受用者的缘起，六识有三种缘。其中眼识的增上缘是眼，所缘缘是色，等无间缘是其后立即生起的识，因为若无其开导则任何也不会生起。其余诸识也是如此。
如是说明阿赖耶识的异名后，现在当建立其相，应以理证明如何二者皆适于阿赖耶识而不适于其他。即如眼识与贪等烦恼及随烦恼同生同灭者，即于彼处熏习彼等种子之体性的习气，而于其他则不然。'于彼处'即于眼识，'彼等'即贪等，'种子之体性'即因之体性，'于其他则不然'即于耳识等则不然。'为他识所间断'即为耳识等所间断。'习气'即贪等习气，'习气之处'即眼识。'与贪等俱生'即与贪俱生。
因此，从过去因则不应理，如从过去时生异熟果不应理一样，彼亦不应理。若说毗婆沙师许过去是有，故从过去生起，彼等所说过去仅是言说所说故不成立，此中过去为何？若有法生异熟果者，非无习气。关于眼识，首先眼识与贪等俱生者亦不应有习气，于已生眼识中习气如何应理？首先于贪则不然，贪中眼识习气不应理，因为贪依于眼识故，及不依故。于其他诸识亦不然，即于耳识等，因为彼等处所不同故，若有处所不同性则无同生同灭故。
眼识之处是眼，耳识之处是耳，如是乃至意识之处是意，如是由处所远离故，于他者不应有他者之习气。于自体亦不然者，即于眼识亦无眼识习气，因为无二眼识生起，无二体性故无同生同灭故。

།དེ་ལྟ་བས་ན་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བག་ཆགས་བསྒོས་པར་མི་རུང་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དང་པོར་རོ། །དེ་ཡང་ས་བོན་མེད་པར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྐྱེ་བའོ།།བག་ཆགས་དེ་གནས་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་ན་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འགགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་དྲུག་པོ་འགགས་པ་ནའོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུན་ཅན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་ན་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རྟིང་ལའོ།།བག་ཆགས་དེ་གནས་དང་བཅས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་དང་བཅས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པའོ། །བག་ཆགས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ས་བོན་མེད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ ལས་སོ།།སྐྱེ་བར་ནི་འབྱུང་བར་རོ། །འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པར་ཡང་ངོ་། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་རུང་ངོ་། །ལས་ཀྱི་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གང་གིས་མི་རུང་བ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་དང་། འགག་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ མེད་ན་གང་ལ་བག་ཆགས་འཇོག་པར་འགྱུར།ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གིས་བག་ཆགས་མི་འཛིན་པ་ནི་སྔར་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དེ་མེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ནའོ། །ལེན་ པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལེན་པའི་དབང་གིས་བག་ཆགས་རྒྱས་པས་སྲིད་པ་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། ལས་ལས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ལས་ ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རུང་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བདག་གི་དངོས་པོ་འཐོབ་པ་ཡང་མི་རིགས་པའོ། །མཉམ་ པར་མ་བཞག་པའི་ས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་སོ།།ཤི་འཕོས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤི་བའོ་། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དངོས་པོ་ ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ།།དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་ནས་བར་མདོའི་སྲིད་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །བརྒྱལ་བ་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁུ་བ་དང་ཁྲག་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་དང་། བདེ་བ་གཅིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེ་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའོ།

因此，眼识不应被贪欲等烦恼和随烦恼的习气所熏染，而且那眼识本身也不是眼识的习气。'最初'即是此处的'开始'。'无种子而生'即是无因而生。'具有所依的习气'即是具有心的烦恼习气。当生起对治烦恼的识时，其他一切世间识都灭尽，即是六识灭尽时。'彼识不应具有烦恼和随烦恼的种子'，即是说对治识相续时世间识将如何运行。'其后'即是出世间心之后。'彼习气具有所依'中，具有所依即是具有识。'彼习气'即是烦恼和烦恼习气。'从无种子'即是从无因。'生起'即是出现。'将成'即是无阿赖耶识也是如此。
其中烦恼性即是杂染性，是烦恼的杂染。如此，此处烦恼的杂染是不合理的。应当证明业的杂染以何种方式不合理。若问如何不合理，由于'以行为缘的识不合理'，即是福业、非福业和不动业生起和灭尽时，若无阿赖耶识，将在何处安立习气？如何六识聚不持习气，前面已经证明了烦恼杂染。'若无彼'即是若无以行为缘的识。
以取为缘的爱也不合理，因为由行所熏的识以取力增长习气而有有的生起。其中业性杂染即是业的杂染，或从业而起的杂染即是业的杂染，若无阿赖耶识，那也不合理。当时杂染如何不合理呢？为了说明这一点。'结生相续不合理'即是获得我体也不合理。'从不定地'即是从欲界。'命终'即是死亡。'以染污意识'即是具有烦恼的意识。'结生相续'即是执取我体。
而且彼染污意识缘取生有时，中有即将灭尽。'于彼昏迷'即是意识与精血同时形成，成为一味，即依止于彼昏迷的意识而其他意识得以趣入。'同时'即是在同一时间与彼昏迷意识相应的意识。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀྱི་གནས་ཏེ། འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་འདིའི་གནས་ཡིན་པས་འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་སོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་དུ་མ་ བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་དེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་གནས་ནི་མི་སྲིད་དོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ལ་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་སོ། །བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་དམིགས་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་སྦྲེལ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་ལུས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ནས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གཞན་པ་སྟེ། གཞན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་ནི་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་དང་གཡོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྟེན་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་གི་རང་རང་གི་གནས་བླངས་པར་གྱུར་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་ འགགས་པར་གྱུར་པ་ན་ཐོབ་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རུལ་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མིང་དང་གཟུགས་མདུང་ཁྱིམ་ལྟར་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་ བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་སོ། །དེ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། ། གཟུགས་ནི་ནུར་ནུར་པོའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་གོ། ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་ཟས་སུ་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཟས་ནི་བཞིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཁམས་ཀྱི་ཟས་དང་། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའིའོ། །དེ་ལ་ཁམ་གྱི་ཟས་ནི་ཞུ་བར་གྱུར་པ་ན་སྟེ། ཞུ་བར་གྱུར་པ་ན་གང་གི ཕྱིར་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ།།རེག་པའི་ཟས་ནི་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་རྣམས་མཐོང་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་སྐྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ན་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བསམ་པས་རྟེན་ལ་ ཕན་འདོགས་པ་འབྱུང་བ་སྟེ།སྐོམ་པས་གདུངས་པ་ཆུ་མཐོང་བས་མ་ཤི་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། གང་གིས་དེ་བླངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ན་ཤི་བའི་རོ་བཞིན་དུ་རུལ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཉིད་ནི་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེག་པའི་ཟས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་གང་ཡིན་པའིའོ། །ཡིད་ལ་སེམས་པའི་ཟས་ནི་ཡིད་ཀྱིས་བསམས་པའིའོ། །གཞན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སེམས་མེད་པའི་གཉིད་དང་། བརྒྱལ་བ་དང་། འགོག་པ་ལ་ སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་འགག་པར་འགྱུར་ན།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ལུས་བླངས་པ་མི་འདྲུལ་བར་བྱེད་པ་གཞན་གང་ཡིན། དེ་ལྟར་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་འབྲེལ་པ་བསྟན་ཏོ།

为什么这样说呢？因为是恒时烦恼之处，意识为贪等烦恼所染，是染污意之处。缘于有之生起，此染污意之处，故此是染污处。在异熟无记位时，染污处是不可能的。
所谓意识不缘所缘，意识是依所缘而住，即是法。在昏厥时是无所缘，因此这不适合称为意识。
所谓结生相续已完成，是指已获得自身。其他者，即非阿赖耶识者为其他，其他六识是因处所决定及动摇的缘故。如同眼识处所决定一样，耳识等其余诸识也以耳等色根为所依。
因此，若彼等识各自摄取处所，当诸识灭时，所得眼等将会腐坏。如何非阿赖耶识之识与名色如同竿舍相互依靠的方式运行是不合理的，应当说明其不合理性。
如世尊所说：'以识为缘有名色，以名色为缘亦有识。'其中，以识为缘有名，即识蕴。这是指四无色蕴。色即羯罗蓝。以名色为缘有识，此中除阿赖耶识外别无他者，彼依名色刹那相续不断而转。
其他识不适合作为食，应当说明。世尊说四食：段食、触食、意思食及识食。其中段食是在消化时，因消化而滋养所依。触食是具境，即仅见色等境时生起滋养所依。意思食是具有思维时，因思维而生起滋养所依，如同渴者见水而不死一样。
识食是具有取著，以其摄取而住所依，否则将如死尸般腐坏。因此，由于滋养所依，应当承许识食性。其中触食是六识聚所摄。意思食是意所思维。其他所说识食性，在无心睡眠、昏厥、入灭尽定时六识虽灭，若无阿赖耶识，何者能使所取身体不坏？如是已说非等持位结生相续关系。

།མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཏེ། དེའི་ས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་ཉིད་ཀྱི་དང་། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་སེམས་སོ། །མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་པ་ན་ཤི་འཕོས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དེའི་ས་པ་དང་ཕྲད་པར་གང་གིས་ ཇི་ལྟར་འགྱུར་།དེས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ས་དེའི་སེམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཡོད་དེ། བག་ཆགས་གང་ལས་སེམས་དེ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་དེས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ ལས་གྲོལ་བའོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་དང་དགེ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བ་ཉིད་དོ། །ས་བོན་མེད་ཅིང་གཞི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་རྐྱེན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དོན་གཞན་ཡང་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། གཞི་མེད་ན་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ སེམས་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་རང་གི་ས་བོན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འཇིག་རྟེན་པའི་སེམས་མེད་པར་གྱུར་པས་ དེའི་འགྲོ་བ་ལྡོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབད་པ་མེད་པར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཡང་མི་འགྲུབ་བོ། །འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཡང་ མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ན།གང་གི་ཕྱིར་སེམས་དེ་ནི་གསལ་པོར་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ནི་མི་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གསལ་བར་འཇུག་པའི་སེམས་ལ་གནས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་གཅིག་པུ་དེའི་གཞིར་འགྲོ་བ་གཉིས་མི་རུང་ངོ་།།འཇིག་རྟེན་པའི་ས་དེ་དག་ནི་ས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་ས་གཞན་པའི་སེམས་མངོན་དུ་བྱེད་པ་འགྲོ་བ་གཉི་གའི་རྟེན་དུ་མི་རིགས་ལ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཞིར་ ཡང་སེམས་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གཞིའི་ངོ་བོར་མི་རིགས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་སེམས་དེ་གང་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེ་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའམ། ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་འཆི་འཕོ་བ་ན་ལུས་སྨད་དམ་སྟོད་ ནས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་བའང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་།ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ལུས་ཀྱི་སྨད་དང་སྟོད་ནས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་ལེགས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་སྨད་ནས་སོ། །ཉེས་པར་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་སྟོད་ནས་སོ། །དེ་ནས་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་མི་འདོད་ན།ལུས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་གཟུང་བས་ནི་ལུས་འདོར་བར་བྱེད་པ་ན་སྨད་དམ་སྟོད་ནས་ཇི་ལྟར་རིགས་པས་དྲོད་ཡལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོར་བར་འགྱུར་རོ།

现在要说明为何等持地也不合理：由于这是由染污识结生相续，在等持地中，由染污和不等持结生相续。所谓染污，是指被该地的烦恼所染污，该地的烦恼即是对禅定的味著。其染污心是等持地的心和不等持的心。
从不等持地死亡时，其死亡心如何能与该地相遇？因此必须承认阿赖耶识，其中从无始以来具有该地心的习气，由此习气使该心运行并结生相续。
所谓生于无色界，即是解脱于色。染污心和善心是指对禅定的味著。所谓无种子无所依，即是无因无缘。另外，若无因从何而生？若无所依，依何而转？
此心从阿赖耶识中由识所执持的自种子而生，依此而使其相续流转。因此，当现前出世间心时，由于其他世间心不存在，其流转应当止息，这意味着应当无功用得证无余涅槃，然而若无阿赖耶识则不能成立。
当生于非想非非想处者现前无所有处的出世间心时，因为该心是明显运行，而非想非非想处是不明显的。因此，安住于明显运行的心而现前出世间心，出世间心唯一不能作为两种流转的所依。
世间地中，生于他地而现前他地之心，不应成为两种流转的所依，对于有余涅槃也不应以此心为所依。因此，这三种流转都不应成为所依体性，若无阿赖耶识，此心将依何而住？
出世间心行善业或恶业，临终时从身体下部或上部冷却也不应理。即行善业者从下部开始，行恶业者从上部开始。若不承认这些也为阿赖耶识所执持，身体如何会冷却？由阿赖耶识执持，舍身时从下部或上部依次冷却。

།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མི་རུང་ཞེ་ན།དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་དེ་ཡང་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེས་བསྒོས་པ་མེད་པ་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་ སེམས་དེ་ས་བོན་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་འདས་པ་ཚེ་རབས་དུ་མར་སེམས་གཞན་གྱིས་བར་དུ་བཅད་པ་དེ་ཡང་འདས་པའི་ཕྱིར་མེད་པ་ཉིད་དེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་དེའི་ས་བོན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ གནས་པའི་རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བའོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་ནུས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་དེའི་ནུས་པ་ཡིན་པས་། རྒྱུའི་རྐྱེན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་པོའི་རྐྱེན་ལས་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་དེ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་རུང་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སོ་སོ་རང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྒྲ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའམ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བས་བར་དུ་ཆོད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་བྱུང་བ་དེའི་ཚེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཐོབ་པའི་བག་ཆགས་བསྒོས་པ་དེས་ནི་བག་ཆགས་དང་བཅས་ཏེ་འགགས་ཤིང་འདས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོས་པས་བསྒོས་པ་དེ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པར་དུས་རིང་དུ་ཤིན་ཏུ་འགགས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་འདས་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཕྱིས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་དག་ཡང་གང ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ནི་དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལའོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་བརྟགས་པའོ།།དེའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་རིགས་པ་དེས་ན་དེ་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ཇི་ལྟར་ས་བོན་ཐམས་ ཅད་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན།དེའི་གཉེན་པོ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་ནི་མ་འདྲེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ནི་སྔར་མ་སྐྱེས་པས་དེའི་གང་དེའི་བག་ཆགས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་དེའི་བག་ཆགས་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་དེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པ་ནི།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རབ་ཏུ་ སྤང་པའོ་།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ནི་བསྟན་པའི་ཆོས་ཏེ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་པ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའོ།

如何说明世间的清净也不合理呢？应当这样说明：为了断除欲界贪欲而精进修行时，欲界所生的心与色界的心不会同时生灭，因此未被熏染的色界心无因而生。色界心过去多生被其他心间隔，因为已经过去而不存在，所以不能作为等持心的种子。
'彼因彼缘'是指：从阿赖耶识中安住的自种子所生。从修行所生的善心并非无力，因此增上缘是它的力量，但不是因缘。因此从增上缘生起欲界心。同样也适用于离贪等。
如何说明出世间的清净不合理呢？应当这样说明：依他言音及如理作意，即是与言音相应或作意。意识也被其他散乱识间隔，这是指与正见相应的出世间心退失的意思。
当如理作意相应心生起时，意识所熏习的习气灭尽过去已经很久，意识由闻熏习的习气灭尽过去已久而不存在，那么后来它的果从何而生？对于如理作意相应的心，闻熏习不应执持为它的种子。
'于彼'是指世间意识。'闻熏习'是指依他言音所闻熏习意识所执取。'不应执持为彼种子'是指不应执持为出世间清净的种子，因此它不应从彼生起。
又如何说明一切种子异熟识是染污因，而它怎能作为对治的出世间心的种子呢？异熟识本身作为所对治的因，就不应成为能对治的因。
出世间心是清净无杂的，因为它先前未生，所以它的习气是不存在的。出世间心的习气确实是不存在的。它是从法界极清净等流闻熏习种子而生。
区别于声闻等的是法界极清净等流闻熏习。因为法界极清净是断除烦恼障和所知障。法界极清净的等流是教法，即经典等。听闻法界等流的经典等是闻法界等流。

།དེ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རྒྱུ་མཐུན་ པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་སོ་།།ཡང་ན་ཐོས་པ་ཉིད་ཀྱི་བག་ཆགས་ནི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཏེ། དེའི་བག་ཆགས་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་དེ་ལས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིར་འགྱུར། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་། དེ་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའི་གཉེན་པོའི་ས་བོན་ཉིད་དུ་འགྱུར། འོན་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ་། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་ བོན་དེའི་གཞི་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཉིད་དོ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་རྒྱུད་ལས་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་ འདུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆུ་དང་འོ་མ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ཡང་དེ་དེའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམ་པ་ལས་བྱུང་བ་ དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རེ་རེ་ཞིང་རྣམ་པ་གསུམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དོན་གཞན་ཡང་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆུང་ངུའོ་། །བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆེན་པོའོ། །ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལན་མང་དུ་བྱ་བ་ དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཆུང་ངུན་གྱི་རྒྱུ་ལས་འབྲིང་དང་། འབྲིང་ལས་ཆེན་པོའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལྷག་པར་འཇུག་པའི་གཉེན་པོའོ། །གང་གིས་དེ་སྤོང་བ་དེ་ནི་ངན་འགྲོའི་གཉེན་པོ་ ཡིན་ནོ།།གང་ལ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་གང་གིས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་། ངེས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་། །མདོར་བསྡུ་ན་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །མ་འོངས་པ་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དད་པ་དང་། ཕྲད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་ཡིན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་པོ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི ལུས་སུ་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལུས་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། གང་ལས་དེ་འབའ་ཞིག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མི་ཐོབ་བོ་། །ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རིག་པར་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་ པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་འབྲེལ་པའི་ཞེས་གསུངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདིའི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལུས་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལ་མི་རུང་ངོ་།།གང་གི་ཕྱིར་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་ན་དེ་ནི་ཞི་བ་ཉིད་མཐོང་ངོ་། །ཡང་གལ་ཏེ་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་ན་ དེ་ཡང་འབྱུང་བས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་མ་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེ་ནི་མི་རུང་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་ལངས་པ་ན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་པས་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་བ་དེ་གང་གི་ཕྱིར་མེད་ན་འབྱུང་བའི་སྲིད་པ་ མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

听闻的习气是法界的等流听闻习气。或者说听闻本身的习气就是听闻习气，其习气存在于阿赖耶识中，以此为因而生起出世间的心。
如此的听闻习气是否就是阿赖耶识的本性？还是不是？这将如何？是阿赖耶识的本性。那么它如何成为阿赖耶识的对治种子？或者说它不是阿赖耶识的本性。听闻习气的种子是另一个基础。
依靠诸佛菩提而听闻习气趣入，这就是法界极其清净的等流听闻习气。'依靠'是指从何相续中趣入，虽然它如水乳一般以共处的方式趣入为一体，但它并非其本性，不是阿赖耶识。因此是阿赖耶识的对治。
其中应当观察小、中、大的闻所成、思所成、修所成，因此每一个都成为三种。另外，闻所成是小，思所成是中，修所成是大。'具足多次闻思修'是指增上闻等，这也是从小因生中，从中生大。
烦恼缠缚的对治是贪等过分趣入的对治。能断除它的是恶趣的对治。对于在其他时间成熟的业而将生恶趣者，这也是决定转变的因。简言之，是过去、未来、现在一切恶行的对治。也是未来遇到具信善知识的因。
应当观察初业菩萨虽是世间但摄于法身，'初业'是指凡夫。'摄于法身'是指成为其因。关于'摄于解脱身'，成为解脱身之因是声闻解脱的因，从此仅得解脱而不得法身。
如何为阿赖耶识所了知而非异熟识所了知，入灭尽定时的阿赖耶识则不然。由说'不相应于识'而成立阿赖耶识确实存在。
世尊所说'此识不离身'，这对于异熟识以外的其他识不合理。因为入灭尽定时，生起趣入识的对治时见到寂灭性。
又若说当分别生起时它也生起，故依此而说'不离'，这不合理，因为出定时它也会生起。由于异熟识灭而结生相续，若无此则有情的存在也不会成就。

།གང་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པས་སེམས་དང་བཅས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་སེམས་ནི་མི་རུང་སྟེ། སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་པོར་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ དང་ཚོར་བ་དག་ནི་འདིར་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་དང་དེ་ནི་འགོག་པའི་ཡོད་པས་དེ་དང་དེ་འགོག་པས་རབ་ཏུ་བསྒོས་པ་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི་སྐྱོན་དེ་མེད་དེ། དེ་ལ་གནས་པར་འདོད་པའི་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་དེ་ལས་གཞན་ པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེའི་གཉེན་པོ་འབྱུང་གི་རྣམ་པར་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེས་ན་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ནི་སེམས་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སེམས་དང་ སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུན་ནི་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་མེད་པའི་ངོ་བོར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་དག་གཉི་ག་ལ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ལས་ནི་རྐྱེན་འདི་དག་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་རྟེན་ཉེ་བར་གཟུང་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་རེ་ཞིག་དགེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་འགལ་ལོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་མ་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སེམས་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ མི་འདོད་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན།འདི་ལྟར་ནི་མི་འདོད་དེ། དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གཞན་ལ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་མེད་པས་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་དུས་ ཉིད་ན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དེས་ན་མི་དགེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་དགེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་མེད་པར་དགེ་བ་ཉིད་ནི་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་ལ་སྤྱོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་རིགས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ན་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་མེད་པ་ཉིད་དོ་། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མངོན་ དུ་སྤྱོད་པ་ན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དེ་ལས་སེམས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །འདི་ལྟར་ཡང་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་སེམས་གཞན་ཡོད་ན། རེག་པ་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། མཉམ་པར་ གཞག་པའི་གནས་སྐབས་གཞན་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མའོ།།དེའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་ན། དེས་ན་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་བདེ་བའམ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བའི་རེག་པ་འདོར་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་རྐྱེན་དེ་དག་ལས་བདེ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཚོར་བ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ།

如果认为灭尽定中有意识，因此认为是有心的，即便如此想法也是不合理的。因为不适合入定的缘故，阿赖耶识如前所说的自相，乃至认为转识差别中灭尽定是有心的，这是不合理的。
为什么呢？入定是不合理的，因为见到与彼相应的已断除，故是其他的心。想和受在此是灭的，由于彼等是灭的存在，由于灭除彼等而熏习，于彼入定是不合理的。
若承认有阿赖耶识则无此过失，因为认为住于彼中，与彼不相应的其他心心所的对治生起，而明显显示的并非阿赖耶识。因此，于其他则此心不生。
为什么呢？因为所缘和行相不可得的缘故。心和心所相续不是无所缘和无分别的。入定心也不会成为无所缘和无行相的本性，然而这两者都不可得。
若承认有阿赖耶识则不会有这些缘，因为由所依近取而分别的缘故。其中转识若有善等差别，则彼识应成善、不善、无记性，然而首先不是善的，因为会有与善根相应的过失，这是相违的，自性也不是。
彼识也会成为未离善不善相应。由于入定心是善性，不欲求与无贪等善根相应也会获得，然而不欲如此，因为于其他善心差别也一切处会有此过失。
不善和无记也无，因此不善和无记也不合理，因为离贪之时已断一切不善根，故非不善。入定是善的缘故非无记。
也因此非善，因为会有想受运行的过失，因为无善根则无善性。如同运行善根般也会运行想受，因为因无差别的缘故。
因此如是合理：当违品运行时即无对治品。如同贪等现行时无不净等观一样。如是彼处无其他心。
若如是有非阿赖耶识的其他心，则会有触可得的过失，也会有善运行，如同其他等持状态。
因此等持时若有转识差别，则由于是从三摩地所生殊胜轻安，不会舍弃乐受或苦受的有相触。因此从彼等缘会成为乐受，以及非乐非苦受。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་མཐུས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་པ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཚོར་བ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་མཐུ་ཡོད་པ་ མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དེ། འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། རེག་པའི་ཚོར་བ་ཁས་ལེན་པས་དེ་ལ་ནི་འདུ་ཤེས་རྒྱུན་ཆད་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་མི་འདོད་དེ། གཉི་ག་ཡང་རྒྱུན་ ཆད་པར་གསུངས་པས་དེའི་ཕྱིར་རེག་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་ཡོད་ན་སེམས་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རེག་པ་འབྱུང་བས་དེ་དང་ལྷན་ ཅིག་སྐྱེས་པའི་སེམས་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་གསུངས་པས་སེམས་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།།དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་ན་དགེ་བའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་དོ། །གལ་ ཏེ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།འགལ་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། དེས་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞག་ནས་སེམས་ཙམ་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྟེན་ལས་བརྟེན་པ་དབྱེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟེན་ནི་སེམས་ཙམ་མོ། །བརྟེན་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་ བ་སྟེ།རྟེན་དང་བརྟེན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཕན་ཚུན་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དག་འབད་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་དབྱེར་མི་ནུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་དུས་ཐམས་ཅད་ དུ་ལྷན་ཅིག་འཇུག་པའི་རྟེན་པ་དེ་ནི་རྟེན་ལས་དབྱེར་རུང་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་ཚུན་མེད་ན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཙམ་ལས་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དབྱེར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་རྟེན་ལས་ བརྟེན་པ་དབྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་དག་ནི་དེའི་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ཤེ་ན། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ཡིན་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ ལས་གཞན་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་པ་དེ་ལ་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ལྟར་ན་མི་འདོད་དེ། མཐོང་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་དང་བཅས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བརྟག་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་ནི་གང་ཡང་ཕྱོགས་ གཉིས་དེའི་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གང་ཡང་གང་དག་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་། །ཡང་དེ་དག་གི་སེམས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པར་མི་ འཐད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནི་དགེ་བ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་རེ་ཞིག་མི་དགེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་སྤྱོད་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཟོའི་གནས་དང་། སྤྲུལ་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་སྤྲུལ་པ་དང་མེད་པ་པོ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ནི་ ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལྔ་ནི་མེད་དོ།

为什么这样说呢？由于它的力量会进入等持，就像在其他等持差别中也见到那些感受生起的力量一样，在这里也是由触作为结生因缘而生起感受，但这是不合理的。仅仅会成为想的间断，因为承认触生感受，在那里就仅仅会成为想的间断，但并不希望如此。因为说两者都间断的缘故，所以触是不合适的。
如果有其他识和与之相应的触存在，由于会生起心和信等善根，所以说由于生起与识相应的触，也有与之俱生的思。因此思也会生起。
如果有思生起，由于是善心造作的缘故，信等善根的修习也会生起，但并不希望如此。如果为了断除如上所说的过失，为了断除矛盾，为了破斥它而舍弃心所而承认唯心，那也是不合理的。因为所依和能依是不可分离的。所依是唯心，能依是心所。
所依和能依心所从无始轮回以来相互不离，一切时中如是运行时，即使努力也不能将所依和能依分开。为什么呢？因为有比喻，凡是一切时中俱行的能依，是不可能从所依中分离的，因为在生起和运行等方面相互不离的缘故，如所造色一样。同样，唯心也不能从心所中分离，所以不合理。
而且，从所依中分离能依是不合理的。想和受是与之相违而成为破斥的缘故，没有修习，其他的也不是，因为不合理。为什么呢？因为是遍行性，所以同样不存在，其他的也以同样方式，因为对其他没有差别因，所以会成为无有修习，但不希望如此，因为与现见相违。有心等持观察品终。
现在要说明两方面的意义：有些人认为灭尽定是有心的，是由意识而不是由阿赖耶识。又说他们的心不合理是善、不善和无记的缘故。首先由于是善性，所以没有不善性。无记中有威仪、工巧、变化相应的，也没有变化者性。如果是异熟无记，那就是阿赖耶识性，五种无记是不存在的。

།གལ་ཏེ་སེམས་དེ་དགེ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གནས་གྱུར་པས་དགེ་བར་གྱུར་པའི་ གནས་སྐབས་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དམིགས་ནས་གསུམ་འདུས་པའི་རེག་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར།རེག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་དེ་ལྟར་ན་ཡང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ལ་ལ་ དག་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདེ་བ་སྐྱེད་པས་དགེ་བ་སྟེ།སྙོམས་པར་འཇུག་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་དགེ་བ་ཡིན་ན་ཡང་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་མཚུངས་པར་ལྡན་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ནུས་པ་འདུས་པ་ནི་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སོ། །དེས་ན་དེ་ནི་དགེ་བ་ཡིན་ ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གསུམ་འདུས་པའི་མཐུ་སྟེ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ན། དེ་ཅི་ཡང་གང་དང་གང་སྦྱོར་བའི་སེམས་དགེ་བ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེས་འཕངས་པ་ཡང་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་ པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའམ། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་དང་འགལ་བར་གནས་པའི་བག་ཆགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་གང་གི་ཕྱིར་མི་འཇུག་ལ་དགེ་བ་ནི་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན། གང་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སུས་ཀྱང་མི་འདོད་དེ། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན། ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མེད་ཅིང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འོ་མ་དང་ཆུ་ མཉམ་པར་བསྲེས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དཔེས་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སྤངས་པ་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་རྒྱས་པར་ རྟེན་གནས་གྱུར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབས་སོ།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལུས་ལས་མ་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ལ་མི་འཐད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྤངས་པས་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་ ཞི་བར་མཐོང་བས་སོ།།ཡང་གང་ལ་ལ་ལངས་པ་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་དགོངས་ནས་མ་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་ཞིང་སྦྲེལ་བ་གང་རྒྱུན་ཆད་ཅེ་ མེད་ན།མངོན་པར་འགྲུབ་པ་རིགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ལངས་པ་ན་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སེམས་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པས་དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་མི་འཐད་དོ།།འདི་ལྟར་ན་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགག་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པའོ། །ངག་གི་འདུ་བྱེད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་པ་དང་འདུ་ཤེས་ སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་འགག་པར་གྱུར་ན་ངག་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགག་པར་གྱུར་ན་ཡིད་འཇུག་པར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།

如果那个心是善的，则与无贪等善根相应。如果是无心的话，由于烦恼意转变为善的状态，依止并缘于那个善心，三和合触如何能生起。如果有触的话，那么就没有灭尽定了，因为心和心所没有灭。
有些人说善心能生起快乐故为善，由入定引发的心的加行力虽然是善，但不是与习气等相应，从'能力和合称为和合'开始。因此虽然它是善，但是由三和合的力量所生，如同等流果生起一样。
如果这样理解的话，那么任何加行心是善的，它就与善根相应，它所引发的也与无贪等善根相应。因此为什么入定的加行或入定与相违的习气等不入而善却入呢？
这样的说法谁也不承认，因为等流果也是有随眠的法就成为有随眠，有识也成为与阿赖耶识同时的事物，如何阿赖耶识不存在而非阿赖耶识却如是安住呢？这也如同牛奶和水混合的比喻所示。
又如何在一个离世间贪的阿赖耶识中，断除不等引地的烦恼习气，而等引地的善习气增长而依止转依。同样也应这样观察，所说'入灭尽定者也非无识'，由此成立阿赖耶识的存在。
第三品。世尊所说'此识未离身'，这对非异熟识的其他识不合理，因为入灭尽定时舍弃了识而不生起，因为见到寂静的缘故。
又有人说出定时它也会生起，因此依此密意说未离的，这是不合理的。因为按照他们的说法，如果异熟识的相续结生联系中断，就不应理成就，出定时也不会生起。
又有人认为没有阿赖耶识而有意识，所以灭尽定是有心的，因此这样也不合理。这样也不合理，因为世尊说:'身行灭，语行是寻伺，意行是思和想'。
如同寻伺灭时语言不转，同样意行灭时意也不会转起。

།གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་ན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་ན་ཡང་ལུས་ གནས་པར་འགྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་འགགས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཡིད་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོད་ན། དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གང་ལུས་གནས་པ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང་། སྲོག་གི་ དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།གང་དབུགས་རྔུབ་པ་དང་འབྱུང་བ་མེད་ན་ཡང་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །ཡིད་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་པ་ཉིད་གཞན་མེད་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་མེད་ན། སེམས་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་སྨིན་ པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྒྲར་གསུངས་པར་འདོད་པས།དེས་ན་ཡང་ལངས་པ་ན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ་ལས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འདོད་དོ། །གང་ཡང་གཟུགས་དང་སེམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་འབྱུང་བ་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པའི་གཟུགས་ནའི་འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པར་གྱུར་ན་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གཟུགས་ ཇི་ལྟར་འགྱུར།འདུ་ཤེས་མེད་པ་ནས་ཤི་འཕོས་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་ལངས་པའི་ཚེ་ཡང་དེའི་སེམས་ནི་འགགས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པར་གྱུར་ན་སེམས་འབྱུང་བ་དེའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་འཐད་དེ།རྒྱུ་གཟུགས་དང་སེམས་དག་ཟད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་འདས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཉིད་ཀྱི་དང་པོའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལས་ནི་གཟུགས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་བལྟ་བར་བྱའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་གནས་པར་གྱུར་པར་མི་རིགས་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟང་པོའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས པ་གཉེན་པོ་དགེ་བ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྤངས་པའོ། །བསལ་བ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་པ་ལ་སྟེ།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པས་མི་དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡོངས་སུ་སྤང་བའི་དོན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་སྨོས་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པ་ལ་ཞེས་སྨོས་སོ། །སེམས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་ས་བོན་ཅན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ས་བོན་མེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཉེན་པོ་གྱུར་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་། །སྤངས་པ་མིན་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ལས་འགྱུར་གྱི། འདི་ལྟར་གཉེན་པོ་ནི་ སྤངས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྤངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཡང་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་ཐ་དད་མེད་པར་འགྱུར་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་གཉེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་དག་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་གཉེན་པོ་ནི་སྤངས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ འདིར་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་གཉེན་པོ་སྐྱེས་པ་ཙམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

如果认为在入定时即使身行止息身体仍然存在，同样地即使意行止息意识仍然存在的话，这种说法是不合理的。因为身体的存在是由其他因缘所致，世尊所说的身行是这样的：食物、命根和识，即使没有呼吸出入也能存在。而意识没有其他的造作因，如果没有安住的意识，就会进入无心的状态。
认为世尊说的识是指异熟识，因此出定时会产生能够运作一切种子的识。关于色法和心识相续而生为诸法种子的观点，前一刹那的色法是后一刹那色法的因，识的种子即是识。
那么从无色界死后，色法灭去已久，如何成为生起色法的因？从无想天死后以及从灭尽定出定时，心识已灭去已久，如何成为生起心识的因？如果是这样的话，阿罗汉的无余涅槃也不合理，因为色法和心识的因没有穷尽。
应当观察从过去的等无间缘的最初色法刹那生起色法，从识生起识，而不是从因缘。如此则可成立阿赖耶识的存在。
为什么仅仅依止转识而住不合理，用三个偈颂来说明。菩萨善心是指与对治善法相应的意识，意为出世间。舍离五识是指舍离眼识等五种识。除此之外是指其他染污意识，虽然说善是为了以有漏善断除有漏不善，但仍说'除此之外'。
心如何转变是指将含有一切烦恼种子的阿赖耶识转为无种子的意思。对治已转是指对治已经完全转变。因为非断故不应理，烦恼断除是从对治而来，这样对治虽非断除但是断除的因，如果这样的话就会有因果无别的过失。
断即是涅槃是果，对治即是道是因，如果说果和对治即是断，这里就会成为一体，仅仅生起对治就会成为涅槃。

།གལ་ཏེ་ས་བོན་བྲལ་བའམ། །དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་འདོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ས་བོན་མེད་པར་བྱས་པའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་འདོད་ན། དེ་མེད་པ་ན་ གཉིས་མེད་པའོ་།།འགྱུར་བ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་གནས་སྐབས་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཉེ་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རམ། དངོས་པོ་མེད་པར་བྱས་པས་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དེས་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་རུང་བ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོད་ན་ནི་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་རིང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་ཡང་དེའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ས་བོན་དང་བྲལ་བའམ། དངོས་པོ་མེད་པར་བྱ་བར་ནུས་སོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཉིད་འདོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་བག་ཆགས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ཅེས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བག་ཆགས་དེ་ནི་མིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།མིག་གང་གྲུབ་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་སྐྱེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དེ་མིག་ཅེས་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་བྱེ་བྲག་གོ། ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་དབང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་གང་གིས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བདག་ཅེས་བག་ཆགས་སྒོ་བར་བྱེད་དེ། གང་གིས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེ་བྲག་འདིར་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །སྲིད་པའི ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་། མི་གཡོ་བའི་འདུ་བྱེད་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཕེན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཕགས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་ བྲག་གོ།།བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་པོར་བྱུང་བའི་བག་ཆགས་དེ་སྟེ། བྱེ་བྲག་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་དང་འགགས་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལེན་པས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་འབྱུང་བའི་ སྲིད་པ་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པས་བྱས་པའི་སྲིད་པ་མི་རུང་ངོ་།།སྲིད་པ་སྟེ། འདི་ལས་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་གྲུབ་པས་ན་སྲིད་པའོ། །འདི་ནི་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བའམ། མི་དགེ་བ་གོམས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདུ་བྱེད་དང་། སྲིད་པའི་རྐྱེན་ གྱིས་འཕངས་པའི་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་དེ་མེད་དུ་ཟིན་ན་རྒྱུ་མེད་པས་ཡང་སྲིད་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གཟུགས་ཅན་གྱི་དབང་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡིད་རྟེན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མེད་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ པ་ཡིད་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དེའི་དམིགས་པ་མི་རིགས་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་རྣམ་པ་མང་དུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ཡང་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཚོར་བ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་ མཚན་ཉིད་དང་།ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའོ།

关于'如果远离种子或者想要成为无实法'这句话，如果想要使转识无种子或成为无实法，那么在无有彼时，二者皆无。不应成为如是，也就是说，在入定的状态时，转识不会生起，因此会成为无种子，或者由于成为无实法而成为无实法。因此不应成为如是。
如果有阿赖耶识，即使转识远离，其种子也住于阿赖耶识中，能够使其远离种子或成为无实法。因此，具有如是功能的阿赖耶识应当承认。
为了说明如是成立的阿赖耶识的差别相，'由三种习气的差别'，其中言说习气的差别是这样的：比如说'眼'这个言说所成熟的识的习气，成为眼睛形成的因，所形成和成熟的眼睛被称为'眼'，是由言说的因而形成的。同样，对于耳等一切所说的，这是其差别。
'我见习气的差别'是说由萨迦耶见的力量，染污意以阿赖耶识为基础而熏习'我'的习气，由此而有'我'与'他'的差别。
'有支习气的差别'是指无始以来运行的善、不善和不动行，这些应当如所知相广说。
其中'由引发而分别'是指圣者相的差别。'新生习气'是指最初生起的习气，如果没有如是所说差别的阿赖耶识，则由行的生灭所熏习的识和取所摄持的生有趋向所作的有不应理。
有，即从此生起现前成就故为有。这是取，即善或不善串习的果。
'由异熟而分别'是指由行和有缘所引发的诸趣中的异熟，如果没有称为异熟的阿赖耶识的差别，则无因故，具有后有的诸色法根如眼等不应生起，因为那是异熟果故。
'由因性而分别'中，由于意依止于阿赖耶识，故有我见和我执的因相阿赖耶识的差别，如果没有所谓的因相，则萨迦耶见的因即意所执的我的所缘不应理，因为那是等流果故。
'由相而分别'中，彼有多种。即共相和不共相，无受生起种子相和有受生起种子相，这是略说。

།དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། ཚོར་བ་མེད་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ། །གང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སོ་སོ་རང་གི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་།སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཚོར་བ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་བའི་ས་བོན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུན་མོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་ གྱུར་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་པ་མེད་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་ཤིང་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྟེན་ལས་སུ་མི་རུང་ བ་ཉིད་དོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །སྤྱད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ན་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱས་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་གང་གིས་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་། །མ་སྤྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གང་ མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྤྲོས་པ་འབྱུང་བས་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཡང་དག་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཀུན་ གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་མེད་ན་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་གསར་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།རྙིང་རྣམས་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་གྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྔ་ན་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། གང་འཇིག་རྟེན་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དཔེའི་ མཚན་ཉིད་ནི་ཅི་སྒྱུ་མ་སྒྱུ་མ་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་འཁྲུལ་པའི་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དཔེའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ས་བོན་ཡིན་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཏེ།དེ་མེད་ན་རྒྱུ་མཚན་ ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་བསྒྲིབས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དགེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་དགེ་བ་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལས་མི་དགེ་བར་འབྱུང་བས་འདུས་བྱས་ལ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་དེ། དེས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དགེ་བ་ཟག་པ་ དང་བཅས་པས་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་ལ་དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པའོ།།ལུས་དང་། ལུས་ཅན་དང་། ཟབ་པོའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ལུས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལྔའོ། །ལུས་ཅན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་དོ། །ཟ་བ་པོ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་སོ། །དེས་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ ཁམས་དྲུག་གོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཁམས་སོ། །དུས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གྲངས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་བགྲང་བའོ། །ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །ཐ་སྙད་ ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་མཐོང་བ་དང་།ཐོས་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཐ་སྙད་རྣམ་པ་བཞིའོ།

关于阿赖耶识，由于它是一切众生共同器世间的因，所以是无感受的种子。所谓不共的，是指各自阿赖耶识作为自身色等诸处的因，这是有感受生起的种子。若无如此形态的阿赖耶识，则一切众生共同受用的因——器世间就不会存在。同样，若无第二阿赖耶识，有情世间也不会存在，因此就如同木头一样不会产生感受。
所谓随眠的特征，是指不堪能性。善修习的特征，是指堪能性。已作业的特征，若无阿赖耶识，则反复所作的善业与不善业所产生的果报耗尽这一现象就不应理。未作业的特征，即是言说熏习的种子，这是如实显示言说熏习的差别。
由于从无始以来产生戏论故为种子，是说若无从无始以来作为真实言说之因而称为阿赖耶识者，则新生言说熏习也不应理。由于旧的不存在，因此现在的言说也不成立。也将成为前所未有，因为在世间从无始以来未曾出现。
譬喻的特征，如幻术本身是幻化大象等的因，同样阿赖耶识作为譬喻特征的阐述也是非真实分别的种子，是颠倒的因相，若无此识则因相不应理。
所谓无覆无记，无覆是指非烦恼性，凡是烦恼性和无记性的是无覆无记，并非如色界所生的烦恼、非善及无记。若有善不善业的异熟，则不会转为烦恼。因此，由善生善，由不善生不善，有为法无有究竟，故由烦恼和有漏善而轮回。
依所知相而说，其中何为依他起相？这里'略说'是指真实摄持。'遍计所执所摄'是指非真实分别。
关于身、身者和受者的了别，其中身是指眼等五界。身者是指染污意。受者是指意界。所受用的了别是指外部色等六界。能受用的了别是指六识界。时间的了别是指轮回相续不断。数量的了别是指计数。处所的了别是指器世间。言说的了别是指见、闻、觉、知四种言说。

།རེ་ཞིག་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་ནི་ཤེས་བྱའི་གནས་སུ་བསྟན་པ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པར་ རིག་པ་གང་ཡིན་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རྟེན་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ།།གང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྣམ་པར་རིག་པ་སྟེ། འཁོར་བའི་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་དེ་ནི་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གི་བག་ཆགས་ཀྱི་ས་བོན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བྱུང་ངོ་། །རྣམ་པར་རིག་ པ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དག་གོ།།ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དང་དེའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་བཞི་དག་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའོ།།བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་དེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་ རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནོར་པའི་དོན་སྣང་བའི་གནས་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ནོར་བའི་དོན་སྣང་བའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་གི་ངོ་བོ་དོན་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་བཟུང་ནས་དེ་ཉིད་ལ་བདག་མེད་པར་བདག་ཅེས་སྣང་བ་སྟེ། དེའི་གནས་ནི་སྣང་བའི་གནས་ཏེ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་དོན་མེད་ཀྱང་འདི་ལྟར་བདེན་པ་ཉིད་དུ སྣང་བའོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་སྟེ་དོན་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱི་སྣང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་སྣང་བ་ཙམ་དེའི་སྣང་བའོ། །དོན་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་མེད་པ་དེ་བདག་ཏུ་སྣང་བའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མི་བདེན་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་དོན་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་སྣང་བ་གཏན་མེད་པར་གྱུར་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་སྣང་བ་གཏན་མེད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ནི་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ་དང་། དགོངས་པ་ ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ན་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཅན་དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ། དོན་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྨོས་པ་དེས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།།འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྐྱེས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྐྱེས་པའོ། །དེས་ན་དོན་ཐ་དད་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ ལས་སོ།།དོན་ཐ་དད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣང་བ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ན་གནས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་དྲན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མདུན་དུ་བྱས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲན་པའི་དོན་ནི་མི་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ། མདུན་ན་གནས་པ་འདི་ནི་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

暂且，如是诸种分别识是以言说习气为因。我与他差别的分别识的差别所依是以我见习气为因。凡是善趣、恶趣、死亡、出生的分别识，即轮回诸趣差别，是从有支习气种子取而生。
'以此等分别识'是指刚刚所说的诸分别识。'摄一切界、趣、生'是指三界及其所摄五趣、四生的烦恼。'摄'是指其自性。'依他起相'是指依他起自性，是显示非真实分别。
此等分别识唯是分别识性为非真实分别所摄，其中'为非真实分别所摄'是指其自性。'此是无有及错乱义显现之处'是指无有及错乱义显现之因，其中'无有'是指无，如是执取我之自性义如是存在，而于其上无我显现为我，其处即显现处，是因之异名。如是是依他起相。
何为遍计所执相？谓无义而如是显现为真实。'唯识而为义'是指非真实义之显现，如是唯自义显现，即其显现。'显现为义'是指显现为所取，如是无我显现为我。
圆成实相是指于彼无有不真实显现之因义中，显现为其自性完全无有，如是我之显现完全无有即是唯有无我性，此等即是唯识，如十地经中所说，解深密经中亦云：'我说识以所缘唯识所分别'，故彼所缘唯识所分别即是唯识性，是离义之异名。
说'识'之言说识者，是显示三摩地境识。然而'如是所生'是指如是形相所生。故'显现为异义'中，'从彼'是指从三摩地境。'异义'是指显现为所取自性般截然不同的识。
观想等三摩地境影像非是识之忆念，因为如实住于境故。如是非是经验之忆念，因为见为现前故，且识之忆念义不明显，而此现前住者明显可见故。

།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་ དང་།གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་ནི་རིང་དུ་འདས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ནི་འདས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ཡིན་ལ། ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་རང་བཞིན་ནི་འདས་ནས་རིང་དུ་ལོན་པས་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཏེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེས་ན་གང་བྱུང་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དེ།དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པས་དེས་ན་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འཐད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་ རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་རིགས་ན།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ལུང་དང་རིགས་པས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །མཚུངས་ལ་བརྟན་པར་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལ་མཚུངས་པ་ནི་འདྲ་ བའོ།།བརྟན་པ་ནི་དུས་གཞན་དུ་གནས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དག་གོ། །གཞིའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོའི་འདི་དག་ཉིད་གཞན་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་དོན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་མེད་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དོན་འདི་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ནི། འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་དང་ འཁྲུལ་པ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་དང་།རྣམ་རིག་གཟུགས་ཅན་མིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུར་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་ན་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ཅན་མ་ ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་ཇི་ལྟར་ན་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའོ།།ལུས་དང་ལུས་ཅན་དང་ཟབ་པོར་རྣམ་པར་རིག་པ་གསུམ་རྣམ་པར་རིག་པ་ལུས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བའོ་། །ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་། རྐྱང་པས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་རྐྱང་པ་ནི་ཙམ་དུ་ཟད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་རྙེད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི དོན་ནི་མེད་དོ་།།ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཅིག་པོ་དེའི་ཆ་གཅིག་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་ནི་ལྟ་བར་འགྱུར་ན། དེས་ན་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་གཉིས་ཉིད་དེ།སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་བཞག་པས་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཆ་གཅིག་ནི་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། གཉིས་པས་ནི་འདི་ལྟར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འཛིན་ པར་བྱེད་པ་དེས་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཆོས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བསྟན་ཏེ་སོ་སོར་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གཞན་ དག་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་དེ་ནི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ཙམ་སྟེ། དོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཙམ་གཉིས་དང་སྟེ་ རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་དང་།ལྟ་བ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ།

再者，如果按照所闻、所思、所修习的那样，即使已经过去很久，也如同现在发生的一样，对此，所闻和所思已经过去很久而不复存在，所闻和所思的自性因为过去很久而不存在，因为不存在的缘故，所以凡是所生起的都是识，显现如是的缘故，因此这些都是唯识，所以无境已成立。
眼识等诸识是无色的，所以应当是唯识，那么眼等有色识如何呢？对此，那些也应当以教证和理证来观察，如前所说。
相似而坚固相续运行，其中相似是指相同，坚固是指存在于其他时间。颠倒等烦恼，即烦恼障和所知障等为因。所谓基础，即因的体性，这些若在他处运行，则非义而执为义，心不会颠倒，因为没有这些，所以烦恼障的烦恼和所知障的烦恼也不会生起。
以偈颂显示这些义理：迷乱的因和迷乱，依次是色识和无色识。其中有色识是迷乱的因，若无作为因的有色识，则作为果的无色识也不会生起，那么如何会有一切身体和受用呢？
身、身者和受用三种识于一切身中同时生起，所谓同时生起即是一时生起。所谓受用即是因的体性，三种都是唯识，以偈颂和单句来安立。单句即是仅此而已，一切唯识即是唯识性的缘故，所得即是唯识，因此是唯识而无境。
又二种性即是所缘和见分识所安立。若唯识一者的一分是所缘，第二是能见，那么眼识等也是二性，以种种体性安立，又唯识一者中，如理一分生起种种，第二分则如是执取。
又因为意识能执取，所以眼等诸识一切法究竟都是所缘，意识是能见。那些意识也说为因，因为不决定的缘故。又其他诸识因为境决定和无分别的缘故，所以有分别者即是能见。如是，这是唯识的安立。
偈颂即是：唯此无境而趣入，唯二即是所缘和见分唯识。

།སྣ་ཚོགས་ཉིད་འཇུག་པ་སྟེ། གང་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཅན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེའིའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་རྟོགས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་པ་རྣམས་འདི་ལྟར་འདོད་པའོ། །གང་དུ་ཞེ་ན། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་ཞུགས་གྱུར་པ། །དེ་དང་བྲལ་ན་དེ་ཕྱིར་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཡང་སེམས་ཙམ་ལ་ཞུགས་པས་དོན་མེད་པ་བྲལ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཡང་གལ་ཏེ་གཟུང་བའི་དོན་མེད་ན་སེམས་ཀྱིས་གང་ལ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཙམ་ཉིད་དང་། གཉིས་ཉིད་དང་། སྣ་ཚོགས ཉིད་ལ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན།རྒྱུ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཞན་དང་མཚུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །གང་ཡང་དེའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་པ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་སེམས་པ་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངག་གི་སྒོ་ནས་ནི་ངག་གི་ལས་ཞེས་བྱ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པུ་ཡིན་ན་ཡང་མིག་ལ་བརྟེན་ ནས་འཇུག་པ་ན་དེ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་འཐོབ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་མིང་འཐོབ་ཀྱི། ཡང་དེ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དོ། །དེ་ ལྟར་ན་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བ་ན་གང་གི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་བྱུང་སྟེ།དེ་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལ་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་ཐམས་ཅད་དུའོ། ། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དོན་ཙམ་དུ་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཚིག་གཉིས་པོ་འདིས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆ་གཅིག་ནི་དོན་ཙམ་དུ་སྣང བར་འགྱུར་ལ།ཡང་དེ་གཉིས་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པ་འབྱུང་སྟེ། དེས་ན་སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ཡོད་ན་ཐམས་ཅད་དུ་རེག་བྱའི་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་མཉམ་པར་གཞག་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ནི་ཉེ་བ་མ་ཡིན་ལ། ནང་གི་ཉམས་ སུ་མྱོང་བ་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལུས་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་གནས་པའི་དབང་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ལུས་དེ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དབང་པོའི་རང་གི་གནས་ཉིད་དེ་ལ་དེས་བྱས་པའི་ཕན་འདོགས་པ་ དང་གནོད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ལུས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལུས་འགྱུར་བར་བྱེད་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །དོན་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམས་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཉིད་ན་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་རེག་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ ཡང་རེག་བྱའི་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ན་རང་གི་རྟེན་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པའམ། གནོད་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལུས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རེག་བྱའི་སྣང་བ་བྱུང་ནས་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་ པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།འདི་དག་གི་ལུས་ནི་གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ་ལ། རིང་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །གཅིག་པུ་རྒྱུ་བ་ནི་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ལུས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་བྲལ་ བ་ཉིད་དོ།

多样性趣入，即是显现为种种相的识。瑜伽师们欲证悟，是说瑜伽行派如是主张。于何处呢？入于唯心，离彼故复，是说如是入于唯心故，离无义。又若无所取义，心将执何？若入于彼量性、二性及种种性，说为唯因，此为语义，与余相同。
有些菩萨主张唯一意识。又当说彼之次第安立，于彼思于身语业如是等，如何思通过身门趣入时称为身业，通过语门则称为语业，意业则得意业之名。如是虽是唯一意识，依眼趣入时得眼识之名，如是乃至得身识之名，然于彼非意识之其他识如阿赖耶识等则无。
如是，于一切所依生起时，其种种相二现生起，因彼显现为唯义及分别显现故，以此等遍断。其中'一切所依'即眼等一切所依。'种种相二现'以'唯义显现及分别显现故'二语显示。此二语说明彼一识之一分显现为唯义，其第二则生起义之分别相，故无前说过失。
因为若有色则一切处生起触显，因为等持时五识非近，而内领受则生起，如住于身之其他色根，如何住于身之眼等其他根住于彼身故，根之自处即彼由彼所作利益损害近作。如是此中亦当许意识住于身故能转变身。
复次，如身根等依止身时，若有外缘所触，于身根亦生触显，彼生起时于自所依身作利益或损害。如是意识亦因依止身故，生起触显而作利益损害身。
此等身若无分别之眼等，依彼之意识趣入亦得无分别性，如烦恼意依止遍烦恼故生起为烦恼。彼亦菩萨为成立偈颂故说，'远行'即由缘一切境故。'独行'因无第二故。'无身'即离身性。

།ཕུག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཕུག་གི་ནང་ན་གནས་པ་ཉིད་དོ། །སེམས་འདུལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་དུ་བྱེད་པའོ། །གདུལ་བར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོས་དཀའ་བའོ། །ཡང་ལུང་ནི་འདི་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དབང་ པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བསྟན་པའི་ཡུལ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་རེ་རེ་ཞིང་སོ་སོ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའོ། །ཡིད་ནི་འདི་དག་གི་རྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཡིད་གཡེང་བར་གྱུར་ན་དེ་དག་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ བས་དབང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ལུང་གིས་ནི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཡིད་འབའ་ཞིག་ ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་འདི་ལྟར་རྟོགས་པར་བྱའོ།།མཚན་མའི་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ལྟ་བའོ། །མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རེག་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ནོ། །དེ་ནི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཡིན་པས་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།མིག་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །དེའི་ལྟ་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལྟ་བ་ཡིན་པ་ནི་དེའི་ལྟ་བའོ། །དེ་ ལྟ་བ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ལྟ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཉིད་ཤེས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པར་ བྱེད་པས་ན་ཤེས་པའོ།།དམིགས་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པར་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་ནི་ལྟ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འབད་པ་མེད་པར་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་ཤེས་པའོ། ། ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དོན་ནི་འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་མེད་པར་ཡང་གཉེན་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ལྟར་ཤེས་པའོ། །ཤེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དེ་ཤེས་པས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའོ།།བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། །སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ལས་ སུ་རུང་བ་ཐོབ་པའོ་།།མོས་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་དོན་དེ་དག་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སའི་རང་བཞིན་དུ་མོས་ནས་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དོན་དེ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །ཞི་གནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་ལ་ལྷག་མཐོང་ལ་བརྩོན་ པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་སོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་དོན་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣང་བའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲུག་པོ་ལ་སྣང་བའི་དོན་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པའི་དུས་ན་ཡང་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ངེས་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

所谓'洞住'是指住在身体的洞穴之中。
所谓'调伏心'是指使之降伏。
所谓'难调伏'是指难以调治。
又经中说'这些境界是意识各别领受'，是指凡是显现为根境的对境，由意识一一各别领受，因为对一切法都是有分别的，所以是各别领受。
'意是这些的所依'，是指因为当意识散乱时这些就不会生起，所以意识是这些生起的因。
又经中说明六识聚是以'意'字表示，而不是以其他识的名称表示，因为经中说'六识聚是意处'。因此应当如是了知唯有意识。
具有相的见及识的安立是阿赖耶识，意识与阿赖耶识俱起的是见。眼等触是因相。
彼等既是一切法又是唯识，故说'彼等唯识为因相'，眼等生起的因是所缘的体性。'彼见生起的因相'是说彼即是见，彼见。
当彼显现为见时，因为是意识的见相续不断安住的因，所以说是起依的作用。
'由了知识不相应的因相'中，识不相应诸法的因相是境。由了知故称为了知。
'由无所缘的识所缘'是说无所缘时识的生起即是见，如缘过去等所缘。无需努力也会成为无颠倒，如是了知。
'由随顺三种智的了知'中，因为义理如是：如同显现彼不存在时对治也会生起，所以会成为无颠倒，如是了知。'由随顺三种智的了知'是说由了知彼义随顺三种智而了知。
'禅修者'以及'声闻与独觉们'是指声闻与独觉们。'获得心自在'是指获得心调顺。
'由胜解力如是彼等境显现'中，若胜解为地的自性则成为如是，如是观火等境亦复如是。'获得止'是指获得三摩地。
'于法精进修习胜观者'是指精进修习经典等者。
'唯作意而境显现'是说即使是一境，随着如何作意而显现诸多行相。
'获得无分别智'中，若六识所显境如实存在，则无分别智将不存在。即便如此，当彼存在时，也应当决定承许境无自性。

།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དོན་སྣང་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཉིད་དོན་ དུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་།།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ན་དེ་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ཞེ་ན། རང་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ལ། གཞན་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི་རང་གི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞིང་བྱུང་བ་ཉིད་ན་གནས་པར་མི་རུང་ བ་དང་།རང་ཉིད་ཀྱིས་འཛིན་པས་གཞན་ཞེས་བྱ་བའི་གཞན་དབང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པའོ། །དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་དམིགས་པའོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་ཇི་ལྟར་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟ་བུའོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་འབྱུང་ བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ལུས་མེད་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་དམིགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁྲུལ་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་གཏན་མེད་ པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སླུ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་། །སླུ་བ་མེད་པའི་འཁོར་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པ་ཡིན་ པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གནས་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ཇི་ལྟར་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གང་གིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་མིང་གིས་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་ཡིན་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་དེར་མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ལ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་མིང་གི་མཚན་མར་འཛིན་པས་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་མ་བཟུང་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་གོ།།ལྟ་བས་དེ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་མཚན་མས་མཚན་མ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་ཞེན་པའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ངག་ཀུན་ནས་སློང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ ཞེན་པས་མི་གནོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་གྱིས་ངག་ཀུན་ནས་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།།མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་བཞི་པོ་དག་གིས་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་བཞིས་གཞན་དང་ ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་པའོ།།མེད་པའི་དོན་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་སྒྲོ་འདོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མེད་པའི་དོན་ལ་དོན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་མར་བཟུང་ནས་དམིགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྐྱེའོ།།དེས་ཀུན་ནས་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མས་བཟུང་ནས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་བྱེད་པས་དོན་དེས་ན་གཞན་གྱི་ དབང་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཇི་ལྟར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་གཏན་མེད་པས་འདི་ལྟར་དོན་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་དེ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果唯识所显现的境，也就是说虽然无有外境而唯识本身显现为外境的因，这就是其含义。如果唯识是依他起，那它如何是依他起呢？
自身是所取，因此是依他起，若说'他'，则是从自因而生且生已不应安住，以及由自身执取而称为'他'的依他起。
其中'安住'是指所说的依他起唯识所依。'无境'是指不存在的意思。'显现'是指缘取外境。'如何'和'为何'二者如前所说。
'具无量相'是指缘取一切境的意识。'遍计'是指意识遍计。'颠倒生起之因'是指以所缘自性成为产生颠倒外境之因。
'无自相'是指无其体性。'唯缘遍计'是指唯缘错乱识。'彼全无相'是指遍计所执无体性。
'如何'和'为何'如依他起一样。'不变异故'是指无欺。如无欺眷属。
'是清净所缘及一切善法之最胜故'是指清净所缘体性是圆成实，因为是最胜故如圆满处。
'遍计如何遍计'是指意识称为遍计，其中于依他起遍计，显示以何相遍计即是'以名所缘'等文。
于依他起自性执为彼相，即于依他起本身执为眼等名相，因此执取相而遍计。
'见而于彼耽著'是指执取相为'此是如此'而耽著。'以诸分别发语'是指虽然耽著不害，但以三种分别发起言语。
'以见闻等四种言说而施设言说'是指以见、闻、觉、知四种言说与他言说。
'于无义增益为有'是指如言说般执取无义为有义故。
'遍计因相'是指以遍计识执取为遍计相而生起所缘自性。
'由彼遍计故'是指由彼称为遍计的意识执取所缘相而遍计，因此称依他起为遍计。
意识遍计以遍计性遍计，如其所计，彼全无故，因此依他起即称为圆成实。

།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་གཞན་གྱི་དབང་དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གྱུར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་གཉི་གའི་སྒྲ་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མིག་གི་ངོ་བོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའོ། །ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པར་ བྱེད་པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དྲི་མ་དང་བཅས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་དག་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །བྱང་བ་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའོ།།ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བ་ལང་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོད་ན་ཡང་ཡི་གེར་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བཅུར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ རྩ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟག་པར་བྱ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དེ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །མཚན་མའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། དེ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ།།མཚན་མར་སྣང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མཚན་མའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་དབྱེ་བ་བྱས་ཏེ། དེ་ཡང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་རྟེན་དང་བཅས་པའོ། མཚན་མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་མཚན་མའི་འགྱུར་བ་ལ་མཚན་མར་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱས་ནས་ཏེ། རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེངས་ཤིང་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། དེར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི མཚན་མར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ནད་དང་། འཆི་བ་དག་བསྡུའོ། །བདེ་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། ལུས་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བསྡུའོ། །འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་བསྡུའོ། །གནོད་པ་དང་དུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ལུས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་འབྱུང་བའོ། །གནོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྡེག་ པ་དང་།འཆིང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དུས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་གཞན་དུ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའོ། །དམྱལ་བ་བའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། སྩོགས་པས་ནི་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་བསྡུའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཞེས་ བྱ་བ་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།སྩོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་བསྡུའོ། །མཚན་མར་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིག་ལ་སོགས་པའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་མཚན་མར་སྣང་བར་གང་འགྱུར་བ་སྟེ། མཚན་མར་སྣང་ བར་འགྱུར་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་དག་གི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་དེ་དང་དེའི་གནས་སྐབས་སུ་འགྱུར་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ།

所谓烦恼和清净的自性不成立的依他起，是因为如此的依他起，当其成为分别时即成为烦恼，当其成为无分别时即成为清净。这两者的声音合为一体时是不成立的。
关于自性遍计和差别遍计，其中自性遍计是如同对眼等诸根计度眼的自性等。差别遍计是指对彼等自性的无常等差别进行遍计。
关于自性圆成实和清净圆成实，其中自性圆成实是有垢真如。清净圆成实是无垢真如。
所谓善巧名言是了知名言。所谓非善巧名言者是指牛等，因为虽然它们有分别但不能用文字表达。
将一切分别归纳为十种分别而说明：其中根本分别是指由于是所遍计故称为分别之根本，即阿赖耶识。所谓相分别是指以因相自性而分别的意思，即色等识别。
所谓相显现分别是指生起具有相的形态之分别，分为所分别或分别，即眼识等具有所依的识别。
所谓相变异分别是指对相的变异具有相变异自性的分别，即衰老等是指身体的大种自性迁变成为他相，对此的分别称为相变异分别。等字所摄的是病和死。乐受等也是如此，即身体的变异。等字所摄的是苦受和不苦不乐受。
贪等也是如此，等字所摄的是嗔和痴。所谓损害和时变异等，同样是身体的变异，即缘此而生起的分别。损害是指殴打、束缚等。时变异是指寒冷等时节的变异。
地狱趣等也是如此，等字所摄的是畜生和饿鬼。所谓欲界等如前所说，等字所摄的是色界和无色界。
关于相显现变异分别，是指眼等的眼识等，其相显现所变异，即具有相显现变异自性的分别。
因此，这些如实显示的衰老等，能生起彼彼状态的变异。所谓他所教示分别是指由他人所教示的。

།ཡང་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་ཉན་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དགེ་བ་རྣམས་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཞེས་ བྱ་བ་འདི་ལྟར་བསྡུ་བར་བྱའོ།།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་དམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་བྱུང་བའོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་སོ། །ཚུལ་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ ཉན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།ཆོས་འདི་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་སོ། །མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པ་མདོ་ལས་བསྟན་པའི་ལྟ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་སུ་གཏོགས་པ་དང་ མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་མཚན་མ་སྟེ། རྣམ་པར་ གཡེང་བའོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ།།ཡང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཞུང་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཡོད་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡོད་ཅེས་སྨོས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའོ། །འདི་ལྟར་བསྟན་ཏེ། གང་ ལས་བསྟན་པ་ཉིད་བདག་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།དངོས་པོའི་མཚན་མའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་མཚན་མ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གཉེན་པོར་ནི་ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐུར་པ་འདེབས་པའི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གཉེན་པོ་འདི་ཡང་གཞུང་དེ་ཉིད་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཅིག་པུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་ བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་གཉེན་པོའི་གཞུང་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་གཅིག་ཡིན་ན་དེས་ན་གཞན་གྱི་དབང་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཐ་དད་པ་ཉིད་ དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་གཉེན་པོའི་གཞུང་ནི་གཟུགས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ལས་ཆོས་ཉིད་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་གཟུགས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་གྱི། ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དག་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གཉེན་པོའི་གཞུང་ནི་རབ་འབྱོར་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

复次，此有二种：随顺听闻非正法和随顺听闻正法。此又有二种：对诸法的分别即是随顺听闻法，应当如是摄集善与不善等。
关于'非如理分别'，此是从听闻非正法而生。'此外道等'即是诸外道。
关于'如理分别'，此是从听闻正法而生。'此法者等'即是诸佛。
'执著分别'即是从非如理作意因而生，是依止我见，如经中所说六十二见相应的分别。
'散乱分别'即是菩萨的十种分别。其中'无事相散乱'即是无事性为相而散乱。
又此散乱的对治，如般若波罗蜜多经中说：'虽有菩萨'，说'有'是指菩萨以空性为自性而有。如是显示，从何处显示自身存在，即是空性的自性。
'有事相散乱'即是事性本身为散乱之相，其对治即是在同一经中说：'不见真实菩萨'，意为不见遍计所执和依他起自性的真实。
关于'增益散乱'，其对治即是在同一经中说：'色以色自性空'等，即是遍计所执的异名。
关于'损减散乱'，其对治也在同一经中说：'非以空性'，即是法性自性的异名。
关于'一性散乱'，其对治经文为：'色之空性即非色'，若依他起和圆成实二者为一，则依他起也应如圆成实一样成为清净所缘。
关于'异性散乱'，其对治经文为：'色不异于空性，色即是空性'，因为若彼等为异，则法与法性成为异体，若成为异体则不应理，如无常与无常性一样。执取遍计所执自性而说'色即是空性，空性即是色'，即是说遍计所执的无自性即是空性，空性即是其无自性，而非如依他起和圆成实二者。
关于'自性散乱'，其对治经文为：'须菩提，譬如色这一名称仅是名称而已'，意思是说此中无有色的自性。

།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་ གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །འགག་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་མི་སྐྱེ་མི་འགག་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།རྐང་པ་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མིང་བཅོས་མ་ལ་ཆོས་དེ་དག་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ སྟེ།སོ་སོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་མིང་གིས་སོ་སོར་རོ། །དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མིང་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་གློ་བུར་པའི་མིང་གིས་ཐ་སྙད་དུ་བྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མིང་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། ཡང་བསྟན་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་རྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་ ཅི་མངོན་ཞེ་ན།དེ་བསྟན་པ་ནི་མིང་གི་སྔ་རོལ་ན་བློ་མེད་པས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་མིང་ལ་མ་ལྟོས་པར་བློ་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་མེད་པར་ནི་ བུམ་པའི་དོན་ལ་བུམ་པའི་བློ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཡང་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་བུམ་པ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེས་ན་མིང་དང་དོན་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། ། ཡང་འདིར་ནི་མིང་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ལ། དོན་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་མིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དོན་གཅིག་ལ་ཡང་མིང་མང་པོ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་སྟེ། གལ་ཏེ་མིང་དང་དོན་དག་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེས་ན་མིང་བཞིན་དུ་དོན་ཡང མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དོན་ཡང་མང་པོའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་དོན་གཅིག་མང་པོ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་འགལ་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་ན་འགལ་བ་གཉིས་པ་འདིར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གོའི་སྒྲ་ དོན་རྣམ་པ་བཅུ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུས་མིང་ལ་ནི་ངེས་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་གལ་ཏེ་མིང་དང་དོན་དག་གཅིག་པ་ཉིད་འདོད་ན་ནི་དོན་དེ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་འདོད་ན་སྐྱོན་གསུམ་ལ་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བག་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་མིང་གི་དོན་རྣམས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ལ། གྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པའོ།

特别是对于所谓的'散乱'，其对治是'自性不生不灭，非烦恼，非清净'。其中，生是烦恼，灭是清净。如此'不生不灭，非烦恼，非清净'是其含义，这些偈颂的意义就是如此。
所谓'如名散乱于义'，是指如名称那样散乱于意义。其对治是'观察彼等诸法之假名'，'观察'是指对名称与名称的各别观察。
所谓'如义散乱于名'，是指如意义那样散乱于名称。其对治是'以客尘名而作言说'，意思是说'意义的自性中并无名称'。
为对治这十种散乱而宣说般若波罗蜜多，又从宣说的因中会生起无分别智慧。
若问：依他起自性如何显现为遍计所执自性而非其本质？对此解释是：'因为名称之前无有心识，故与其本质相违'。若依他起与遍计所执是一体，则不依赖名称，心识就能趣入义理，就像没有'瓶子'这个名称就不会对瓶子的义理生起瓶子的认知。
若'瓶子'这个名称与瓶子是同一性质，则应能趣入，但由于不是同一性质，因此名称与义理不可能是同一本质。
此处，名称是依他起，义理安立为遍计所执，因为依他起的名称力量使得对一个义理也遍计许多名称。若名称与义理是同一性质，则如同名称，义理也应成为多体。
如此一来，义理也将成为多体性质，一个义理既是一又是多，这是相违的。
再者，若它们是同一本质，还会导致第二个矛盾：因为如同'牛'这个声音可以趣入十种义理那样，名称并非确定，因此若承认名称与义理是一体，则义理具有二者的本质，这就相违了。
如此承认的话还会出现第三个过失：因为带有习气等性质的名称的诸义理将成为一体。
以偈颂显示此义，'将成立'是指依他起与遍计所执成立为一体。

།ཆོས་རྣམས་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་དག་གིས་སློབ་མ་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སློབ་མས་འགལ་བ་གཉིས་དྲིས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་མེད་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་མེད་པར་དག་པ་འགལ་ལོ་ཞེས་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བས་དེ་ལ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་ གླང་པོ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དམིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དག་མེད་པ་ཙམ་ལ་དང་བཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་ རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་གློ་བུར་བའི་དྲི་མས་སྒྲིབ་གཡོགས་སུ་སྣང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཡང་རྣམ་པར་དག་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།གཞན་གྱི་དབང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་མེད་དུ་ཟིན་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར།དེ་མེད་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་དེ་དག་གཉི་ག་མེད་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་བས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་སྟེ་། གང་གི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་དག་གཉི་ག་དམིགས་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་དེས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང རྣམ་པར་བྱང་བ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་བཏབ་པར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད ལ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་གསུངས་སོ།།དྲི་མ་མེད་པས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གང་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དོ།།དེ་འཐོབ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་འཐོབ་པའི་ལམ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་ པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྐྱེད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།དེ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའི་བསྟན་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡིན་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་ན་ནི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཅན་ཡིན་པས་དེ་ དག་གཉི་ག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་མི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གང་དུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་བསྟན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདི་ལྟར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ གཉིས་ནི་མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ།།ཕྱི་མ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་འདི་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱི་མས་བསྟན་ཏོ། །བྱུང་རྟེན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་བསྟན་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་འབྱུང་བར་བསམ་པའོ།

关于'诸法无所缘'等偈颂，是以幻术等比喻使学生生起信解。学生问到两个矛盾之处：诸法无而有所缘，以及无烦恼而清净这两者相矛盾，对此产生怀疑。对此以幻术的比喻来说明：就像幻化的大象虽然不存在却可以被缘取一样，同样地虽然不存在也可以被缘取。
就像虚空本性光明，因此虽然没有被云等所遮蔽，但仅仅说是无云而清净一样，诸法也是本性光明，因此虽然本无烦恼，但当暂时的垢染遮蔽消失时也说是清净。
如果依他起如所显现般不存在，为何依他起的自性不会在一切处完全不存在？若它不存在，圆成实性也将不存在，因为烦恼和清净都将不存在。因此，若二者都不存在，为何一切不成为无？为了说明这点，说'将成为无烦恼和清净的过失'等。因为烦恼和清净是可缘取的。因此，若主张二者虽可缘取却不存在，就成了否定实有的烦恼和清净。
第四品：所谓'本性清净'是指以自性清净的自性，它也是如此存在的。由于一切众生都以共同相而存在，所以说一切法都具如来藏。
'无垢清净'是指如此性本身离开了烦恼障和所知障等垢染，因此是以清净如此性而区分的佛性。
'获得彼道清净'是指获得彼果的道路也是清净的，这包括菩提分法如念住等，以及六波罗蜜多等。
'能生彼所缘清净'是指能生起并作为所缘的菩提分法的证悟，既是能生起又是所缘，故称为能生所缘。其清净故称为能生所缘清净。这也包括经典等十二分教的教法。
因为若教法是遍计所执，则将成为烦恼的因。若是依他起，则将成为不真实义。由于是法界清净的等流，故从这两者中解脱，因此不是不真实，是从圆成实中生起。
另外，在所说的这四种清净中，若说其中任何一种都是大乘，应知是在显示圆成实性。其中前两种是不变圆成实的圆成实，后者是无颠倒圆成实。这些义理由后面的偈颂显示。'所依如幻等所说'是指依他起的生起。

།དེ་ཡང་གང་དུ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །བརྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་མེད་པ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་གཟུགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ བསྟན་པ་དེར་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྟན་པས་དེ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ནི་དེ་ལ་ནོར་པ་ཉིད་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ཡིན་ཏེ། ནོར་པ་ཉིད་ལ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་སྒྱུ་མའི་དཔེས་སྟོན། པར་མཛད་དེ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་དང་། རྟ་དོན་དུ་མེད་ན་ཡང་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་དེའི་སོམ་ཉི་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དོན་མེད་པ་རྣམས་དམིགས་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར བས་དེའི་གཉེན་པོར་སྨིག་རྒྱུ་སྟེ།དེ་ལ་སྨིག་རྒྱུའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །ཆུའི་གནས་ལྟ་བུ་ནི་དོན་ཏོ། །དེས་ན་ཇི་ལྟར་སྨིག་རྒྱུ་རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ན་ཆུའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་ཆུའི་དོན་གྱི་བློ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་བར་གྱུར་པ་ན་ ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་གྱི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་དོན་མེད་ན་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཉིད་དེ། རྨི་ལམ་ན་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མེད་ན་ཡང་འདོད་པ་དང་ མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱད་པ་ཐོབ་པ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡང་དོན་མེད་ན་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཔེས་ཆོས་ མཐུན་པའི་གཞན་གྱི་དབང་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་གཟུགས་བརྙན་ལ་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་བློ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཡང་གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་འབྲས་བུའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་དམིགས་པ་ཉིད་ དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡང་དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེའི་གཉེན་པོར་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཆོས་མཐུན་པ་མིག་ཡོར་གྱི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གྲིབ་མའི་རྩེད་མོ་འདོད་པའི་དབང་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྒྱུར་བར་བྱེད་ པ་ན་དེ་ན་མིག་ཡོར་གྱི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ནི་དམིགས་སོ།།དེ་བཞིན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མེད་ན་ཡང་དོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་སོམ་ཉི་ཟ་བ་ དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་ཉིད་དོ་ཞེས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་བྲག་ཅ་གྲག་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཐ་སྙད་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་མེད་བཞིན་དུ་དེ་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།

此外，从'一切法如幻'到'如化'所说的，应当知道这是说明依他起的本性。
'依观察而说无'这句话，从'无色'到'一切法皆无'所说的，应当知道这是说明遍计所执。
因为依他起的本性是以幻等譬喻来说明的，对于这种说法会产生怀疑是否有错误，对于这种错误的怀疑，就用幻的譬喻来说明依他起的本性。就像幻化的象马虽然实际上不存在，却能成为境界一样，应当这样来看待对境，为了遣除这种怀疑。
另外，会怀疑心和心所法如果没有对境，怎么会生起无所缘，为了对治这种怀疑，以阳焰为喻。其中，如同阳焰处的是心和心所法，如同水处的是对境。因此，就像阳焰生起时，虽然没有水的对境，却能生起水的对境的认知。同样，当心和心所法生起时，也会生起不存在的对境的认知。
又有凡夫怀疑，如果没有对境，怎么会获得可意和不可意的受用，为了遣除这种怀疑，说明依他起如梦。就像在梦中虽然没有如实的对境，却能获得可意和不可意的受用一样，在此也应当知道是同样的道理。
又有怀疑，如果没有对境，善业和不善业的可意和不可意果报怎么会现前成就，为了遣除这种怀疑，以影像的譬喻说明相应的依他起。就像虽然没有色法的对境，却能从影像中生起色法的认知，但实际上并没有色法的对境存在，同样在此也应当观察虽然没有可意和不可意果报的对境存在，却有其所缘。
又有怀疑，如果没有对境，各种识怎么会生起，为了对治这种怀疑，以光影游戏的譬喻说明与依他起相应的道理。就像由于想要玩耍影子而使其变现各种形态时，虽然没有光影游戏的对境，却能显现各种形态。同样，识虽然没有各种对境，却显现为各种对境的形态。
又有怀疑，如果没有对境，怎么会生起各种言说，为了遣除这种怀疑，安立为如回声一样，就像虽然没有对境，却能听到回声一样，虽然没有各种言说，却能近缘这些言说。

།ཡང་དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་དམིགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ངོ་ཞེས་འདི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེས་སོམ་ཉི་ཟ་བས་དེའི་གཉེན་པོར་ཆོས་མཐུན་པ་ཆུ་ཟླའི་དཔེས་བསྟན་ ཏེ།ཇི་ལྟར་ཆུ་ལ་ཟླ་བའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་རླན་པ་ཉིད་དང་། དང་བའི་ཕྱིར་ཆུ་ལ་དེ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ལ་དམིགས་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་དེ་ཉེ་བར་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ཡང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ནི་རླན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ཇི་ལྟར་དོན་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བློ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་འགྲོ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བདག་གི་ལུས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་སོམ་ཉི་ཟ་བ་དེའི་གཉེན་པོར་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཆོས་མཐུན་པ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུས བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་སྤྲུལ་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་དབང་གིས་དགོས་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་སྤྲུལ་པའི་དོན་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་གི་ལུས་ལེན་པའི་དོན་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པ་པོའི་བདག་གི་ལུས་ལེན་པའི་དོན་ཉེ་བར་དམིགས་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་ཅི་ལས་དགོངས་ནས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་བརྒྱད་བསྟན་ཅེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྒྱུ་མའི་དཔེ་ནི་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་བཞིན་དུ་ དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ།།སྨིག་རྒྱུའི་དཔེས་ཀྱང་གང་གི་ཕྱིར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་གདུངས་པའི་དབང་གིས་ཆུར་དམིགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་ཏེ།དེས་ན་རྨི་ལམ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་པ་དང་མི་འདོད་པའི་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གཟུགས་བརྙན་གྱི་དཔེ་འདྲ་བར་ཉེ་བར་བསྟན་ ཏེ།དེས་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ངག་གི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་བྲག་ཅ་དཔེ་བསྟན་ཏེ། ངག་གི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་ངག་གི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་དེས་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་ཀྱི་ ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་དང་།ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་གང་ཡིན་པའི་གཉེན་པོར་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་ཉིད་ཅེས་བསྟན་ཏེ། དེས་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་ཆུ་ཟླའི་དཔེ་སྟེ། དེས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པས་ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཆུའི་ཟླ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ནི་སྤྲུལ་པའི་དཔེ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང བསམ་པས་བསྒོས་པའོ།།དེས་ནི་ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡིད་ཀྱི་འཇུག་པ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།

再者，如果无有实义，为何等持者们的心与心所会缘取世间的对境呢？以及'以等持心如实了知并如实见到'这样的说法又作何解释呢？因为有此疑惑，为对治此疑惑，以水月的相似法为喻来说明。
譬如水中虽无月亮的实义，但因水的湿润性和清澈性，而在水中显现月影。同样，虽然等持心中无有所缘的实义，但仍会显现所缘。在此，如水月般是湿润性的缘故，即是三摩地。
又有疑问：如果无有实义，为何为了成办有情的事业，证悟真实义的菩萨们为了利益有情，发起意乐而在各道受生呢？为对治此疑惑，以依他起性相似的幻化为喻来说明。
譬如虽然幻化无有实义，但依靠幻化的力量能成办所需，同样显现幻化的对境。如是，虽然受生无有实义，但应当了知为利益一切有情而受生的身体显现是如此的。
若问世尊依何义而宣说幻化等八种无实的譬喻？当如是说明：首先，幻化的譬喻是对治内在自性的六处（眼等），因为如同幻化的大象，虽然它们无有实义，但应当了知是显现而已。
以阳焰的譬喻也说明器世间，因为它们与阳焰相似，如同阳焰，虽无实义，但因炎热而显现为水一般。
以梦的譬喻对治色等的受用，因此如同梦中，虽然这些色等无有实义，但同样显示由此所生的可意、不可意受用。
以影像的譬喻相似地说明对治身业，因此依靠身业善与不善，从此生起其他形色的影像，如是显示。
以回声的譬喻对治语业，由语业的因而显示语业果如同回声。
意业有三种：等持地、随闻行和欲界所行。其中，对治非等持地的是如同阳焰，以此显示意业果如同阳焰。
对治等持地意业的是水月的譬喻，以此显示等持地的意业如水中月。
对治随闻行意业的是幻化的譬喻。其中随闻行是由闻思所熏习。以此显示随闻行的意业运行如同幻化。

།ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་དག་ཇི་ལྟར་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། ད་ནི་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚངས་པས་ཞུས་པ་ ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འཁོར་བ་ཡང་མ་དམིགས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་དམིགས་ཞེས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་གང་། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ལས་དགོངས་ནས་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་ དབང་ནི་འཁོར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ནི་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པར་གཟིགས་ནས་གཅིག་ཉིད་དུ་ཞུགས་པའི་བྱེ་བྲག་གི་ངོ་བོ་མེད་པས་འཁོར་བ་ཡང་མི་ དམིགས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་དགོངས་ནས་དེར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཉིད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་ནི་དེ་དག་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་ པ་ཉིད་དེ།དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་མངོན་པའི་མདོ་ལས་ཆོས་ནི་གསུམ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆར་གཏོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་ཆར་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གསེར་གྱི་སྙིང་པོ་ཅན་གྱི་སའི་དཔེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ས་ ཁོང་ན་གསེར་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསེར་གྱི་ས་བོན་ནོ།།སའི་ཁམས་ནི་སྲ་བ་ཉིད་དོ། །ས་ནི་ཉེ་བར་རྟེན་པའི་གཟུགས་སའི་ཁ་དོག་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གསེར་ནི་ས་ཉིད་དུ་སྣང་བའོ། །དེའི་གསེར་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་ གི་ཚེ་མེ་དང་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན།གསེར་ཉིད་དུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེས་ན་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཡོད་མིན་ཞིང་། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དུ་མར་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་ མིན།།ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། རྒྱུ་གང་གིས་གང་གི་ཕྱིར་མེད་པ་དེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་གང་གི་ཕྱིར་སྣང་བ་དེས་ན་ཆོས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེས་ན། དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ཆོས་མེད་མིན། །གཉིས་སུ་མེད་པ་གཉིས་སུ་བསྟན། །ཆ་རེས་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་མཐའ་གཅིག་གིས་སོ།།མེད་པ་དང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །རབ་ཏུ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཤད་པའོ། །གཉི་གའི་ཆ་ནི་ཡོད་མིན་ཞིང་། །མེད་པའང་མིན་ཞེས་བརྗོད་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞན་གྱི་དབང་ཡོངས་ སུ་བཟུང་ནས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའོ།།ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་དེ་དང་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ཕྱིར་མེད་ཅེས་བརྗོད་པར་མཛད། །གང་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྣང་གྱུར་པ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་ཞེས་བརྗོད་པས། དེ་ཕྱིར་ཡོད་ཅེས་ བརྗོད་པར་མཛད།།ཅེས་བྱ་བའོ། །གང་ལས་དགོངས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི། རང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་རང་ཉིད་རྐྱེན་མེད་པར་མི་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོངས་པ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཡང་འདིའི་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།གང་འགགས་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ་། རང་གི་དངོས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱུང་བ་ཙམ་ཉིད་ན་སྐད་ཅིག་ཕྱི་མར་མི་གནས་པ་སྟེ། གནས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ རེ་ཞིག་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དོ།

如果问三自性的特征的法性是如何与经典相符合的话，现在为了说明这个，从《梵天所问经》中世尊依何密意而说'如来既不见轮回也不见涅槃'这句话？是依轮回和涅槃无差别的密意而说的。依他起不是轮回，因为它会成为涅槃的缘故。遍计所执法也不是涅槃而是轮回。因此，观见不能说为一体，由于入于一体的差别无自性，所以既不见轮回也不见涅槃，这是依此密意而如是宣说的。
同样，遍计所执自性是杂染性，圆成实自性是清净性。依他起不是这两者的本性，依此密意，从《阿毗达磨经》中说:'法有三种：属于杂染分的、属于清净分的、属于这两分的。'这是如此宣说的。这也是以金精要地的比喻来说明的。其中'地下有金'是指金的种子，地界是坚性，地是所依的形色即地的颜色，在其中观见这三者。金显现为地性，后来才会了知其金性，当与火相应时，即能观见为金性，因此而成立其存在性。
义颂说：'如何诸法非有，如何显现多相'，按顺序配合'如是非法非无法'。由于何因故非有，故诸法非有；由于何因故显现，故非无法，即是法的意思。因此'如是非法非无法，无二显示为二分'，是就一边而言。有无即是事物与非事物。'显示'即解说。'二分皆非有，亦非无所说'，是说由于执取具有二者本性的依他起而显示有无性。
'如其所现即非有'是说如其所见即如是非有，'故说为无也'。'由于如是而显现'，由于唯是显现而有，故说为有，即是'故说为有也'。为显示依何密意说无自性，即说'自身'等，由于自身无缘不生，这是无自性的一种密意。由于诸法无有自性，这也是此中的密意，即已灭者不会以其自性再生，因此也是无自性。'不住自事故'是说仅仅生起即刹那不住，由于不能安住，故也是无自性。如是首先是声闻共同的诸法无自性性。

།གཟུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཐེག་ པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་འདིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་སྟེ། སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པའོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་མ་འགགས་པའོ། །གང་མ་སྐྱེས་པ་མ་ འགགས་པ་དེ་ནི་གདོད་མ་ནས་ཞི་བའོ།།གང་གདོད་མ་ནས་ཞི་བ་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་སོ། །ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྟེན་བྱས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཁ་ཅིག་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ བསམས་ནས་དེ་གང་ཡིན་པ་ནི་བདག་ཡིན་ལ་བདག་གང་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཚུངས་པ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས། ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་གཟིགས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་སྙོམ་ལས་མང་བ་རྣམས་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་འདི་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རིན་ཆེན་མང་གི་མཚན་བཟུང་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ དགེ་བའི་རྩ་བས་དེ་དག་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཙམ་ལ་དགོངས་ནས་ཡིན་གྱི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཞིང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་པཎ་གཅིག་པཎ་སྟོང་དུ་སྒྱུར་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་ཉི་མ་གཅིག་གིས་སམ། དུས་གཞན་དུ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།པཎ་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་པཎ་སྟོང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བཞིན་ནོ། །སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་རང་གི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་འདི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཞེད་པ་ཡིན་ན་ནི་འདི་ལྟར་བྱས་པས་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེས་ན་དགོངས་པ་འདིའི་དོན་འདི་ནི། སངས་རྒྱས་མང་པོ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པར་ གྱུར་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ལ་སྦྱིན་པའི་བསྔགས་པ་གསུངས་ལ། ཡང་དེ་ཉིད་ནི་མི་བསྔགས་པར་ཡང་མཛད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་གང་སེར་སྣ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ནི་སྦྱིན་ པ་བསྔགས་པར་མཛད་ལ།གང་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་བསྔགས་པར་མི་མཛད་དེ། དེས་ན་དགོངས་པ་འདི་མེད་ན་སྦྱིན་པ་ལ་བསྔགས་པ་དང་མ་བསྔགས་པ་འགལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དགོངས་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བསྔགས་པ་དང་མི་བསྔགས་པ་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྒོམ་པ་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསྒོམ་པའོ། །དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐུགས་ལ་བཞག་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་དེ་ནི་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཉིད་ཀྱིས་ ངེས་པར་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་མཛད་པ་དེ་ནི་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བཞུགས་པ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་བཞུགས་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ལ་ནི་བཞུགས་པ་ལ་ལྡམ་པོར་དགོངས་པའོ། ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེར་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟོན་པའོ།

'由于无有如所执'这句话是不共声闻的，因为如同凡夫所执著的遍计所执的体性并非如是存在，基于此密意，在此大乘法中说一切法无自性。一切法无自性性是如此成立的，即以无生等的缘故。因为凡是无自性的即是不生，凡是不生的即是不灭，凡是不生不灭的即是本来寂静，凡是本来寂静的即是自性涅槃的缘故。
'后后为所依'是指后后为因的体性之意。平等性密意是指如同有些人思维平等性法性而说'彼为我，我即是彼'一样，世尊也是基于法身相同的密意而说'我于尔时'等，并非毗婆尸佛就是释迦牟尼佛自身，这就是平等性密意。
关于'其他时间的密意'，对于那些懈怠懒惰的人们以此方便相而令其修习此法，仅是基于执持宝胜如来名号所生的善根将成为他们获得殊胜的因这样的密意，而非仅仅持诵名号就能入于决定并获得无上菩提。如同说'一钱变千钱'，是指一日或其他时间的意思，即如同那一钱成为千钱之因一样。'仅以发愿即得往生极乐世界'也应如是理解。
别义密意是指不会自然通达大乘法义，即三自性之义的特征不会自然通达。如果世尊的本意是如言词般通达义理，那么这样做也应能领悟，因此此密意的含义是'非仅承事众多佛陀'。
关于补特伽罗意乐密意，对某些人赞叹布施，而对布施本身又不作赞叹。这是对补特伽罗意乐的密意，即对于吝啬的补特伽罗则赞叹布施，对于已经信解布施的则不赞叹布施。因此若无此密意，赞叹与不赞叹布施将相互矛盾，通过此密意则能理解赞叹与不赞叹布施的道理。持戒等也应如是理解。
'某些修行'是指世间的修行。若问密意与隐密意有何差别，世尊所开显的意趣是密意，以何方便令入决定宣说是隐密意。其中安住隐密意是指以世俗谛方式宣说补特伽罗、法的体性与差别，因众生安住其中故称为安住隐密意。相中隐密意是指在应当宣说法相处宣说三自性。

།གཉེན་པོ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོ་བསྟན་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར རོ།།བསྒྱུར་བ་ལ་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་ནི་གང་དུ་ཚིག་གི་དོན་གཞན་དུ་བརྗོད་ལ། དོན་དེ་ཉིད་གཞན་དུ་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྙིང་པོར་ཤེས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ སྙིང་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ།འཕྲོ་བ་མེད་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱས་ནས་ཏེ། དེ་ལ་བླ་མའི་བློ་འབྱུང་བ་ནི་སྙིང་པོར་ཤེས་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་མཐུན་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པའོ་ཞེས་གང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ པ་དེ་ནི་རྟག་པ་ལས་བཟློག་པའི་མི་རྟག་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཉོན་མོངས་ཀུན་ནས་རབ་ཉོན་མོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ནི་ངལ་བ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཡུན་རིང་པོར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཀྱང་དུས་རིང་པོར་ འཁོར་བ་ན་འདི་ལྟར་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ཆོས་རྣམས་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་བརྗོད་པའི་བག་ཆགས་ལས་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ཕྱི་རོལ་ གྱི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་གནས་པའོ།།བག་ཆགས་དེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ། གང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ངོ་བོའོ། །དེ་དག་ཉིད་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་བསྟན་ཏོ། །འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི། རྒྱུ་མཚན་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི།གང་རྣམ་པར་རིག་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས། ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་འདི་ལྟར་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་བསྟན་པ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་གི་དོན་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། རྒྱུ་མཚན་ལྟ་དང་བཅས་པ་ལས། དེ་དག་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཤེས་བྱ། །ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་གཉི་ག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མི་དམིགས་པའམ། དམིགས་པའམ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ དང་མཐོང་བ་དག་དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་གཉི་ག་ཙམ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་ནི་མེད་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་ཡོད་པ་སྟེ། དེས་ན་དེ་དག་གཉི་ག་མེད་པ་དང་ཡོད་པར་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་མཐོང་བ་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པ་ཉེ་བར་དམིགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དུས་དེ་ཉིད་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་མི་དམིགས་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་དམིགས་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་དེ་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པ་ནི། གཞན་དབང་ལ་ནི་བརྟགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ སྨོས་ཏེ།དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་གཉི་ག་མཉམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གཅིག་ཏུའོ། །དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་དེ་ལའོ། །གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་དག་གོ། །དེ་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ་འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་ ལ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ནི་མེད་ལ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对治方面的隐密意趣是指针对众生行为而宣说对治法，为了让众生安住于烦恼对治法。
转变方面的隐密意趣是指用词语表达一种含义，而实际指向另一种含义。例如'了知无实为实，安住于颠倒，烦恼极烦恼，将得殊胜菩提'等。其中'无实'指三摩地，因为无散乱故称无实，对此生起殊胜见解即是'了知为实'。'安住于颠倒'意为安住于相违，即对无常执著为常的颠倒见，实际是安住于与常相违的无常。'烦恼极烦恼'中的烦恼指疲惫，即长期为众生利益而极度操劳，如经中所说'虽然烦恼，但为利益众生而长期住于轮回'。'将得殊胜菩提'的词义容易理解。
诸法从言说习气而生，'从彼等'意为从言说习气，即分别念和外境习气安住于阿赖耶识。从彼习气所生即是一切法，也就是转识的本性。'从彼等'意为分别习气也从法的因而生。这表明阿赖耶识和转识互为因果。
彼等转识的特征之法，是具有因相和见解的识知本性，意为具有因相和见解的识知自性。彼等的特征有三种，如所说的所依特征即依他起相。此说法是宣说三自性的特征。彼等的含义也以半偈颂显示：'从具因相及见解，应知彼等三特征。'如是应当解说。
关于'彼二者有无不可得或可得，以及未见真如与见真如同时'，彼二者即遍计所执和圆成实。其中一者是无，第二者是有，故说彼等二者有无。因为未见真如时，遍计所执显现而圆成实不显现。同时，见真如时，遍计所执不显现而圆成实显现。
以偈颂显示此等义理：'依他起上无遍计'等。'故彼二者等同'中，'等同'指同时，'彼'指依他起，'二者'指见真如与未见真如。'故'即是因此之意，表明依他起上无遍计所执而有圆成实之义。

།བྱིས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་ཚིག་གི་དོན་ཚིག་གི་ལྷག་མས་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གཉིས་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་སྤྱོད་པ་འདི་ལ་མི་མངའ་བས་དེ་ནི་ཀུན་དུ་ སྤྱོད་པ་འདི་ལ་མི་མངའ་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ་ གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་འདི་ལ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་དེ།འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པས་སོ། །མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་གི་མཚར་ཉིད་ལ་གནས་པས་སོ། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཆོས་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྟོགས་པས་ན་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ པར་གཤེགས་པར་མཛད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།མཆོག་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ན་མཆོག་ཏུ་གཤེགས་པར་མཛད་པ་སྟེ། གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལ་དམིགས་ནས་གནས་པ་སྟེ། དེས་རྣམ་པར་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་འདི་ལྟར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པའི་བློའོ། །འཇིག་ རྟེན་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འདི་ལྟར་མི་གོས་པའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་ཉིད་དང་། བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱིས་བས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་རྣམས་མཁྱེན་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་འདི་དག་ནི་ཚིག་སོ་སོ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྲེལ་བར་བྱའོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་འབྱུང་བ་མཁྱེན་པའི་ ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་ན་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་སྦྱོར་བའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ རྣམས་འདུལ་བར་མཛད་པ་སྟེ།དེས་སངས་རྒྱས་ལས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་འཐོབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་མནོས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་མཛད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ གྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་འདིར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐ་མི་དད་པ་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐ་མི་དད་པ་ལ་མོས་པར་མཛད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདིར་རྣམ་པར་ཐར་པ་ནི་མོས་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡུལ་ནི་འདི་དག་གོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་བཅད་ པར་མི་ནུས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་སྙེད་དོ་ཞེས་བཅད་པར་མི་ནུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདིར་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱངས་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཡང་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའི་ ཁམས་ཀྱི་མཐས་གཏུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་བློ་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ།

对于愚童颠倒执著，以前面所说的词义和剩余词句正确显示：所谓'不具二种行'，即不具有二种行为，因此不具有一切行为，如声闻和独觉的智慧是有障碍和无障碍的意思。
具有无有无二相的最极清净特征，即清净真如，是无相法。因为首先此中无实相，因为一切法皆空。也非无相，因为安住于事物自相。由通达无相法最极清净，故称为最极清净真如功德。由通达最胜故称为最胜游，'游'字意为'行'，故是行走的同义词。
佛陀事业任运成就相续不断安住功德，即缘于佛陀事业而安住，是'安住'的同义词。修习一切障碍对治功德，即一切障碍的对治如是恒时修习的智慧。
虽生世间而不为世间法所夺，即虽生于世间境界中，但不为利养等世间法所染。法安立功德，即于无量、不可思议等经典等法，凡夫难以了解之法，以智慧具有极其清净的智慧，'极其清净智慧'这些词应与每个词句相连。
后际法生起智功德，即以智慧了知未来将生起如是法的意思。以无量身调伏众生加行功德，即菩萨以无量身调伏众生，由于从佛陀处获得自他平等性智慧，并已领受智慧，故由佛陀对所化众生作调伏事业的意思。
法身平等波罗蜜多成就功德，即无二法身是平等法身，因此此处获得无二身极清净波罗蜜多的意思。如来无差别解脱智究竟，即于如来无差别胜解智究竟，此处解脱即是胜解。
佛陀三身境界圆满功德，即首先不能限定法身境界为这些。同样，也不能限定受用圆满身和化身在几个世界。所谓法界殊胜，即此中清净法界是殊胜，故彼法界亦是殊胜。
等同虚空界，即如虚空般佛智无尽故称具有极清净智慧。

།ཡང་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གྱི་དོན་འདི་ནི་ལས་ཀྱི་ཚིག་ལྷག་མ་བཅུ་ དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ལས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཅེ་ན། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཛུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཙུད་པར་གྱུར་པས་དེས་ཀྱང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་སྦྱོར་བས་མར་མེ་ གཅིག་ལས་མར་མེ་སྟོང་དུ་གྱུར་པ་ལྟར་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བདག་ཅི་རི་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོད་ལ།ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་ཡོད་ན་ནི་འདི་ལྟར་ལ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱོས་པར་འགྱུར་བའི་བཏུང་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེས་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ན། དེ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ང་རྒྱལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་ནི་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འདི་ལྟར་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ང་རྒྱལ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལ་སྡོད་པ་མེད་པར་ཆོས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ལ་སེམས་བརྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཁྲོས་པས་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཅོས་མ་ མ་ཡིན་པར་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྙེད་པའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཕན་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ངག་སྟེ། དེ་ལ་ཚིག་ཅུང་ ཟད་ཀྱིས་སྔོན་དུ་གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ནི་ངག་གི་ལས་སོ།།འདིར་བདེ་བ་ཉིད་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བཞིན་འཛུམ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིག་ཅུང་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱེད་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ བདེ་བ་རྣམས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །མི་ཞུམ་པའི་ལས་ནི་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་ག་ལ་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་ པས་བདག་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པ་མེད་པའོ།།ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །ཐོས་པ་དང་དོན་གྱིས་ངོམས་མི་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཐོས་པ་མང་པོ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་བཏང་སྙོམས་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་བའོ། ། སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མདོ་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སྦྱོར་བའི་ལས་དྲུག པོ་འདི་དག་མང་དུ་བྱས་པས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།གུས་པར་བྱས་ཏེ་དགོན་པ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་གནས་པ་ན་བདེན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱིས་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་གང་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འགྲུབ་པར་སྦྱོར་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་རྫོགས་ པར་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱི་རྟགས་སོ།།མཐུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ།

又从意义上来说，对一切众生利益安乐的增上意乐，即是为他人利益，这是由其余十六种业语来显示的。其中，什么是安乐增上意乐业呢？即是引导入一切智智，如是令一切众生入一切智智，由此也将以一个接一个相续的修习，如同从一盏灯点燃千盏灯一样，如实显示安乐增上意乐。如是一切语中也都应当配合利益安乐增上意乐。'了知我为何'即是具有利益安乐增上意乐，又若有颠倒，则如是有些人以利益安乐增上意乐本身而令人饮用令人醉的饮品等。若能如实了知自己，则也应当随顺于此而为众生宣说。若具有我慢，则不知而如是以利益心令人从事无益之事，此为语义。'摧毁我慢'即是如是以摧毁我慢心对请法者无有拒绝而说法，此为语义。'坚固增上意乐'即是如是对颠倒行持的众生以心坚固的缘故，即使生气也不舍弃利益增上意乐，此为语义。'无伪慈爱'即是不因获得而对众生行利益安乐，具有增上意乐，行利益，如是了知非是伪装。与此相应的身语业，其中以少许言语先行直言即是语业。此中即是不断乐的大悲心，面带微笑即是身业，其中'少许言语'即是如是作法语。大悲心相续不断即是对苦苦、乐是坏苦、非苦非乐是行苦所苦的众生无有乐苦二相。无怯弱业即是不以'我怎能成就佛果'之相而于自身无有行持。'意不厌倦'即是于成就佛果无有厌离。'于闻法和义无有满足'即是即便多闻也不会有舍弃。'一切威仪中净修菩提心'此语义如清净威仪经中所说。关于'殊胜业'，利益增上意乐增长的因即是圆满修习这六种加行业而得圆满。'恭敬而住阿兰若处'即是住于彼处时断除非真实分别。'世间种种'即是所作等事。'修习成就业'即是彼圆满之业相。'获得神通'即是六神通。

།ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་ལ་ རབ་ཏུ་གནས་པའོ།།དེ་ལ་འཇོག་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་གིས་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་རབ་ཏུ་འགོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་བ་གང་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་ གཏོང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ།མི་དགེ་བ་ལས་བསླངས་ནས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ཆ་གཅིག་གིས་གདམས་ངག་བྱས་པ་དེ་ལ་ཡང་བདག་གིས་ཁྱོད་ལ་བསྟན་པ་དེ་ལ་བདག་གིས་ལེགས་པར་བསྟན་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ།དེས་ན་དེའི་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པར་འགྱུར་རོ་། །ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གིས་སྡུད་པ་ཡང་གང་བདེན་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི།བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་ རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཉེ་བར་སྡུད་པར་བྱེད་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།དོན་འདི་དག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས། དང་པོའི་ཚིག་ནི་ཉེར་བཟུང་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཤེས་བྱ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཤེས་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་དེ་ནི་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བུས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུའི་སྟོབས་དང་། དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སྟོབས་དང་།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་དང་། ཉེ་བར་སྟོན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྟོབས་གཉིས་ལ་གྲངས་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་གཅིག་ཏུ་མོས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་ནོ། ། དེ་ལ་གཅིག་པུ་ལྷག་པར་མོས་པ་ཡོད་ན་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཇུག་གོ། །སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་སོགས་པར་འགྱུར་བས་གོ་རིམས་ཀྱི་ཚུལ་ནི་དེ་ལྟར་རོ། ། དེ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པ་ནི་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བསྟན་པར་གྱུར་པ་ནི་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བསྟན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གིས་འཇུག་ཅེ་ན་དགེ བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་།རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བ་དང་། བག་ཡོད་པས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ། །དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ནི་ཡང་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚིག་བརྒྱད་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཞུམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་ པོར་སེམས་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཐོས་པ་ན་ཞུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོར་ནི་སེམས་ སྦྱོང་བ་དང་པོའོ།

所谓'依止智慧'，是依止智慧而不是依止分别识。以自己证悟的本性生起智慧，以现前修习智慧的方式而安住于法。
所谓'安置事业'，是以利益安乐的增上意乐，使众生安住于利益安乐中。
所谓'摄集资粮功德'，是不完全舍弃破戒者，也不是完全远离，而是使其从不善中提升，令其修习善法。
所谓'无疑开示教导'，是对已经给予某一教诫的人，不会说'我对你所说的教法不是善说'，因此他的言教值得受持。
以法和财物摄受，是以说真实语的法和衣服等财物摄受的人们，也同样如此修行。
所谓'心无烦恼'，是已经受持菩提心而为众生利益行事，而不是为自己受用。
如是发愿：'以此善根，愿证得无上正等正觉，摄受众生。'
这些内容以偈颂'首先受持语'等来显示。
如是暂时有所知和相两种。
当说明如何趣入。
如何趣入所知和相呢？即善积福慧资粮的菩萨。
又问：他以何种次第圆满福慧资粮呢？以因力、善知识力、作意力和开示力。
其中以两句词分别对应两种力。
其中以作意力使专一胜解，这是由大乘习气为因。
若有专一胜解，则能正行实修。若安住于实修，则能积集善根。如是以作意力善积福慧资粮，次第方式即如是。
如是善积福慧资粮则能趣入地位，如是开示即是以开示力从大乘法因所生，即是缘于所诠之法的意思。
以何趣入呢？以生起善根力，以三种方式净心，乃至以恒时恭敬修习和不放逸趣入。
生起善根力即如前所说八句相应。
其中为对治三种怯弱而有三种净心。即是菩萨听闻最极甚深广大的无上正等正觉难以证得时会生起怯弱，为对治此而有第一种净心。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཆོག་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོར་སེམས་སྦྱོང་བ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏེ། བསམ་པ་གང་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་བསམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ།བསམ་པ་ནི་དད་པ་དང་འདུན་པའོ། །ཡོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ནུས་པ་ཉིད་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ཉིད་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དད་པའོ། །དད་པས་བསྐྱེད་པའི་ནན་ཏན་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཉིད་ནི་འདུན་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དད་པ་དང་འདུན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱི་བསམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚེགས་ཆུང་ངུ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་མཁས་པར་གནས་པ་ན་འདི་ལྟར་སེམས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོགས་པར་དཀའོ་ཞེས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་གཉེན་པོར་སེམས་སྦྱོང་བ་གསུམ་པ་བདག་དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་བདག་ས་བཅུ་པོ་ཐམས་ ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བསགས་པ་ལྟ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པའི་གནས་ངན་ལེན་བསྲབས་པར་བྱེད་ཅིང་དབྲལ་བར་དཀའ་བའི་སྒྲིབ་པ་འབྱེད་པ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བར་མཚམས་མེད་པས་སྒྲིབ་ པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་དེའི་རྟེན་གནས་གྱུར་པ་དེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ།།ཤི་བ་ཙམ་ཉིད་དང་ནི་རྣམ་པར་བྲལ་བ་ཉིད་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གང་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྩམས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་སྟོན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ། མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། གདོད་མ་ནས་ཞི་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་གཟུང་བར་བྱའོ།།སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། གཟུགས་བརྙན་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། སྤྲུལ་པ་བསྟན་པས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉེ་བར་གཟུང་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ཡང་དག་པའི་ མཐའ་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པས་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཉེ་བར་གཟུང་བ་ཉིད་དེ། འདི་ལ་བློ་གྲོས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོམ་ཉི་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་ཆོས་ལ་ ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིད་འཛིན་པའི་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཙམ་སྤོང་བར་བཞེད་པའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་མདུན་གནས་པ་དང་བཞག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་ བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་སྦྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་ལྟར་རྟག་ཏུ་གུས་པ་དང་བཅས་པས་བག་ཡོད་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ལ་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་རྣོན་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།[(]ལྟན་[,]ལྷན་[)]ཅིག་ཏུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་དོན་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣང་བ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

复次，菩萨对于最为甚深广大难以通达的波罗蜜多修行生起怯弱时，为对治此，宣说第二种修心，即以何等意乐而于布施等诸波罗蜜多普行之意乐。关于此，意乐即信心与欲乐。对于波罗蜜多具有存在性、功德、能力及确信性，此即是菩萨之信心。由信心所生起的精进欲求即是欲乐。如是获得信心与欲乐本性之意乐的菩萨，将以极小功用而圆满修习六波罗蜜多。
复次，菩萨安住于善巧分别诸佛甚深广大之法时，如是思维：如是于一刹那中证得无上正等正觉是难以通达的，而生起怯弱，为对治此，第三种修心即'我无障善'等。此中，'为何我于一切十地中善积智慧资粮'等句相连。
'无障善'者，即是能削弱具贪之习气、能断难断障碍的金刚喻定，由无间定而离一切障，以及依此所得转依。
死亡与离别二者被认为是相顺之法。圆满即是一切种智。'应无疑执持一切疑'者，即是就大乘法相建立而言，宣说三自性：即一切法无自性、无生、无灭、本来寂静，一切法本性涅槃等无性异名，应执持遍计所执自性。
以幻、阳焰、梦境、眼翳、影像、水月、化现等譬喻所说，应执持依他起自性。以真如、实际、无相、胜义、法界、空性等异名所说，应执持圆成实自性。于此一切愚劣智者皆不生疑。
'断除于所闻思法中我执我所执之执著'者，意为断除对法的执著而已。
'断除分别而不作意现前安住之一切相，无分别'者，即是依止住于从修行所生无分别智的善根力所生三种修心，应知如是常时恭敬而具正念，于一切安住作意之时，皆住于随顺等持心之利根忍位。
'同时生起种种行相义显现'者，即是因生起种种名句文身行相显现，及依此所生种种义行相显现故。

། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཆོས་དང་གང་ཟག་ཆོས་དང་དོན། །བསྡུས་པ་དང་ནི་རྒྱས་དང་རིགས། །མ་དག་པ་དང་དག་དང་མཐའ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་མིང་གི་ཡུལ། །མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་མིང་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའོ། །གང་ཟག་གི མིང་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པའོ།།ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སུ་གཏོགས་པའོ། །དོན་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །མིང་བསྡུས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའོ།།མིང་རྒྱས་པ་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་མིང་ནི་དང་པོ་ཡི་གེ་ཨ་ནས་ཧའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་རོ། །མ་དག་པའི་མིང་ནི་དོན་དང་བཅས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའོ། །དག་པའི་མིང་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མཐར་ཐུག་ པའི་མིང་ནི་གང་མ་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་།དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱི་དམིགས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་བདག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་འདོད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་སྦྱོར་བའི་བསམ་པ་མཉམ་པའོ། །སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་དེ་དག་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་མཐོང་བའོ།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་བཞི་པོ་དག་གི་བསྲབས་པས་དོན་མེད་པར་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྲབས་པ་ནི་དོན་མེད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མཐོང་བའོ། །དོན་མེད་པར་བཟོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བཟོད་པ་ནི་འདོད་པ་སྟེ། མངོན་པར་ འདོད་པའོ།།སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྣང་བ་མཆེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་བསྟན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་པར་ངེས་པར་བསྟན་ཏེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒྲས་ནི་དོན་མེད་པར་ངེས་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ནི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་ ཡིན་པའི་བཟོད་པ་ནི་བདེན་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པའོ།།ཇི་ལྟར་བྱས་པས་ཤེ་ན། གཟུང་བར་བྱ་བ་མེད་ན་ངེས་པ་ཁོ་ནར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་མོས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གཞན་ཡང་། མང་དུ་ཐོས་པས་བསྒོས་པའི་གནས། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོའོ་།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྡུས་པ་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པའི་ས་བོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་ བཞིན་དུ་དེ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།།ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཆོས་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཚུལ་ཅན་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་སོ།

偈颂：法与补特伽罗法与义，总摄及广说与种类，不清净与清净及究竟，由分别而成名之境。
略说菩萨缘名有十种，即：法名，如眼等；补特伽罗名，如我与有情等；法，即十二分教所摄；义，即十二分教之义；略名，如说一切法为有为无为等；广名，如色、受等及虚空等；种类名，即从字母阿至字母哈；不清净名，即具义凡夫；清净名，即见谛者；究竟名，即缘无杂法之出世间智及其后得智二者之所缘。
'生于如来种姓'，是依一切种种法。对一切有情心平等性，即通达自他平等性，如于自身欲尽苦，于彼等亦然。与一切菩萨心平等性，即与一切菩萨修行意乐平等。得与一切佛心平等，即见与彼等法界体性无别。
遍求即由四者微薄，于无义忍小时，得名光明现前三摩地。微薄即无义欲之异名，了知无义以光明现前之声显示。光明现前三摩地即于无义正依止三摩地所见。
于无义大忍时，忍即欲，即希求。光明增长三摩地，即大无义智以光明增长之声显示。以三摩地之声显示于彼无义智正依止。
入真实义一分三摩地，即决定显示无义，以三摩地之声显示于彼决定了知无义正依止即三摩地。
随顺谛忍位，法无我即谛。随顺彼之忍即随顺谛忍。云何作？若无所取，决定亦无能取，如是胜解。
入所知相之义另有：多闻熏习处，即大乘修习体性之自性。
说阿赖耶识非所摄，及如阿赖耶识为如理作意所摄种子，即如阿赖耶识为染污法之因，如是彼成为清净法之因之异名。
从如理作意所摄起，乃至有见意言，即从如理作意生起法相及义相之因。如具相所取事，即色法之义。有见即诸见。

།དེ་དག་ཉིད་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ལ་འཇུག་ པ་ན་སུ་ཞིག་འཇུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྨོས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་སྤང་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་ཚད་མེད་པ་མཉེས་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱ་བ་གང་གིས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཅིག་ཏུ་མོས་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་མོས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། འདས་མ་ཐག་པར་བཤད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས པར་བསགས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའི་གནས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་སྟེ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གང་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །ཡང་དེ་ཉིད་དུ་ ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པའི་བྱེ་བྲག་གང་གིས་དག་འཇུག་པ་དེ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པ་ལ་མོས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་དེ་དག་ནི་དེར་ཞུགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དེ་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤེ་ན། ཇི་ལྟར་ཆོས་མེད་པ། དོན་མེད་པ། གཟུང་བ་མེད་པ། འཛིན་པ་མེད་པའོ་ཞེས་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་རྟོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྒོམ་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གིས་གང་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའོ། །མཐར་ཕྱིན པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་མེད་པ་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པའོ། །གང་གིས་འཇུག་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་སྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་འགོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་སྦྱོང་བས་ཀྱང་སེམས་གཟེངས་པ་བསྟོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གཉིས་པ་གང་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པ་དེ་ བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འདི་ལྟ་སྟེ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྣམ་པར་འཆིང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང་དོན་ལ་དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས། བག་ཡོད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་སོ།།དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གུས་པར་བྱས་ཏེ་སྦྱོར་བ་ནི་བླ་མར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །གང་གང་དུ་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ཉིད་དེ་དེ་ནི་བག་ཡོད་པའོ། །གསུམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལ་དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་དང་ བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་བདག་དགེ་བ་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་དག་གི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅས་པ་སྟོན་པ། དེའི་ཕྱིར་ཞུམ་པར་མི་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཞུམ་པ་ཉིད་དུ་སེམས་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཇི་ལྟར་བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་ཞེས་དོན་དེ་ལྟ་བུར་བྱུང་བའོ།

这些即是以因由、见解和识别的方式而建立的。当入于如是之相时，应当宣说谁在趣入。其中说'大乘'是为了舍弃声闻等乘的意思。'获得令无量佛出世欢喜'是指以何获得令超出数量之佛出世欢喜，即是现见诸佛的意思。'具有专一信解'是指其信解不能从大乘中动摇，即刚才所说的三种积累善根之因，以及善积福德智慧二资粮，这是'善知识'的意思。
为了说明如是相入处而说：意言，即是意识分别。这是成为大乘法生起之因。又于此中，以何种意言差别而入，即是入于胜解行地，如是于一切法唯识随顺生起胜解，因此称为入于彼处。为了说明如何入见道故。
'如实通达'即是如实通达彼意言。若问如何如实通达？即是通达意言为无法、无义、无所取、无能取。为了说明入修道故说'修习一切障碍对治'，即是对彼通达而修习即是修道。因此以无分别等彼等所通达者即能清净诸障。
为了说明入究竟道故说'由无障碍'，即在极清净智慧时连极细微障碍也无即是入究竟道。宣说以何而入即是'增长善根力及以三相令心振奋'，具有增长善根力的菩萨以其力故而说明心不退怯，以三相净心故即是令心振奋。
为了说明何为第二加行及如何加行故说：即如以断除悭吝等障碍，以波罗蜜多无系缚性而得圆满。彼圆满即是佛性，从缘法与义等乃至'正知'为止。其中'恒常'即是经常性。'恭敬加行'即是尊重性。于何处所说的行相即是正知。
应说何为第三，其中'有障善'即是世间善有障碍的意思。因此说'我具无障善而不成佛实不应理'。显示彼等义趣偈颂：'是故不应怯'即是心不应住于怯弱的意思。即是'我怎能证得无上正等菩提'如是义生起。

།ལེགས་ཡིད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ སེམས་ཁ་ཅིག་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པས་སོ། །ཡང་ན་དེའི་བསམ་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་བསྟན་པ་ རྣམས་སོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་དེའི་བསམ་པ་ཅི་འདྲ་བ་ཅིག་ཐོབ་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གོམས་པར་བྱས་པས་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་སྤངས་པའི་སེམས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་རྣམས་ ཀྱི།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ཉིད་དུ་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་པའོ། །སོགས་པ་སྨོས་པས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། །འདོད་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལུས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་ མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་འཐོབ་པ་སྟེ།འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། གང་གནས་བཞི་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཞེས་པ་ ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བའོ།།ཡིད་གཉིས་དང་སོམ་ཉི་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡིད་གཉིས་དང་སོམ་ཉི་སྤངས་པའོ། །དེ་ལ་ཡིད་གཉིས་ནི་བློ་ངན་པའམ་དེ་བཞིན་དུ་གཡོ་བའོ། །སོམ་ཉི་ནི་ཐེ་ཚོམ་ མོ།།ཆོས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་སྙེད་ཐོས་པ་དང་བསམས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཡོད་ཀྱི་བར་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མདུན་ན་གནས་པ་དང་། གང་ཡང་ མཉམ་པར་བཞག་པས་རུས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཐབས་ཀྱིས་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི།།གཞན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་གྱུར་ན་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མདུན་བཞག་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ།སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཕྱི་མ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །གང་གིས་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །གང་དུ་འཇུག་པའི་གནས་སྔར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་བག་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡང་མིང་དང་དོན་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ཚིག་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ ཤེས་པ་མདོར་སྟོན་ཏེ་མིང་དང་།དོན་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཁྱད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གང་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱས་པའོ། །མིང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།མི་དམིགས་པ་ནི་མིང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་མིང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་དེས་ན་མིང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་འཛིན་པའོ། །གང་ཡང་དག་པར་དཔྱོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའོ། །གང་མི་དམིགས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།འཇུག་ཅེས་ནི་ཇི་སྐད་བྱ། ཅི་འདྲ་བར་འཇུག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དྲིས་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ཙམ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དོ།

'善心'的意思是非不善业和非无记心的意思。比如有些散乱心行持布施等，同样外道等以不善心行持布施等也不是，因为希求无上正等正觉的缘故。或者以其发心获得殊胜善根的是诸教法。
关于'行持布施等'，其意思是获得如是发心后，通过修习布施等波罗蜜多，获得断除其违品悭吝等的心。
'诸坚固菩萨的布施等'，即是说仅仅宣说布施等。'等'字包括从持戒等直至般若波罗蜜多。
'如愿获得圆满身'，即获得乃至非想非非想处，'成就'是其意思。'断除'是断除障碍。'彼等圆满'即是佛陀的意思。
应当宣说应断除的四处：'断除作意'是断除声闻等的作意。'断除疑惑和犹豫'是断除对甚深广大的大乘的疑惑和犹豫。其中疑惑是恶慧或动摇，犹豫是怀疑。
'由断除法执'是说对所闻思的诸法若有我执和我所执则不能趣入。'由断除分别'是说对现前的色等，以及由等持所缘的骨聚等一切相不作意，以无分别方便趣入所应观察的，若以其他分别则不能趣入。
'置于前'是偈颂，明显阐述后面应断除的义。
应当宣说由何如何趣入：'从闻习气因所生'是随顺闻习气。前面已说所趣入处，由是从大乘习气正生故，应视为圆成实性所摄。
复次宣说如何趣入，即四种寻求。宣说此等即由名、义、自性等四句如实遍知略说，即如实遍知名、义、自性、差别假立、自性、差别。关于'自性差别所假立'，即如是而作。
'名差别假立'即是不可得的意思。不可得是仅仅观察彼名的自性和差别假立。因为如是则彼名无自性和差别，故执著名的自性仅是假立。正确观察即是遍寻求。不可得即是如实遍知。
'趣入'是何意？问'如何趣入'是问譬喻。其中'唯此'即是唯识。

།རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱུ་མཚན་དང་ལྟ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྟན་ ཏེ།རྒྱུད་རབ་ཏུ་གནས་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཉིད་རྣམ་པར་སྣ་ཚོགས་སུ་འབྱུང་བ་སྟེ། མྱུར་བ་ཉིད་དུ་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བས་སོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ཉིད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ནི་དཔེ་བསྟན་ཏེ།རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་གསལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པའི་དོན་རྣམ་པར་གསལ་བ་ཙམ་ནི་རྣམ་པར་གསལ་བའོ། །ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པར་སྣང་བའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཀུན་དུ་བརྟགས་ པ་ཙམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཙམ་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བཟུང་ནས་གཞན་གྱི་དབང་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། དོན་དུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ འབྱུང་བའི་སྐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་རྣམ་པར་ཡང་མི་འབྱུང་ན་དེ་དོན་གྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་བརྟགས་ན་ཡང་དོན་དུ་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གནས་སྐབས་དེ་ནི་བརྗོད་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པས་མཉམ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པར་ བྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་དང་དམིགས་པར་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།དེ་དག་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མིང་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མིང་ཅི་རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ལས་དེའི་མིང་གི་བྱེ་བྲག་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིང་ནི་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། མིག་ ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་ཟག་གི་མིང་ནི་སངས་རྒྱས་བཤེས་གཉེན་དང་། དད་པས་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ཆོས་ཀྱི་མིང་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་གྱི་མིང་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་དོན་ཏོ། །བསྡུས་པའི་མིང་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱས་པའི་ མིང་ནི་དེ་དག་ཉིད་རེ་རེ་ནས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།།རིགས་ཀྱི་མིང་ནི་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་རྣམས་སོ། །མ་དག་པའི་མིང་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དག་པའི་མིང་ནི་སློབ་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མཐར་ཐུག་པ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ནི་གང་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། ས་བཅུ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་དོན་ཐམས་ ཅད་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དམིགས་པའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིང་གི་ཡུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་གྱུར་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ མཉམ་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་བཟླའོ་ཞེས་སེམས་པའོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་དག་དང་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་མཉམ་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་དེས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་སེམས་མཉམ་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པའོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཤེས་པའོ།

所谓'具有因相和见解二者'，是指具有因相和见解的识，即安住相续和显现为因相，如是闻名的唯一识以种种相而生起，因为迅速相续而生起。这三者即是唯识性。
其中入三自性是以譬喻显示，所谓'于六相中明显真实义'，即于六种义相中唯是明显真实义相即是明显。'入于意言所显义相'即是于任何义唯是遍计，如是趣入遍计。'入于自性唯识体性'即是由彼等意言执为唯识性而趣入依他起性。
第五品。所谓'一切显现为义者无有生起之机会'，即如何唯识性相亦不生起，何况显现为义相之生起，因此若观察唯识性亦成为义，因此彼之他者即成为现前真如。彼等境界不能言说，因为是自己所证知。
所谓'尔时菩萨由所缘能缘平等而生起无分别平等智'，能缘即是智慧，所缘即是真如，彼等成为平等性即是住于如虚空无所取能取之义，无有所取能取分别即是无分别。如是即是入于圆成实性。
所谓'当于一切义住于无分别名'，即彼名有几种相之义，以偈颂显示彼名之差别。其中法名即是色、受、眼等。补特伽罗名即是善知识佛陀、随信行等。又法名即是经等。义名即是依彼等法之义。略名即如'有情'。广名即是彼等一一宣说。
种姓名即是字母根本。不清净名即是凡夫等。清净名即是有学等。究竟名即是缘于杂染法，如十地。其中一切义即是缘于杂染法之智慧所缘。如是相即是菩萨名之境。
所谓'生于如来种姓'即是不断佛种。所谓'于一切众生心平等'即是因为如我一样当度一切众生出离轮回而思维。所谓'与一切菩萨心平等'即如是获得与彼等心平等性。
所谓'与一切佛心平等'即是因为以彼诸佛法身境界而获得，由获得彼而获得与一切佛心平等。所谓'奢摩他毗婆舍那智'即是称为止观之智。

།ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྤངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཅན་ནོ། །ཡང་རྒྱུ་མཚན་སྨོས་པ་ནི་དེའི་ ས་བོན་དེ་དག་གི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བསྟན་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ས་བོན་དེ་དག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་སྤངས་པ་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་དེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ནི་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་རྣམས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། རྟོག་པ་ཡིན་པ་དང་། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དེ། རྣམ་པར་རིག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་བཞིན་དུ་རྗེས་ ལས་ཐོབ་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འབྱུང་བས་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལས་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། །ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ འབྱེད་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ཉེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྒྱུ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ས་བཅུ་པར་སའི་རྣམ་པར་གནས་པ་བསྟན་པའོ། །འདྲེས་པ་ ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཁས་པས་དམིགས་པའི་གནས་ལ་དམིགས་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་རེག་པ་མ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་བས་ན་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པར་མི་བརྗོད་དོ། །དེ་གནས་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གནས་གྱུར་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་ པར་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། མིང་དང་དངོས་གཉིས་ ཕན་ཚུན་དུ།།གློ་བུར་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བཙལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་ནི་དོན་ལ་གློ་བུར་བ་ཡིན་ལ། དོན་ནི་མིང་ལ་གློ་བུར་བ་སྟེ། དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཡོངས་སུ་བཙལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པས་བལྟ་བར་བྱའོ། །བཏགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ལ། །དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་ བཙལ་བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱི་ངོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་མ་ཡིན་པ་བཏགས་པའི་དོན་དང་། བཏགས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ཙམ་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ ཕྱིར་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于舍弃阿赖耶识种子及其因缘的因缘这一说法中,'因缘'一词是词尾,指阿赖耶识具有一切染污法的种子。再次提到因缘是为了说明这些种子的所缘因缘的意义。如此便显示了舍弃这些种子及其因果。
其后得智有何作用?若说由无分别智能断除一切障碍并成就佛法,则它不能显示因果诸法,因为它是无分别的。因此由后得智显示因果诸法,因为它是分别性的,如同幻师所作幻事一般不颠倒。
从阿赖耶识中生起一切这一说法,是指从阿赖耶识因所生的诸法。一切识相,从识的因如同幻化般在后得无颠倒中生起,故常时显示。
一切时入真如是从顺决择分开始,因此此处也应显示。'善巧依止顺决择分'是依止顺决择分的词尾。'近证悟'是指证悟之时。'如何安住的显示'是指如幻如何安住及十地中地的安住显示。
'缘杂染'是指智者缘所缘境。'出世间'是指无分别。'其后得'是指安立,应称为世间,因为随顺世间的缘故。因为唯出世间不触及世间,所以不说为一向趣入。
'彼转依'是指缘杂染的智慧差别转依。'获得佛陀三身'应连接为'将获得佛陀三身'。'涅槃差别'是指菩萨们取无住涅槃而声闻则不然。
'清净差别'是指菩萨们断除俱生烦恼及清净佛土而声闻则不然。关于如何趣入真如的偈颂:'名与事二者,互为客体性,应当如是观'中,'名'对'义'是客体性,'义'对'名'是客体性,即非其本性。'观察'是指等持中应观察。
'于三种假立,应观唯如是'是指非事物的体性与差别的假立义与假立差别唯如是观察的词尾。'如实遍知'是指如实了知,因为从四种寻求的因而如实了知的词尾。

།དོན་མེད་པར་ནི་རྟོག་པ་གསུམ་དང་། མཐོང་བ་གསུམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་མེད་པར་བརྟགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མཐོང་བ་སྟེ། མིང་དུ་བརྟགས་པ་དང་། ངོ་བོར་བརྟགས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་པའོ། །དོན་མེད་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །མཐོང་བ་གསུམ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་མེད་ན་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པར་གྱུར་ན་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ། གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་གསུམ་ལ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་མིང་དང་དོན་གཉིས་ཕན་ཚུན་གློ་བུར་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཉིད་དུ་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་བརྟགས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་ན་གཞན་གྱི དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།བརྟགས་པ་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་གསུམ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་དོན་གྱི་མན་ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། གཟུགས་བརྙན་ཡིད་དུ་མཐོང་བ་ནི། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཆོས་དང་དོན་དུ་སྣང་བ་གང་ཡིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་དེ་ཡིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐོང་བའོ། །གང་གིས་མཐོང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ། །གང་གི་དུས་ན་ཞེ་ན། མཉམ་གཞག་པས་སོ། །དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་བཟློག་ནས་སུ། །རང་གི་འདུ་ཤེས་ངེས་པར་གཟུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་དུས་ ན་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་བོར་ནས་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཆོས་དང་དོན་གྱི་རྣམ་པ་དེ་ཡིན་པར་གཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་ནང་དུ་སེམས་གནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ན་གང་གི་སེམས་འདི་ལྟར་གནས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། དོན་ནི་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སེམས་ལ་སེམས་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གཟུང་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱོས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུང་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཕྱིར་འཛིན་པ་མེད་རྟོགས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཉིད་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་དམིགས་པ་མེད་ལ་རེག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལས་གཞན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ ལས་བསྟན་པ་ལས་གང་དེ་ལས་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱས་པ།མཐའ་ཡས་ཕ་རོལ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། ཕ་རོལ་རིང་བས་ཇི་ལྟར་ཚིག་ལ་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལ་མཐའ་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་མང་པོ་ཉིད་ལ་མཐའ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་འཐོབ་སྟེ། འདི་ཡང་དེ་དང་ འདྲའོ།།ཅིའི་ཚོགས་རྣམས་ཤེ་ན། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་གཉི་ག་སྟེ། དེའི་དོན་གྱི་ཐབས་ཀྱི་ བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡེ་ཤེས་སོ།།གང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དེ་ལ་གང་ཡང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་བསོད་ནམས་ སོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ལ་སེམས་པ་ལེགས་པར་རྣམ་ངེས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། །གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་ལ་ཆོས་རྣམས་སེམས་པར་བྱེད་པ་དེ་ལགས་པར་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་རྒྱུས་བྱུང་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གྱི་རྣམ་པ་བརྗོད་པའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ། །དེ་འདྲ་བའི་སེམས་ཙམ་ཉིད་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་འདི་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་བ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པའོ།

关于'无义三分别和三见'的解释：无义的三种分别见，即是名称分别、自性分别和差别分别。无义即是无实义性。'三见'的意思是，若无实义则也无分别，因为若有所分别的对象存在时才有所缘，因此若成为无义时，能分别的心也不存在，这是其含义。
'入三'是指入三自性。其中，若见到名称与义互为客尘时，即是安住于遍计所执性。当见到仅是名称自性的分别和差别分别时，即是入依他起性。当见到彼分别本身时，即是入圆成实性。如是即为入三性。
为传授入真实义之教授，其中义偈：'见影像为意'，是指法与义所显现的影像即是意识之见解。由谁见到？是由菩萨见到。何时见到？是在等持时。'遣除义想后，应当执自想'，意思是在那时舍弃对境之想，应执持自心即是法与义之相貌，这是其含义。
'如是心住内'，是指心如是安住，虽无实义，然心仍住于心中，这是其含义。'应知无所取'，意思是应当了知无所取，这是其含义。'故应知无能取'，是说因为没有所取之义，能取之心本身也不应理。
'因此触无缘'，是说因此触及彼之外的真如，因为真如是无所缘的。其他现观偈颂如《经庄严论》所说，其中难以理解者予以解释：'无边无彼岸'，如同说言语无边际因为远离彼岸一样，虽然并非真的无边，但因数量众多而得无边之说，此处也是如此。
什么资粮呢？是福德智慧资粮。其中布施等三波罗蜜多是福德资粮。般若波罗蜜多是智慧资粮。精进波罗蜜多通二者：为此义之方便精进是智慧，为众生利益之精进是福德资粮。同样，禅定波罗蜜多也有两种：其中缘于四无量的禅定是福德，其余则是智慧资粮。
是谁呢？即是菩萨。'善决定思惟法故'，是指在三摩地后思惟诸法者是善决定，其他则不是。'由说义相因所生觉'中，'由说义相因'是指遍知。'住如是唯心'是指因为如是了知这些显现为义者唯是心识。

།དེ་བས་གཉིས་ཀྱི་མཚན ཉིད་བྲལ་བ་ཡི།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལས་གཞན་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་པའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ལ་གཞན་མེད་པར་ནི་ བློས་རྟོགས་ནས།།དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ལ་དེ་མེད་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་འཐོབ་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་མེད་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟོགས་ནས། དེ་དང་མི་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ལ་གནས།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དོན་དེ་དག་དང་སེམས་བྲལ་བར་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟོག་མེད་ཤེས་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་སོ། །མཉམ་པའི་རྗེས་སོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བའོ། ། ཀུན་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་དུས་རྟག་ཏུ་མཐོང་བར་ནི་རྟག་པར་ཡང་ངོ་། །དེའི་གནས་ཐིབས་པོ་ཉེས་པ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དེའི་གནས་ཏེ་རྒྱུའོ། །ཐིབས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ཉིད་དོ། ། ཉེས་པ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་ལེགས་ཆོས་ལེགས་གཞག་པ། རྩ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དེ་བློ་བཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་གང ལ་བློ་ངེས་པར་བཞག་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལའོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་སེམས་ནི་གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ལུས་པའི་སྟོན་པ་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་བལྟའོ། །དྲན་པའི་རྒྱུད་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་ཤེས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་རྩ་བའི་ སེམས་ལ་གནས་པ་སྟེ།བསྟན་པའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་དོན་ཏེ། འདས་པ་དྲན་པ་ནི་དྲན་པའི་རྒྱུད་དེ་གང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་གྱུར་པའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་དེ་དག་གཉི་གས་ཀྱང་། ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུའོ། །བརྟན་མྱུར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཉིད་དོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དང་པོས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་མོ། །གཉིས་པའི་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་མོ། །ཕྱེད་ཕྱི་མ་དང་གསུམ་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་མོ། །བཞི་པས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་མོ། །ལྔ་པས་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་མོ། །གང་ གི་ཚེ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་བའོ།།བསྟན་པ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་དེ་དག་ལ་ ཡང་ངོ་།།རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བར་རོ་མྱང་བའོ། །མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་མཆོག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་ངེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་ པར་དགའ་བའོ།།རེ་ཞིག་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན། གང་གིས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་རྗེས་ཐོགས་སུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དག་གིས་དེའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཚོགས་ལེགས་ པར་བསགས་པ་དང་།དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོགས་པ་ཉིད་དོ། །བཟོད་རྣོན་ཐོབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུང་ངུ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་རྣམས་པ་གསུམ་ལས་བཟོད་པའི་མཆོག་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་ལ་དམིགས་ནས་དག་པར་འགྱུར་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར།ཐེག་ཆེན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་དུ་ཞེ་ན། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བསྟན་པ་ལའོ། །དེ་ཉིད་ནི་རང་གི་ཐེག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིའོ།

因此，远离二相的法界将成为现量。这是说由于远离能取所取，因此其他的真如将成为现量。
如何成为其他的现量呢？为了说明这一点，'以智慧了知心中无他，因此也了知心亦不存在。'这是说，除心之外没有所缘的对境，因为没有所缘，能缘的心也不存在，菩萨了知这二者的不存在后，'安住于远离彼等的法界。'意思是说远离了这些对境和心。
'无分别智力'是指无分别智慧的力量。'随顺平等'是指如同虚空般见一切经典等法平等。'一切'是指内外自性。'恒常'是指经常如实地见到所见之法。'彼之密集过失积聚处'是指一切烦恼法的处所即因。'密集'是指难以了知。'过失积聚'意思是指一切烦恼法的习气自性。
'善安立佛所说善法，心安住于法界根本中。'是说以具根本的心专注于何处，即是于真如中。其中根本心是缘于摄集一切如来教法，应知这也是无分别智慧。
'了知念续唯是分别'，这也是安住于根本心中，是随教所得的意义，忆念过去即是念续，即成为唯分别。通过无分别和随后所得这两者，到达功德大海的彼岸即成佛。'坚速'即是菩萨。
这些偈颂的总义是：第一偈说明资粮道，第二偈的前半说明加行道，后半和第三偈说明见道，第四偈说明修道，第五偈说明究竟道。
当入于此时，由于增上意乐清净的缘故，'行持六度的加行'是指一切行持加行。'信解教法'也是对具足六度的甚深法。'品味作意'是指品味见到彼等功德。'欢喜作意'是指以如是增上意乐必定获得最胜波罗蜜多，愿我与一切众生都能如是获得的欢喜。
暂且，这些清净增上意乐的特征是什么？以何摄持彼等？随后以偈颂显示其特征。其中首先在信解行地善积资粮，圆满一切白法。'获得利根忍'是说安住于小等三种忍中的最胜忍，这是其含义。
为了说明缘何而得清净，说'于大乘'，在何处呢？于甚深广大教法中。这即是自乘，即菩萨乘。

།དེ་ལ་བཟོད་པ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུས་རྣམ་པར་དག་པ་ དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟོགས་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འདོད་པ་དང་ནི་མོས་པ་དག་།དག་པ་བསམ་པ་དག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་མངོན་པར་འདོད་པའོ། །མོས་པ་ནི་དད་པའོ། །དེའི་རྟགས་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྔ་ལ་སོགས་སུ་ནི་ཐོག་ མར་བསམ་པ་དག་པའོ།།དེར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་དག་པ་དེར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་རྟགས་སོ། །ཆོས་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་དུས་སོ། །དེའི་ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཉེ་བར་རྟོགས་གྱུར་ནས་ཏེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་ པའི་ཐབས་རྙེད་པས་ཚེགས་མེད་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་པའོ།།བསམ་པ་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཇི་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་དང་། དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྟགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་དག་གིས་བསྟན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ དག་པའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ཀྱང་དེ་ཆུད་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མའི་དོན་ནི་གོ་སླ་བའོ་། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་། གཉེན་ པོས་གྲངས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་གཞིའི་གནས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོས་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་ལྷག་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ།རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འདི་དག་གི་དོན་ལྷག་མ་ནི་གོ་སླ་བའོ་། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཉིད་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ན་འདི་ལྟར་ དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་དྲུག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྣམས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པས་སོ།།གདམས་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཚན་ཉིད་གང་དང་ལྡན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཐོབ་ཅེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ཡོད་པས་དེས་ན་འདི་དག་གི་མཚན་ཉིད་ངེས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །དངོས་པོ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བདག་ཉིད་མཐའ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ནི་གཞན་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདིར་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེད་དུ་བྱ་བ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཆེད་དུ་བྱེད་པའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་ པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ།སྦྱིན་པར་བྱ་བར་ཡང་མ་ཡིན། སྦྱིན་པ་པོར་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ལེན་པ་པོར་ཡང་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་གྱུར་པའོ།

关于这个，忍辱即是法无我。广大是指虚空藏等三昧。为了说明以何种作意而清净，若要说明仅仅通达一切法是分别的自性，则应当说明：欲求与信解，清净即是清净意乐。其中欲求是指强烈的希求，信解是指信心。应当说明其标志是什么：首先等即是最初意乐清净。'彼中'是指在意乐清净时将见到诸佛，这是标志。'一切法'是指入定之时。应当说明其功德是什么：住于其中即是证悟菩提，由获得成就之方便而无困难地获得。
以上偈颂说明了什么是清净意乐、何种因缘、何种忍辱、何种所缘、何种作意以及何种标志，这些是增上意乐清净的体系建立。关于'损减之因邪慧'，其中邪慧即是颠倒执著，如外道一般。由此也会导致损减。其余含义容易理解。
以违品与对治来建立数量，以一切佛法圆满成就之基础，即是以一切诸佛之法的因性而建立的第二种分类。因此，波罗蜜多既不多于六种也不少于六种。依止无散乱而通达佛法之真如，因此依止禅定波罗蜜多的般若波罗蜜多如实通达真如，这是其含义。这些剩余的含义容易理解。
第三种建立之因是随顺于成熟一切众生，即是由于随顺于成熟一切众生的缘故而成为六种。因此也建立为六种。为令心未入定者入定故有禅定波罗蜜多。为令心已入定者解脱故有般若波罗蜜多，这是由于能成熟之故。'应教导者'即是应当给予教诫的意思。
若问布施等具足何种特征才称为波罗蜜多？由于世间人与声闻等也有布施等，因此应当确定说明这些特征。'住于六波罗蜜多特征之殊胜处'即是由于安住菩提心之故。'殊胜事'是指完全行持一切内外自性，其他则不具足，而菩萨则在此完全受用一切事物。'殊胜所为'是指为了一切众生的利益与安乐而行布施。'殊胜善巧方便'是指由通达三轮清净的方便善巧所摄持，即是不执著于施物、施者与受者。如是，布施等由无分别智所摄持。

།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ།།རྣམ་པར་དག་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་གྱུར་པའོ།།སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནམ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྦྱིན་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ནམ་ཞེས་དྲིས་པའི་ཕྱོགས་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་བྲལ་བའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡིན་ལ་སྦྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའོ། །སྦྱིན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མ་ ཡིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་དང་བྲལ་བའོ།།དེ་བཞིན་དུ་མུ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོང་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པས་དེས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།སོ་སོའི་ནི་རྒྱུའི་དུས་ན་སེར་སྣ་མ་བཅོམ་པར་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུའི་དུས་ན་ནི་དབུལ་བ་ལུས་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ སྦྱིན་པའོ།།རྒྱུའི་དུས་ན་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུའི་དུས་ན་ངན་འགྲོ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། བདེ་འགྲོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། བདག་དང་ གཞན་དག་ལ་བདེ་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་ཉིད་ངན་འགྲོ་དང་།ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཕ་རོལ་དག་ཀྱང་བདེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ ལ་བསྒོམ་པའོ།།བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འབད་པ་མེད་པ་མངའ་བས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྐུའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ ལྟ་བུ་རེ་ཞིག་བསྒོམ་པའོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དེ་ལྟ་བུའི་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཀྱི་དུས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཏུ་བྱས་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་སྐད་ཅིག་མས་ཇི་སྲིད་བྱང་ཆུབ་པར་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་ཀྱི་དུས་སུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བདག་གི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་རྩ་བའི་གཞུང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་གོ་སླའོ།།རིམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་གཅིག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་ གང་བ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་བཞི་བྱེད་ཅིང་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིས་ནི་གནས་མེད་ཅིང་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ངེས་པར་བྱས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཤིག་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་བཤིག་པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་ པར་མི་ནུས་པར་འདོད་པའོ།།ཡང་ན་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་མི་ངོམས་པའི་བསམ་པའོ།

所谓'殊胜圆满回向'，即是将布施等诸善回向无上正等正觉。
所谓'殊胜清净'，是指何时成佛之布施等诸善，即从烦恼障和所知障中获得解脱而圆满成就。
若问'是布施即是波罗蜜多，还是波罗蜜多即是布施'，应当如是分析：布施而非波罗蜜多者，即是远离六波罗蜜多者。
是波罗蜜多而非布施者，即是持戒等六波罗蜜多所摄。
既是布施又是波罗蜜多者，即是六波罗蜜多所摄之布施。
既非布施又非波罗蜜多者，即是远离持戒等六法者。
如是应当观察一切四句。
应当观察词义，首先一切共同的词义是：到达彼岸即是波罗蜜多，因为超胜一切世间、声闻、缘觉的布施等，故称波罗蜜多。
个别词义：因为在因位时不降伏悭吝则不能布施，在果位时能遣除贫穷，并能施予广大受用和福德资粮，故称布施。
因为在因位时能息灭破戒，在果位时能息灭恶趣，并能获得善趣和禅定，故称持戒。
如是应当如理配合一切波罗蜜多的词义。
'令自他安乐'者，即是自己不造作恶趣、怨恨、嗔恚之因，也令他人安乐，不令他人生苦。
所谓'应当观察五种修习'中，行为修习即是于行为中修习。
所谓'事业修习'，即是诸佛以极其纯熟无功用的事业，虽无所作，但以诸佛身相状态的波罗蜜多摄受众生，故能成办事业。如是暂说修习。
关于'如是时分一刹那中'，即是将如是三无数劫等时量缩为一刹那，如是以刹那乃至成佛之期间，于每一刹那中'我身'等，应随本文而观察，易于理解。
以如是次第直至安住菩提心要，于此期间生起如是持戒等一心。
关于'三千大千世界遍满火焰，于一一刹那中行四威仪且无一切资具'，此说明无住处且无一切资具。
'且能摧毁一切决定业障'，是说仅以摧毁尚不能成熟。
或者，因为是恶趣的对治，广大意乐即是无厌意乐。

།འདི་ལྟར་དེ་དག་ཉིད་རྒྱུན་རིང་པོར་ཡང་མི་འདོར་བའི་བསམ་པ་དེ་ཡོད་པས་ན་རྒྱུན་རིང་པོའི་བསམ་པ་སྟེ། རྒྱུན་རིང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་རིང་དུའོ། །དོན་ལྷག་ མ་ནི་གོ་སླའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་དེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་གཞན་གྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེ་བར་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ། །ཟང་ཟིང་གི་ སྦྱིན་པ་ནི་འདིའི་ལུས་བརྟན་པར་བྱེད་པའོ།།མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་བརྟན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེས་ན་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཏེ། ལྷག་མ་གཉིས་པོ་དག་གི་དོན་གྱི་ གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟར་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པས་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ པས་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ།།བཟོད་པ་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ནི་གང་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཁྲོ་བ་རབ་ཏུ་སྤོང་བ་ཉིད་དོ། །དེའི་དབང་གིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་དེས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་པའོ། ། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཡང་ཆོས་གང་ལ་ངེས་པར་བརྟག་པ་དེ་ལ་འདོད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བཤད་མ་ཐག་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་པོ་དག་གི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས། བརྟན་པ་དང་ལྡན་པ པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་ཅན་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་བརྟན་པ་དང་། བླངས་པ་མི་འདོར་ཞིང་ཞེས་གསུངས་པའི་ཚིག་དེ་དག་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་པ་གསུམ་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། དེ་ལ་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དང་པོར་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་ འགྲུས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་མི་ཞུམ་པ་དང་། མི་འཁྲུགས་པ་དང་། ཆོག་པར་མི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་རིམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་ཅན་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་བརྟན་པ་དང་། བླངས་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་གིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་གང་ དག་དང་པོར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་བརྟན་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ།སྦྱོར་བའི་དུས་སུ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་དུ་ཟིན་ཀྱང་སེམས་ཞུམ་པར་གྱུར་ན་མ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་གཉེན་པོར་སྤྲོ་བ་ཅན་ཏེ། གང་སེམས་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དེ་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞུམ་པ་ནི་འདིར་སེམས་འགོང་ པའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་དོ།།སེམས་ཞུམ་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་དེས་ན་དེའི་གཉེན་པོར་མི་འཁྲུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་ཕ་རོལ་གནོན་པ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཕ་རོལ་གནོན་པ་བརྟན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ཕ་ རོལ་གནོན་པ་བརྟན་པ་ཉིད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ཉུང་ཟད་ཀྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བས། དེའི་ཕྱིར་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་བསྟན་ཏེ། ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ ཆོག་པར་མི་གཟུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་བླངས་པ་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་ཏེ། དོན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གསུམ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གནས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་གང་གིས་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་གནས་པའོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ ནི་གང་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ།

由于他们有不舍弃这些的长远心念，所以称为长远心念。'长远'即是长时间。其余的意思容易理解。
现在要解释波罗蜜多的体性安立和分类。为什么布施有三种呢？即法布施等。其中法布施是使他人的善根稳固。财物布施是使其身体稳固。无畏布施是使其心稳固。因此，基于这个原因而说布施有三种。
戒律也是，安住戒是别解脱戒，是其余两种戒的所依，因为住于别解脱戒的摄善法戒是成就佛法和菩提的所依，利益有情戒是成熟有情的所依。
忍辱也是，对害者无嗔忍是对他人加害时完全断除嗔恨。由此而生的安受轮回苦忍是由于其力量而不被轮回苦所退转。法忍即是对所观察的法生起胜解，这也是前述两种忍的所依。
精进的体性也安立为三种。如世尊在其他经中所说：'具坚固性、具精进、有勇猛、降伏他方坚固、不舍所受'等词，应当与精进的三种体性相配合。其中，铠甲精进即是具坚固性。加行精进即是具精进。
在修行时不怯弱、不动摇、不知足这三者，分别由有勇猛、降伏他方坚固、不舍所受来表示。因为有些人虽然最初为无上菩提而具有坚固性，在修行时也具有精进，但如果生起怯弱心就不行，所以为对治这点而说有勇猛，因为具有勇猛心的人不会生起怯弱心。这里所说的怯弱是指心的畏缩性。
即使没有怯弱心，如果生起动摇，也会退失佛果，因此为对治这点而说不动摇的精进，这由降伏他方坚固来表示。因为降伏他方坚固就不会被痛苦所退转。
即使不被痛苦所退转，如果以少许为满足，也不能证得无上菩提，因此又说不知足的精进，意思是不以少许为满足。这由不舍所受来表示。通过这些内容解释了三种精进。
安住禅定是由于现法乐住而安住。成就禅定是成就六种神通。

།བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དོན་ནི་དེ་དག་ཉིད་དོ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ལུས་རྣམ་པར་གཞག་ པ་གསུམ་གྱི་དོན་ནི་གོ་སླའོ།།འདི་དག་བསྡུས་པར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྡུ་ཞེས་བལྟ་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཏུ་འདི་དག་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་ཏུ་ཡང་དེ་དག་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་དག་གིས་ དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སུ་འདོད་དོ།།དེའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་ པའི་ཡོན་ཏན་གཞན་དག་གི་ཡང་རྒྱུར་མཐུན་པར་གྱུར་བའོ།།དེ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དང་མཐུན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་ཡང་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བསྡུས་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་མཚན་ཉིད་འདོད་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞི་སྟེ། ཇི་ལྟར་སེར་སྣའི་གཞི་དང་། མ་དད་པ་ཉིད་དང་། ལྟ་བ་ལོག་པ་ལ་སོགས་ པའོ།།དེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སེར་སྣ་དང་། འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གི་ཕན་ཡོན་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་མངོན་པར་མཐོ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་རོལ་པའི་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་མངོན་པར་མཐོ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པས་དམན་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སོ། །ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ནི་བདག་འབའ་ཞིག གི་དོན་ཡིན་གྱི།གཞན་གྱི་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ སུམ་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་བསྟན་པར་བྱས་པ་དེར་གང་ཐམས་ཅད་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན།གཅིག་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱེད་པ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ནི་ལུས་དང་ངག་བསྡམས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ ནི་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཤེས་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེད་པ་སྟེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དང་། གཟུངས་དང་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བའི་དོན་གྱི་བར་དུའོ།།དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་ལུས་དང་ས་ལ་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་སྟེ། དེ་ཡང་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་མི་ཤེས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་མ་རིག་པའི་གཉེན་པོར་ས་བཅུ་པའོ་། །ཡང་ན་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བཅུ་ལས་ས་བཅུར་གཞག་ སྟེ།དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། བདེན་པ་ལ་ལུས་ལ་སོགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དང་དབུལ་བ་ཉིད་དོ། །ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པ་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ་། །ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་བ་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་བ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྡུས་པའོ།

所谓'成办事业的禅定'，是指依靠禅定而成办众生利益，这就是成办事业的禅定。三种禅定的含义就是这些。三种智慧身的建立其含义容易理解。
如果问'如何观察这些总摄'，就是应当观察这些波罗蜜多如何摄集诸善法。由于彼等摄于此等中，故应观察此等亦摄于彼等中。
'此等摄一切善法'是说，此处一切善法是指菩提分法。
关于'其相'，其相即是智慧。关于'其随顺因'，是指如同成为神通、十力等其他功德之随顺因。
'与彼相顺'是指信心等应当观察为与彼相顺，即是说一切白法完全摄集的波罗蜜多由此显示。
应当显示彼等违品烦恼法如何摄集。
其中'其相'是指贪著等为其相。'其所依'是指所依，如悭吝所依、不信、邪见等。
'其果'是指如悭吝、破戒、嗔恚等之果。
显示这些波罗蜜多的功德，即是无过失的增上，不像外道那样。虽然他们也有增上，但因有过失而成为低劣，且彼等是无常的。
而波罗蜜多的果不是无常的，因为经中说'乃至住于菩提心'。
又非仅是为自己的利益而非为他人，因为显示波罗蜜多的果是安住于成办众生利益。一切波罗蜜多的果德即是无过失等这些。
对于在《三百颂般若波罗蜜多》等中显示一个波罗蜜多时即显示一切的密意是什么呢？密意是当精进修习一个时，一切的作用都会随之而来。
其中行布施时，摄护身语而行布施，这是其戒波罗蜜多的作用。了知布施的因果即是智慧的作用，其余诸波罗蜜多的作用也应如是配合。
从其因果差别而言，乃至遍及十种所知法界的意义，以及陀罗尼、三昧门自在的意义。
其中十种所知法界是身与地的每一种所知相，由于无明力而不知，因此十地是对治如是无明。
或者从其十种违品建立十地，其十种违品是什么呢？即是凡夫性、以身等颠倒修行真谛、贫穷性、所闻、所思、所修的言说性、细微烦恼周遍运行，即俱生萨迦耶见等所摄。

།དེ་ཡང་ཆུང་བའི་རྣམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་དམིགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་རིང་དུ་སོང་བ་ཉིད་ནི་ཕྲ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་དམན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། མཚན་མ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ དང་།མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་གཙོ་བོར་བྱ་བ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ལས་བརྩམས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་ ཆོས་གང་ཡང་བདག་མེད་པའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པའོ།།མཆོག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནི་ས་གཉིས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་དོན་གྱི་མཆོག་ནི་གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བསྟན་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པའོ། །མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་གསུམ་པར་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །གང་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་པ་ དེ་ནི་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ཅན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་ལ་ཡང་བདག་གིར་འཛིན་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བཞི་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་མེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་སོ་སོ་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ཉིད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་ལྔ་པའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དྲུག་པའོ། །མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་བདུན་པའོ།།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་བྲི་བ་མེད་ཅིང་སྤེལ་བས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་འཕེལ་བ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་མཚན་ལ་དབང་བའི་གནས་དང་། ཞིང་ལ་དབང་བའི་གནས་ཤེས་པ་དེ་ནི་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ལ་དབང་བ་ནི་འདི་ལྟར་དེ་ འདོད་པར་གྱུར་ན་མཚན་མ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའོ།།ཞིང་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་དུ་སྒྱུར་བར་འདོད་ན་ཡང་དེར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེ་ལ་དབང་བའོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་གནས་ནི་དགུ་པའོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་དབང་བའི་གནས་ ནི་བཅུ་པའོ།།གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ལ་དབང་བ་ཉིད་ཀྱི་གནས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་བཅུ་པ་སྟེ། མ་རིག་པ་འདི་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ས་ལ་མི་འཇུག་པས་སོ། །དང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ན། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ སོ་སོའི་རིམ་པ་གཞག་པར་བྱེད་ཅེས་རྒོལ་བ་ལ་དེས་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་གང་ལ་གནས་པའི་གནས་པ་དེའི་དབང་གིས་ས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་དང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོགས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་ པའི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ་དང་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་སོ།།ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ན་ནི་བདག་གི་དོན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་ནི་ཐོབ་ཀྱི། དེ་དག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བུ་དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ ཕྱིར་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་དེ་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི།དང་པོ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་འདི་ལྟར་འཚལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་རིང་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པ་ལ་ འོད་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དེ་ལས་འབྲལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལས་ཉམས་པ་མེད་པ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སོ།

又由于是小的状态，以及由于是具有作意的所缘，以及由于远离遍行，应当了知是微细的。以小乘涅槃，以及遍行广大相，以及遍行微细相，以及无相现行，以及无现行利益众生，以及于所得法无主要。
其中从前行义而言是法界遍行，即如是任何法都非无我性。所谓胜义，即是第二地智慧。随顺义之胜即是如上所说大乘法之随顺。所谓胜即是成为第三地之智慧。
若有我执者即是遍执者，如无我执者即是北俱卢洲。其中获得如是法界者于任何处都不会生起我所执，如是如此智慧从第四地而生。彼即是无异因，如了知眼等诸根于各别众生中存在者非有差别，此即是第五地。非烦恼即是由于自性非烦恼故为非烦恼，即是清净性之智慧，此即是第六地。
经等种种义无差别性之智慧即是第七地。彼即是由断烦恼而无减，由增长清净而无增，以及了知自在因相处所和自在刹土处所，此即是第八地。其中自在因相即是如是若欲现前彼相即能现前。自在刹土即是如欲转为金性亦能如是转变，此即是于彼自在。
于无碍解智自在处所即是第九地。于身等业自在处所即是第十地。于总持三昧门自在性处所之义亦是第十地。此无明于声闻等非是烦恼性，因为彼等不入地故。
若最初即通达一切，则为何安立各别次第之诘难，为答复彼故，依所住之住处之力安立诸地。如若最初即各别通达一切，则为何称初地为极喜地？如是因为彼时最初获得圆满成办自他二利之能力故。
又声闻等于证悟真实义时虽得圆满成办自利之能力，然彼等于利他则不然，故不生如菩萨般之如是欢喜。为何称为离垢地，因为彼成为自性戒者，非如初地般是别解脱戒者。故如是由远离求戒之垢故，彼即是自性戒者。
为何称第三地为发光地？如是因为彼于等持不离，无退失时能生大乘法光明故。

།གང་གི་ཕྱིར་བཞི་པ་ལ་འོད་འཕྲོ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ཡིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་ ན།དེ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྲེག་པར་བྱེད་པས་སོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གིས་དེ་བདེན་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ བཅས་པ་ཀུན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན་དེ་དག་འགལ་བས་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་དང་།དེ་གཉིས་འགལ་བ་ཡང་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་བས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གང་གི་ཕྱིར་དྲུག་པ་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ལ་ གནས་པར་གྱུར་པ་ན།།དེ་ནས་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱང་མ་ཡིན། བདུན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ པ་མེད་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་གྱུར་པས་སོ།ཅིའི་ཕྱིར་ས་བདུན་པ་ལ་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་དེའི་མཐར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བསྐྱོད་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་གྱུར་པས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་སྟེ། རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་དགུ་པ་ལ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལེགས་པའི་བློ་ནི་ལེགས་པའི་བློ་ གྲོས་ཏེ།འདིར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་འདིར་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་འདིར་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པའོ། །འདི་ལྟར་དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་སྤྲིན་ལྟ་བུའོ། །ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ནི་ཆར་གྱི་ཆུ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དེའི་ཁོང་ན་གནས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་གྱིས་ཁེབས་པར་བྱས་ནས་གནས་པ་ལྟར་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྲིབ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་མི་མངོན་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་སྤྲིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་རྒྱས་པར་འགེངས་པ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟེན་ལ་རྒྱས་པར་འགེངས་སོ།།འདིར་འགེངས་པ་ནི་སྤྲོས་པའོ། །འགྲུབ་པས་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ས་འདི་རྣམས་བསྒོམ་པ་ལས་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའོ་ཞེས་ བལྟ་བར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ས་འདི་དག་རེ་རེ་ཞིང་བསྒོམ་པ་སྒོམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི་ས་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡང་དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དག་བསྒོམ་པ་ན་དེ་དག་གཉི་ག་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་བསྒོམས་ཏེ། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་བྱེད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གནས་ངན་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་གྱི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་དེའི་ཚོགས་དེ་ནི་འདྲེས་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ སྟོབས་ཆུང་བར་བྱེད་པའམ།ཚོགས་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ནི་འདིར་འཇིག་པར་བྱེད་པར་བཞེད་དོ། །ཡང་སྟོབས་ཆུང་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་པར་བྱེད་པའོ། །སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་ཀུན་དགའ་ལ་དགའ་བ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱོགས་བཅུར་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ རབ་ཏུ་ཤེས་པ་སྟེ།གཞུང་ཁ་ཏོན་ལེགས་པར་བྱང་བ་བཞིན་ནོ།

为什么第四地称为'发光地'？因为住于此地时，安住于菩提分法，以安住于此而能焚烧一切烦恼和随烦恼。
为什么第五地称为'极难胜地'？因为以真实智慧的无分别和世间工巧明处等有分别的修习相违而极为困难，又因实现这两种相违时极为艰苦，故称'极难胜地'。
为什么第六地称为'现前地'？因为安住于缘起智慧时，由安住于无分别智慧力，以般若波罗蜜多而非染污法亦非清净法，趣向第七地有功用行和第八地无功用行的缘故。
为什么第七地称为'远行地'？因为此地是到达加行所生行为的终点，以及因为不为一切相所动摇而具有功用的缘故。
为什么第八地称为'不动地'？因为无相且不为一切功用所动摇，以自然运行及无分别的缘故。
为什么第九地称为'善慧地'？善慧即是善妙智慧，此处以智慧词说明四无碍解，此智慧称为善慧。
为什么第十地称为'法云地'？因为缘于摄持一切法。此中智慧如云，三昧陀罗尼门如雨水。此等安住于彼智慧中，如虚空为云所覆，以缘于杂染法的智慧令广大障碍不显。
所谓'为圆满法身'，如云遍满虚空，法身遍满菩萨所依。此中遍满即是广大。'以成就而获得'是指由修习这些地而究竟。
为显示如何修习每一地，有五种地。又彼于修习止观时，以五种相修习二者。'于每一刹那灭除一切随眠状态'是指随眠即烦恼障和所知障的无始时来的习气种子。
彼障碍聚以缘杂染法的止观智慧于每一刹那使其力量减弱或破坏其聚集，此处意为破坏。又减弱力量即是破坏。远离种种想，获得法喜悦，即于十方无间断通达法光明，如善巧背诵经典。

།རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགོས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་འདིའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་མ་ ཡིན་པ་རྣམས་དེ་ལ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ།འདིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ནི་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ་ཞེས་འདོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་ས་བཅུ་པའོ་། །ཡོངས་སུ་ གྲུབ་པ་ནི་བཅུ་གཅིག་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ།།གོང་མ་བས་ཆེས་གོང་མའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་རྒྱུ་དེ་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའོ། །གཙོར་ནི་ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་སྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ ས་བཅུ་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྟེ།དང་པོ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་པར་འཇུག་པ་ནས་ཇི་སྲིད་བཅུ་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་གཙོ་བོར་འཇུག་པས་ན་བཅུ་པོ་དག་ཏུ་བཅུ་བསྟན་པ་ཡིན་ལ། འདི་ལྟར་ཡངས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དྲུག་ཏུ་ ནི་དྲུག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱི་ནས་བསྟན་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྔོན་དུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱི་མ་བཞི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བ་བཞི་པའོ། །གོང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་བསྟན་པ་དེར་ཐབས་ལ་ མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་འདུས་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གང་ཡང་བཅུར་བསྟན་པ་དེར་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་བསྡུས་པ་ཉིད་པས་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་ཕྱི་མ་རྣམས་ལ་འདི་དག་སྒོམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཐུན་མོང་ཉིད་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའོ།།དེ་ཡང་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའོ། །དེས་ན་གང་སུ་དག་དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་དང་། དེ་ ལྟ་བུའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དག་བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་རྣམས་སྙིང་རྗེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ དང་ཐུན་མོང་དུ་བྱེད་དོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་བ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ལ། དེར་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཐབས་ལ་ མཁས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའོ། །གང་སྨོན་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུའི་དབང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་སྡུད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལས་ཡིན་ཏེ། སྨོན་ལམ་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཕྱི་མ་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱི་མའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཕྱི་མ་སྟེ་འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་སྨོན་ལམ་སྣ་ཚོགས་བསྒོམ་པས་དེས་ནི་ཕྱི་མ་ལ་འདི་དག་རྣམས་སྒོམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དབང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྐྱེན་སྡུད་པ་འཐོབ་བོ།

对于与清净分相应的无分别相，在此称为普遍生起，具足圆满所需，即是此中与清净分相应的无分别相于彼普遍生起，此中佛性即是圆满意趣。
为圆满法身并成就故，摄持较上更上之因，其中圆满是第十地，成就是第十一地佛地之法身成就。
摄持较上更上之因是指从彼因乃至佛地皆得趣入。
主要是在十地中修习十波罗蜜多，如十地所说，初地主修布施波罗蜜多，乃至第十地主修智慧波罗蜜多，故于十地宣说十度，然于一切地中亦当修习一切波罗蜜多。
六即是六，是按次第宣说，如是先说布施波罗蜜多，而非先说智慧波罗蜜多。
后四即是如何宣说的第四。在上文宣说六波罗蜜多处，方便善巧波罗蜜多等四者亦摄于其中。
于十度中，无分别智即是般若波罗蜜多。由后得智所摄即是其余方便善巧等波罗蜜多。故于后者修习此等。
方便善巧波罗蜜多即是与一切众生共同等，其中共同性即是如实令善根积集回向众生。
此亦当说，凡欲证得无上正等正觉者，证得菩提后当为一切众生利益，如是与此意乐相应。
因此，若有如是发心，以如是善根回向为一切众生利益者，即显示与一切众生共同的方便善巧智慧与悲心，如是以六波罗蜜多所积集的善根，以悲心与一切众生共同。
以智慧则不回向帝释等果位。故烦恼亦不生起，因为已遍知故。不舍轮回，于彼亦不生起烦恼染污，即成方便善巧，此即方便善巧。
由种种愿力因缘摄集种种波罗蜜多缘者，即是愿波罗蜜多之业用，愿即是愿波罗蜜多。
于后者，即后之因相是后者，此是第七因相，彼时以修种种愿故，由此于后修习此等，由其力故获得摄集种种波罗蜜多之缘。

།མདོ་གཞན་ལས་སྟོབས་གཉིས་བསྟན་པ་ནི་ སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་།བསྒོམ་པའི་སྟོབས་སོ། །ཡང་གལ་ཏེ་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་མེད་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་དག་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་སྟེ། གང་ གིས་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མྱོང་བ་དང་།ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པའི་སྡེ་སྣོད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ།།ས་བཅུ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཉིད་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་ཕྱིར་ན་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་ནི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཞིང་རབ་འབྱམས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བསྒོམས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ས་འདི་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དེ་ནི་ཡུལ་གྱི་མཆོག་ཉིད་དུ་བསྟན་ལ་དང་པོར་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཡུལ་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་པ་ ཡིན་པ་དང་།ཉེ་བ་ན་གནས་པའི་ཡུལ་གཞན་གྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ལྔ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མོས་པས་སྤྱོད་པས་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ པ་གཅིག་གིས་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ཡང་ས་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་ཡང་ས་དྲུག་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་དང་ བཅས་པར་སྤྱོད་དོ།།བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པར་སྤྱོད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་ནི་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་ཡིན་ཏེ་། གང་ཟག་དེའི་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པས་སོ། །དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་གང་ཟག་གཅིག་ལ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ གཞག་པའི་ཁྱད་པར་གཞན་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་འཁོར་བ་ན་གནས་པའི་ཚེ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱིན་པས་ཀྱང་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་དང་ཕྲད་པར་ གྱུར་པས་གང་དེ་ལྟ་བུའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དང་པོ་གང་ནས་བརྩམས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བཟང་དང་སྨོན་པའི་སྟོབས་ཅན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བའི་སྟོབས་ ཅན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་མི་ནུས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

其他经中所说的两种力即是：分别观察力和修习力。再者，如果没有修习力，则以分别观察力而趣入，以何波罗蜜而降伏波罗蜜的违品后，波罗蜜便会相续不断地生起，这些即是力波罗蜜。
应当宣说智慧波罗蜜的事业是什么，以彼智慧而安立般若波罗蜜体性无分别智慧波罗蜜，以此而体验法的受用，并且与法相应的义利以及成熟有情的义利也是由智慧波罗蜜所安立。
此法门是由波罗蜜藏所摄故，其中波罗蜜藏即是一切大乘法。此十地法门也是波罗蜜藏，而非声闻乘。由于是彼所摄的缘故，一切波罗蜜的修习在一切地中都会生起。
由于是一切浩瀚佛土中一切诸佛所修习的缘故，这些地是最殊胜的缘故，此法门是最胜处所而首先宣说。又彼处所是极为安住，以及是邻近处所中的主要处所的缘故，故此是最胜。
五种补特伽罗以三无数劫而圆满。其中首先，以胜解而行故为胜解行者，彼以一无数劫而圆满胜解行地。由圆满故而清净增上意乐，并能证悟真实义。彼于一切十地中以清净增上意乐而行。
彼于第六地中有相而行。于第七地无相而行且有功用，以第二无数劫而成就。入第八地则无功用，然尚未圆满无功用行。
第九地和第十地才是圆满无功用行，此补特伽罗以第三无数劫。如是等如同于一补特伽罗安立预流、一来、不还一样，安立其他五种差别。
所说菩萨以三无数劫修习圆满，从无始时轮回时施舍等布施，如是遇到佛出世，如此三无数劫从何时开始宣说呢？当以偈颂宣说：'具善与愿力'，即是成为善根力和愿力。
其中善根力是不能被违品所降伏。以愿力则是恒常遇到善知识。

།སེམས་བརྟན་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་ བར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པ་ནི། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་དང་གཞན་དུ་མཐོང་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་དགེ་བ་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།ལྷག་མ་ནི་གོ་སླའོ། །ཇི་ལྟར་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཅིག་པུ་ཡོད་ཀྱི་དགེ་ བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་མ་ཡིན།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་གིའོ། །ས་བརྐོ་བ་ དང་རྩཝ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ།གང་ཡང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་བསླབ་པ་ཕྱི་མ་རྣམས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟུང་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་དབྱར་གྱི་ནང་དུ་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོང་བར་གྱུར་ན་ལྟུང་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་ལ་ མ་སོང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་ཡིན་ལ།སོང་ན་ནི་ལྟུང་བ་མེད་དོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་ཁྱེར་ལ་ཤོག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཡིན་པས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེ་བས་ན་དེ་དང་འདྲ་བའི་དོན་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤངས་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་ཕན་གདགས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འདོད་པ་དང་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྟུང་བ་ཡིན་གྱི།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཐ་དད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བསླབ་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་རྒྱུའི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། བསམ་གཏན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྣ་ཚོགས་དང་ཚད་མེད་པའི་བསླབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཚད་མེད་པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དེས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་དག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་དགོངས་པའོ། །བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་དེས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་འཛིན་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་ཕན་པ་ལ་འགོད་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པའོ། །གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་འདི་ལ་འབྲས་བུ་ཅི་ཡོད་པ་དེ་གང་ཟག་འདིས་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ བདེ་བའི་བསམ་པའོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བརྟེན་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་གྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

所谓'心坚特进'，是指发心变得坚固并且特别进步。
其中，发心坚固是指由善知识的力量而不舍弃菩提心，应当如此观察。
特别进步则是指在其他生世中，在现见法性时善法增长而不退失，应当如此观察。
其余易懂。
若问菩萨的学处如何超胜于声闻等，则说'分类差别'等。
如是，声闻们只有别解脱戒，而无摄善法戒，也无饶益有情戒。
关于'共同与不共同'，其中杀生等本性罪属于共同的。
掘地和割草等是不共同的，即后来制定的学处。
声闻的违犯对菩萨而言不算违犯，例如在夏安居期间，声闻离开则算违犯。
若见到利益众生而离开，对菩萨来说不算违犯，若不离开反而成违犯。
所谓'无过失地利益一切众生'，是指以无过失的方式利益一切众生。
而不是像说'带女人来'这样的方式，因为那是他人所执持的，如何能无过失呢？
因此应当舍弃类似的其他事，以无过失的方式利益众生。
所谓'心的违犯'，是指贪欲、害心等分别念对菩萨来说是违犯，而对声闻则不是。
增上戒学等三学是波罗蜜多的本体，为何要区别于波罗蜜多而另立呢？
应当说明为何要如此区分：即诸学处互为因果关系而安立。
依戒生定，依定发慧。
所谓'种种无量广大学处'，是指菩萨的学处种种无量，因为以此成熟众生并利益他们，这是其密意。
所谓'摄持无量福德'，是指菩萨摄持无量众生的福德资粮，而声闻则不如此。
所谓'摄持利益一切众生安乐之心'，其中安立于利益是利益之心。
愿此善根有何果报，愿此人获得之，这是安乐之心。
所谓'依止无上正等正觉广大'，是因为此戒成为无上正等正觉的所依，而声闻则不是。

། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། ཟབ་པ་ཉིད་ནི་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཐབས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་རྣམ་པའི་ནུས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འདི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། གང་ཟག་འདི་ནི་འདིར་མི་དགེ་བ་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པར་བྱའོ་ཞེས་གལ་ཏེ་ ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པར་གྱུར་ན།གལ་ཏེ་དེ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གཞན་མེད་ན། འདི་ངེས་པར་འདི་ལྟར་བསད་ན་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ལ། ངེས་པར་ལས་འདི་བྱས་ན་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལྟ་བུར་རིག་པར་གྱུར་ན། གང་འདི་ལྟར་སེམས་ བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཡང་བདག་གིས་ལས་འདི་བྱས་པས་བདག་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་དེ་ནི་འདོད་ཀྱི། འདི་ད་ལྟར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཅུང་ཟད་ལ་སྦྱར་བས་མ་འོངས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བར་བྱའོ་ཞེས་དེས་འདི་ལྟར་སྨན་པ་དང་འདྲ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བསད་པར་གྱུར་ཀྱང་བསོད་ ནམས་མ་ཡིན་པ་མེད་ཀྱི།བསོད་ནམས་ཉིད་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་བསོད་ནམས་ཉིད་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེས་ན་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའོ། །གང་ཡང་སྤྲུལ་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཟབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་ལ་གཙེ་བ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ནས་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་ལ་འགོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཡང་སྤྲུལ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་ཡང་རྒྱལ་པོ་མེ་ཡིས་གཞོན་ནུ་ནོར་བཟངས་ལ་ཇི་ ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སྐྱེས་པའི་རབས་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐམས་ཅད་སྒྲོལ་གྱི་སྐྱེས་པའི་རབས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྲམ་ཟེ་ལ་བུ་སྦྱིན་པར་གཏོང་བ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་ བྱེད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ན་ཡང་།གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ནི་ཡང་འདུལ་བ་བསྒྲགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་ པའི་མདོ་སྡེ་ལས་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་བསྟན་ཏོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ལས་བརྩམས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཀྱི། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ ཡང་དག་པར་བསགས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་སྨོས་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྣ་ཚོགས་ལས་གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ནི་གཅིག་ཙམ་ཡང་མེད་དོ། །གཉེན་པོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ་ ཇི་ལྟར་ཁྱེའུ་རགས་པ་ནི་ཕྲ་མོས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་རགས་པ་ནི་གཉེན་པོ་ཕྲ་མོས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་སུ་ རུང་བ་བསམ་གཏན་གང་ལ་བདེ་བར་གནས་ན་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་བ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེར་ཡང་བསམ་གཏན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མེད་དོ། །མངོན་པར་སྒྲུབ་པས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་ པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསམ་གཏན་གྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའོ།།ལས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་གཡོ་བར་བྱེད་པའོ་འབར་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་དག་ཉིད་འབར་བར་བྱེད་པའོ། །ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་པར་བལྟ་ བར་བྱའོ།

第六品。所谓'深奥性即是菩萨以如是善巧方便'这句话中，应当说明菩萨如何获得这种善巧方便的能力。假如首先这样了知：若能知道他人之心，知道某人将造作无间等不善业，如果没有其他方法阻止他，明确知道杀死此人他将往生善趣，若不杀他必定堕入恶趣。若能如此了知，应当生起这样的心念：宁愿自己因造作此业而堕入恶趣，也要通过让他经受些许现世痛苦而获得未来的安乐。如此生起类似医者的心念，即使杀害他人也无有非福，反而会增长许多福德。由于增长许多福德，将迅速证得无上正等正觉，这样的见解极为深奥。
还应当了知，菩萨的化身之身语业也是深奥的戒律。他行使王权，示现各种伤害众生的行为，却是为了调伏众生。关于'化身的本性即是化现'，应当如同火王对善财童子所示现的那样理解。'示现各种本生'是指如普度本生故事，其中菩萨将儿子布施给婆罗门，这是化现。虽然伤害一个众生而利益另一个众生本不应该，但菩萨通过伤害某些众生而利益其他众生，这种方式是深奥的。
这四种殊胜性在《广说调伏》等众多大乘经典中有百千种详细阐述。'缘于增上心的大乘法'是说菩萨们缘于大乘法，而声闻则不然。关于'大乘显现、一切福德圆满积聚、三昧王'中提到的三昧，声闻们连一种也没有这样的三昧。
'对治差别'是说作为一切障碍的对治而安住，就像细小的楔子能够打出粗大的楔子一样，微细的对治能够清除阿赖耶识中粗大的烦恼种子习气。'堪能性差别'是指具有堪能性的禅定，无论在何处见到众生利益即往生彼处，且不会失去禅定。声闻们没有这种能力。
'成就差别'是指通过神通禅定成就于一切世界无碍。'业差别'中，'震动'是指震动世界，'燃烧'是指使其燃烧，'遍满'应理解为以光明遍满。

།སྟོན་པ་ནི་གང་གཞན་གྱིས་མི་ནུས་པ་དེའི་འོད་ཀྱིས་གཞན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བར་བྱེད་པའོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོར་བསྒྱུར་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཆུ་ཉིད་ལ་སོགས་པར་བསྒྱུར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འགྲོ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་དུ་མར་འགྲོ་བའོ།།འོང་བ་ཉིད་ནི་དེ་དག་ཉིད་ནས་སོ། །སྡུད་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གི་ནང་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མ་ཆུད་པར་བྱས་ན་ཡང་དེ་ལ་འཕེལ་བ་མེད་པའོ། །རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་འགེངས་པར་བྱེད་པའོ། ། གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལུས་སུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་དུ་མ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའོ། །སྐལ་པ་མཉམ་པས་འགྲོ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་གདུལ་བྱའི་དོན་དུ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ལ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དག་དེ་དང་མཐུན་པས་མཉམ་པར་འགྲོ་བ སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱར་རོ། །སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །མི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་མི་སྣང་བའོ། །དབང་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བདུད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་རབ་ཏུ་འཇོམས་པ་ནི་གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་བྱེད་པའོ། ། སྤོབས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་འདྲི་བ་ཉིད་ལའོ། །དྲན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་སྦྱིན་པ་ནི་ཉན་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྦྱིན་པའོ། །འོད་ཟེར་གཏོང་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྡུད་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆེན་པོར་གྱུར་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཏེ། བསྟན་མ་ཐག་པ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་འབྱེད་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད པར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འབྱེད་པ་ནི་འདིར་མ་ཐར་པའོ།།འདི་ལྟ་བུ་ནི་ཐར་པ་ཡིན་ཏེ། གང་འཁོར་བ་ལས་ཀྱང་མ་གྲོལ་ལ། དེ་ཉིད་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །ལྷག་མ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དགུ་ནི་དོན་གོ་སླའོ། །དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་ཕོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་དེའི་ཕྱིར་དེས་སྦྱིན་པ་བྱིན་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་འདོད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་འདི་ལྟར་འདོད་པ་མེད་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ཉིད་ལ་འདོད་པར་བྱེད་པས་རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་དོན་ཏེ། རོ་མྱང་བར་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་བཞེད་དོ། །དེས་ན་རོ་མི་མྱང་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་མོས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ བྱེད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་གྱི།གང་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱིན་པ་གཏོང་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དགོངས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འཇུག་པར་དགོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་། སེར་སྣ་ཤིན་ཏུ་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་གཞན་དག་བཞུགས་པ་ལ་ཡང་ནུས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེས་འགའ་ཞིག་འགའ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྟག་ཏུ་ཅི་བདོག་པ་སྦྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་ཆེ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་པོ་མེད་པ་ ནི་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པས་སྦྱིན་ཞིང་གཡེང་བ་མེད་པས་སྦྱིན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་དག་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། སེར་སྣ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་སེར་སྣ་རྒྱས་པར་གྱུར་ ན་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ།

导师以他人无法企及的光明使他人得见诸多世界的佛陀等。转变他物的本质是指将地等转变为水等。往来是指在一刹那间往返于诸多世界。
收摄是指将诸多世界纳入一微尘中而不使其增大。扩展是指以一微尘充满无量世界。
所谓一切色身入于身中，是指如在身上显现种种不同的行为。随类化身是指为了教化众生，以与三十三天众相同的色相形貌而化现，其他情况也是如此。
显现是指使之明显可见。隐没是指使之不可见。自在转变是指如将魔转变为佛陀。降伏他人神通是指以神通力胜过他人的神通。
赐予辩才是指对提问者而言。赐予忆念和安乐是指通过听闻而赐予禅定。大神通放光是指从其他世界召集菩萨。
显现大神通是指广大的神通力，即前述所说的那些，声闻众是没有这些神通的。
所说的菩萨行难行，其难行是什么呢？是以上所说的十种难行。其中不舍轮回而无烦恼的难行，这里的不舍是指未解脱。这是指虽未从轮回中解脱，但也不为烦恼所染。其余九种难行易于理解。
对于所说的密意，应当如此解释：关于'如何是菩萨乐于布施'，密意是因为了知一切众生如同自身，所以他并非施予布施。
关于'如何是欲求布施'，是指对于有过失的布施等并无欲求，而是对菩萨的布施本身生起欲求，意为无所贪著，意趣是不贪著。因此无所贪著即是无贪著的布施。
关于'如何是信解布施'，是因为自己获得行布施的机会，而非依靠他缘而行。
关于'如何是趣入布施'，密意是自然而然地行布施，这是因为自己也不需要刻意趣入，因为已完全断除悭吝。因此对于他人的住持也能具有能力。
关于'如何是欢喜布施'，是指不是偶尔布施，而是常时施予所有所有。
关于'如何是广大布施'，无有执著是指无有散乱，也就是说以等持心布施，无有散乱而行布施的意思。
关于'如何是清净布施'，生起是指安住，即从根本断除悭吝，若悭吝增长则予以断除和根除。

།ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མཐའ་ཞེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ། ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་གནས་པར་མ་གྱུར་ནའོ། །འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་གི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ མ་ཡིན་ཏེ་།དེས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟད་པ་མེད་པ་ནི་འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་མདོ་སྡེ་ལས་དགེ་སློང་དག་ང་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་དགོངས་པ་གང་གིས་གསུངས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ འདོད་པ་འདི་དག་ནི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྤྱོད་པའོ།།ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱས་ནས་གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལོག་པ་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཉིད་དང་།གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཉིད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་ལས་ལོག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ནི་གོ་སླའོ། །ཡང་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་པའི་རྟག་ པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ།མི་གོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པའི་བར་ལ་དེ་དག་ལ་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྟག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་དེ་ནི་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །ཆད་པའི་ ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཇི་སྙེད་པ་དག་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཆད་པར་གྱུར་པས་དེའི་ཕྱིར་དོན་དེས་ན་དེ་ནི་ཆད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བརྗོད་དོ།།དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་ཉེ་བར་ དམིགས་པ་སྟེ།དེས་ན་ཆོས་དེ་ནི་དམིགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་ནི་མི་གོས་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མ་བསྟན་པས་དེའི་ ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་ལས་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་དོ་།།རྫུ་འཕྲུལ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་འདུན་པར་བྱས་ནས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ། སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་དེ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ལས་ནི་དེ་དག་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དུས་ལ་བབ་པས་དེ་བརྗོད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་འདོད་དོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱོར་ བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དངོས་གཞི་དང་། དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་པོའོ། །ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་པའོ། །གང་གནས་པའི་ ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་པའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེའི་དེ་ཉིད་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།

如果问到如何是布施到彼岸，如果不像声闻那样住于涅槃之边际。这样布施等的违品，不是在其势力之下，而是在布施等的势力之下，因为不在其违品的势力之下。
如果问到如何是布施无尽，此处所说的无尽是指涅槃，意思是不像声闻那样住于涅槃。
经中所说'比丘们，我是杀生者'等语的密意是什么，为显示此义，如何是行邪淫，因为这些欲望是邪妄的，所以如此行持。
所谓住于所知彼岸，是指到达所知彼岸而住的意思。
如何是邪见者，由于一切所摄的色等是虚妄的缘故，遍计所执性和依他起性如实而见，意思是遍计所执性见为异于依他起性。其余十不善业道容易理解。
又从其他经中所说'常法即是佛法'乃至'无垢法即是佛法'等，其密意是什么？为显示此义：常即是法身，因此说彼法是常法。
所谓断法，是指一切障碍在其中断尽，因此以此义说为断法。
所谓缘法即是佛法，是指缘取八万四千众生行为及对治，因此彼法是缘法。
关于无垢法，是指不为一切障碍所染的真如，因此彼法是无垢法。
由于未说业的差别，因此当说菩萨诸三昧的作用是什么。
依于三昧，菩萨们修习诸波罗蜜多。同样依于三昧，成熟众生。
以神通等令其信解而趣入。同样以其力清净佛土，若得心自在，则随欲使之成为金等自性。
同样以其力成就一切佛法，这些就是其作用。
现在应当说增上慧。其中无分别智被认为是增上慧。这又有三种：从加行所生的无分别，即遍求无分别、根本定、及从彼所得的后得。
其中就慧的力用而言是第一增上慧。内自性的慧是第二增上慧。所住的慧是第三增上慧。
其中首先无分别性是所成就的，因此其本性是果，而遍求是因。

།འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་པས་དེ་བསྒྲུབས་ན་གཉི་ག་ཡང་ བསྒྲུབ་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་དང་པོར་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བརྗོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་སྤངས་ཤིང་། །ཡང་དག་དོན་ལ་བཀྲར་ འཛིན་མེད།།ཅེས་བྱ་བར་སྦྱོར་རོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཙམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཡིན་ན་གཉིད་ལོག་པ་དང་། ར་རོ་བ་དང་། བག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་རྣམ་པར་དཔྱོད་ པ་དང་བཅས་པའི་ས་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འདོད་ན།དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐོབ་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གང་དུ་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བ་མི་འཇུག་པ་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་གནས་སྐབས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འདོད་ན་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་སེམས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ འདོད་ན་ཡང་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་གཟུགས་བེམས་པོ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་བེམས་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་གང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པར་ཞུགས་པ་དེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་འདི་ལྔ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་གལ་ཏེ་ཞུགས་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་འདིའོ་ཞེས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བཀྲ་བར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་འདི་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་ཡང་བསྟན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ངོ་བོ་ཉིད་བསྟན་ནས་གནས་གང་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཡེ་ཤེས དེའི་གནས་ནི་སེམས་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེའི་གནས་སེམས་ཡིན་ན་སེམས་ནི་སེམས་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་སེམས་ཀྱི་གནས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ། །ཡང་སེམས་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ནི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེ་ན།སྐྱོན་གཉི་ག་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེའི་གནས་ནི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ཏེ།གང་དེའི་གནས་སེམས་ཀྱི་འཕེན་པའི་གནས་སྐབས་ལས་དེ་འབྱུང་བར་གྱུར་པས་ན་དེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཁོ་ན་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྒྱུ་གང་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གཞི། །ཐོས་པའི་བག་ཆགས་བརྗོད་བཅས་པའི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གང་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཐོས་པ་ལ་བག་ཆགས་སོ། །གང་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ནི་ཡིད་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཡེ་ཤེས་དེའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་དམིགས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་གང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་ཆོས་རྣམས་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ།

其果即是后得之因，若修此则二者皆成就。首先应当阐述无分别智之体性。此处体性即是所谓相，菩萨之智，无分别体性，远离五相，于真实义中无执著。
五相者，若仅是无作意即为无分别智，则睡眠、醉酒、放逸等亦应成为无分别智。又若认为超越有寻有伺地即为无分别，则二禅以上诸禅皆应成为无分别。若如是，则世间人亦应获得无分别。
又若认为心心所不行、灭受想等状态为无分别，则不成为智慧，因为灭尽定等时无心故。又若如色之体性般执著识，则如色是无情般，识亦应成为无情。
又若认为趣入真如义之执著即是无分别，则彼即成为分别，因为了知'此是真如'故。远离如是五相之智慧，若趣入真如义，则不会执著'此是真如义'。
如是即是无分别智之相，缘于真如义，如眼识般非种种自性，此为语义。以此等义亦说明了第一偈颂。如是说明体性后，当说明其所依处，如是所说智慧之处即是心。
若其处为心，心因思虑故名为心，则住于心处不应称为无分别。又若无心，则应成为非智慧。为断除二过故，偈曰：'菩萨之智，无分别处'等。
其处非心，因不思虑义故。亦非无心，因从心之牵引状态中生起，故从心之因生，故当说唯心，此为语义。以偈颂说明从何因生起：'菩萨之智，无分别基，具言说闻熏'等。
从他所说闻法而有熏习。从熏习因而有意之言说作意，此即是如理作意。又此智慧之所缘为何，以其他偈颂说明：'菩萨之智，无分别所缘'等。
其中一切遍计所执自性诸法皆不可言说，故诸法不可言说性。

།ཡང་དེའི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བདག་མེད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱང་དེ། །ད་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བདག་མེད་པའོ། །དེའི་ངོ་བོ་ནི་དེ་ཉིད་དེ་། དེ་བཞིན་ ཉིད་དོ།།དེས་ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་པའོ། །ཡང་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་རྣམ་པ་ནི། །ཤེས་བྱ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ། །མཚན་མ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ལ་མཉམ་པར་འབྱུང་བས་མཚན་མ་མེད་པ་ཐ་མི་དད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་འཛིན་པ་ན་དེ་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་ཡེ་ཤེས་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་དག་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པའོ། །ཡང་གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལྟ་ན་གང་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། དོན་དུ། རྣམ་བརྟགས་དེ་ལས་གཞན་དུ་མིན། །དེ་བས་ན་དེ་ལས་གཞན་དུ་ མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་བྱས་ནས་ཤེ་ན། དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བས་ན། དོན་དེ་སྦྱོར་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་གཞན་དང་གཞན་དག་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྗོད་པའི་དོན་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའི་ཡི་གེ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་ བརྗོད་པའི་དོན་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱོར་བ་སྟེ།རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་གང་གིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། བརྗོད་པ་མེད་པར་བརྗོད་ཅེས་ལ་། །ཤེས་པ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མ་བྱང་བའི་ཕྱིར་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་ན་ཡང་དེའི་བློར་མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་གལ་ཏེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བློ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་བརྗོད་ལ་མིན་ཏེ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་མཚན་ཉིད་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཉིད་དོ། །རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ དག།དེ་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བ་དག་རྒྱུ་དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་གང་གི་རྟེན་ཡིན་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་རྗེས་ལ། །ཐོབ་ པར་བྱ་བའི་རྟེན་ཡིན་ཏེ།།གང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་དེའི་གྲོགས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་གྲོགས། །ལམ་གཉིས་སུ་ནི་བརྗོད་པ་དེ་། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་ལམ་གཉིས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། །རྟེན་གྱི་ལམ་མོ། ། དེ་ལ་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །རྟེན་གྱི་ལམ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྔར་བསྟན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། བསམ་གཏན་ལ བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སོ།

又其不可言说性是什么呢？无我以及真如也是彼。现在是人无我和法无我，即遍计所执性的无我。其本性即是彼性，即真如。因此不要成为断见。又其所缘行相是什么呢？为显示此而说偈颂：菩萨们的智，无分别行相，于所知所缘彼性中，即是无相。
彼智慧于真如中平等生起故为无相无差别行相，此即是行相。如眼根取色时，于彼见到青等之见的行相与青等色无别，如是此处智慧与真如无别即是行相。又若一切法皆不可言说，则于何起分别呢？从瑜伽所生自性，义理，分别彼非异于此。因此非异于彼。
又如何作呢？应当成办彼。由字母相互结合故，彼义从结合而生，与其他字母一起宣说的义理是从结合而生的义理，如'眼'等字母无间断宣说的义理即是如此结合，所应分别即是彼。一切法不可言说之所说，由何成立呢？如是：
于无言说说者，知识不得入。因未熟练言说故，即使有所说，亦不能成其智解。又若言能诠即是所诠之智解，由相违故非言说，能诠与所诠性质不同故即相违。能诠与所诠，是故一切不可说。即是说由能诠与所诠此等因缘故不可说的意思。
又无分别智慧是何所依呢？彼无分别智慧，于菩萨彼随后，为所得之所依。由于无分别智慧之后得菩萨行故，因此成为彼智慧之所依。彼即增长，是说如是菩萨行增长故，无分别智慧又成为所依。
又其助伴是什么呢？菩萨们的智，无分别之助伴，说为二种道，即五度之自性。其中二道即资粮道与依止道。其中资粮道即布施、持戒、忍辱、精进波罗蜜多。依止道即禅定波罗蜜多，因为依止前述波罗蜜多所生善根与禅定，而生起无分别智慧即般若波罗蜜多。

།སངས་རྒྱས་ཉིད་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ རྣམ་སྨིན་ནི།སངས་རྒྱས་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་སུ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་། སྤྲུལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ། གང་གི་ཚེ་གང་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ སྤྲུལ་པའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དོན་ཐོབ་པ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི། སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཐོབ་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་དེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་ པའི་རྒྱུ་མཐུན་ནི།།ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཚེ་རྣམས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བཤད་མ་ཐག་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་གཉིས་པོ་དག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པས། ཁྱད་པར་དུ་མི་འགྲོ་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་དེའི་རྒྱུ་ མཐུན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ངེས་འབྱུང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། །མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐོབ་པ་དང་ནི་གྲུབ་ ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་དེ་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མ་ན་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ནས་བརྩམས་ནས་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ས་དང་པོ་ལ་ནི་ཐོབ་པ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། །དུས་ཕྱིས་ ནི་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་སྲིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཐར་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ བཤད་མ་ཐག་པའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ནི་མཐར་ཐུག་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་མཐར་ཐུག་པ། །དག་པའི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དག་པ་སྨོས་པ་ནི་འདིར་འདི་ལྟར་སྐུ་གསུམ་པོ་ས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ལ། བཅུ་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་གི་མཆོག་ནི་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དག་པའི་སྐུ་གསུམ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པས་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཡང་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དབང་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐོབ་པས་ཀྱང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་ཕན་ཡོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་རྩ་བ་སྟེ། གང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལས་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ནི་གང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་དང་པོར་ཕ་རོལ་པོ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཐོབ་པ་ལ་དེ་ནས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རིགས་པས་དཔྱད་ནས་ལྷག་པར་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་།ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ངེས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ནི། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས། དེ་ལྟ་བུ་ ཉིད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་དེའི་ཕན་ཡོན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །གང་གིས་མ་གོས་ཤེ་ན། དེ་བསྟན་པ། སྡིག་པ་སྣ་ཚོགས་དྲག་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུ་གང་གིས་མ་གོས་པ་དེ་བསྟན་པ། དད་པ་ཙམ་དང་ མོས་པ་ཡིས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པ་ཙམ་དང་། གང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པར་གྱུར་པས་མི་གོས་པའོ།

如果问到在未获得佛果之前，无分别智慧将成就何种异熟果？菩萨们的智慧，无分别的异熟果，在佛的两种坛城中。佛的两种坛城即是圆满受用坛城和化身坛城。当入于无分别瑜伽时，其异熟果即是化身。获得无分别义时，其异熟果即成圆满受用身。为显示彼等之义，即是'由修行及获得'。
若问此智慧的等流果是什么？菩萨们的智慧，无分别的等流果，于后后世中。即是前述两种坛城在后后世中以无分别等流果，不趣入差别。即应观见彼无分别智慧的殊胜即是其等流果。
若问其如何决定出离？对此，菩萨们的智慧，无分别的决定出离。所谓究竟趣入即是决定出离，涅槃是其异名。由获得及成就故。初得具足此智慧，其后于百千劫中具足成就。应知于十地中。从初始即以此次第，于初地仅是获得。后时即成就广大，因此以三无数劫而般涅槃，如是菩萨们以此时际决定出离无分别。
若问何为究竟趣入？如是以前述次第所获得即是究竟。菩萨们的智慧，无分别的究竟，由获得清净三身故。所说清净是因为此处如是三身于初地即获得，于第十地则极为清净。由获得最胜自在故。不仅是获得清净三身而成究竟趣入，亦应观见由获得无分别智慧及将说的十种自在而成就。
若问彼无分别的功德为何？其中首先无分别有三种：由修行所生的无分别、根本即是无分别性、及无分别后得。其中由修行所生的无分别性即是菩萨最初从他人处获得无分别，其后自己以理观察而增上胜解，依止彼增上胜解而决定趣入的无分别，称为由修行所生的无分别，如是即成为无分别性。
若问由修行所生的彼功德为何？彼无分别智慧，无染如虚空。若问由何无染？为显示此，由种种猛烈罪业。为显示以何因无染，由信解及胜解。即是唯由信解，以及于无分别增上胜解，因此是趣入恶趣的对治，由断除障碍而无染。

།རྩ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་། གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། གང་ཞེ་ན། རྣམ་ རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ།། གང་གིས་ཤེ་ན། སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་དང་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ས་རྣམས་ཐོབ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་སྒྲིབ་པ་དེའི་གཉེན་པོ་ཉིད་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་ པའི་ཕན་ཡོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན།དེ་ཡང་། རྣམ་རྟོག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ། །གོས་པ་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་རྣམ་རྒྱུ་ཡང་། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་ཀྱིས་རྟག་མི་གོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཐོང་ནས་སྲིད་པ་དག་ཏུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ལ།དེ་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་མི་གོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ནི་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་དེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་དག་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ལྐུགས་པས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་ལྟར་ཏེ། བརྗོད་པ་མེད་པ་ལྟར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པ་ནི་དེ་བཞིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ལྐུགས་པས་དོན་མྱོང་དང་སྟེ་བརྗོད་པ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་དངོས་གཞི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །མ་ལྐུགས་པས་ནི་དོན་མྱོང་ལྟར་ཏེ། བརྗོད་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདིར་བརྗོད་པ་ནི་ ཡི་གེ་བརྗོད་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ།།རྨོངས་པས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཐ་སྙད་ལ་མ་བྱང་བ་ནི་རྨོངས་པ་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། །རྨོངས་པ་འདི་དག་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་དཔེ་ཡང་ལྐུགས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ལྔ་པོས་དོན་ནི་མྱོང་འདོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྔ་ སྨོས་པས་ནི་རྟོག་པ་མེད་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བསྡུ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་དག་གི་འདོད་པ་དང་མྱོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ལྐུགས་པ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་དང་སྦྱར་བའོ་། །ཡིད་ཀྱིས་དོན་ནི་མྱོང་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཡིད་ཀྱིས་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ལྟར་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསྟན་བཅོས་མ་ཤེས་པས་བསྟན་བཅོས་འདོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་དེའི་ཆོས་དང་དོན་མྱོང་བ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། ། འདིར་ཆོས་ནི་ཡི་གེ་ཙམ་དུ་བཞེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པས་ཆོས་དང་དོན་མྱོང་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །གོ་རིམས་སྨོས་པ་ནི་འདིར་ཆོས་དང་དོན་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ཞིག་མིག་ནི་བཙུམས་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ བཅད་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ། །ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཁྱབ་པ་དང་། མ་གོས་པ་དང་། མི་རྟོག་པ་དང་། བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རོ་ གཅིག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་ན་ཁྱབ་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་གོས་པས་ན་གོས་པ་མེད་པའོ། །རང་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ། །གཞན་གྱིས་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་ལྟར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ནི་སྣང་བ་ལྟར། །དེ་ཡི་རྗེས་ཐོབ་ཤེས་དེ་འདྲ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་དུ་དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

根本无分别智的功德也是无染如虚空。为什么呢？那无分别智，为什么呢？是从一切障碍中。如何呢？因为具足获得和成就，也就是说，因为具足获得诸地和具足成就。这表明了彼障碍的对治。
后得无分别智的功德是什么样呢？那就是：'无分别智慧彼，无染如虚空，虽于世间行，世法恒不染。'关于这个，由于以彼智慧见到众生利益而投生于诸有，虽然投生于世间，但不为世间法所染。世间法即是：得与不得、名与不名、称赞与诽谤、快乐与痛苦。
这也是无分别，因为是从无分别智慧中生起的缘故。对于彼三种智慧的差别，应当如所说那样来说明。如同哑者欲尝味一般，无言说般的加行所生无分别亦是如此。如同哑者尝味而无言说般，这就是正行无分别。如同不哑者尝味般，有言说般，应当如是观察无分别后得无分别。这里所说的言说是指文字言说。
'愚者欲尝味'，这里指不熟悉名言的为愚者。这些愚者也应当如哑者一样配合三种智慧作为比喻。'五者欲尝味'，说五是指应当理解为包含无分别的眼等。它们的欲求和领受，都如同哑者一样配合三种智慧。
'如意识尝味'，如同意识分别并领受境界般，后得智的领受也是如此，意思是说会进行分别。如同不懂论典而想要论典般，是加行所生。如同领受彼论典的法与义般，是无分别。这里法是指仅仅文字。如同通达论典者领受法与义般，应当观察为彼后得。说次第是这里表明法、义和二种智慧。
'如人闭眼时'等偈颂，说明了无分别和彼后得二者的差别。'如虚空'是说，如同虚空遍满、无染、无分别、不可观察，如是无分别智慧也因为以一味空性遍满一切法故为遍满。因为不为一切法所染故为无染。因为自身无分别故为无分别。因为不是他者所观察故为不可观察，应当如是观察无分别智慧。
'如彼现色相，后得智亦尔。'如同在虚空中显现色相分别般，应当如是观察彼后得智慧，意思是说对所观察的无分别。

།ཡང་གལ་ ཏེ་དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྒོས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ནོར་བུ་དང་སིལ་སྙན་གྱི་དཔེས་བསྟན་པ། ཇི་ལྟར་ནོར་ བུ་སིལ་སྙན་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་དོན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་། ལྷ་རྫས་ཀྱི་སིལ་སྙན་རྣམས་མ་བརྡུངས་པར་ཡང་དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྒྲ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལྟར། སངས རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་མངའ་བཞིན་དུ་ཡང་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཟབ་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཡེ་ཤེས་དེ་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་འཇུག་གམ། འོན་ཏེ་གཞན་ ཞིག་ལ་དམིགས་དེས་ཅིར་འགྱུར།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་ན་ནི་དེའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་མི་དམིགས་སོ། །གཞན་ལ་མི་དམིགས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་དམིགས་པ་གཞན་ནི་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལ་མ་ཡིན་གཞན་ལ་མིན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་དེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ ཏེ།རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེའི་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་དེ་དག་ནི་གཅིག་ པ་ཉིད་དང་གཞེན་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པའམ། གཞན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ། །གཞན་ཡང་དེ་ཤེས་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་མ་ཡིན། དེས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཤེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་མེད་པར་ འགྱུར།འོན་ཏེ་མི་ཤེས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཤེས་དང་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། རེ་ཞིག་དེ་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྟར་མི་འཇུག་པས་ སོ།།དེ་མི་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས་དེ་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མ་ཡིན་གཞན་ལ་མིན། །ཤེས་དང་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གཞན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པ་དེ་ལ་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ལ་འཇུག་པས་དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྔ་མ་ཕྱི་མས་བཤད་པར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་དང་ནི་ཁྱད་མེད་པའི། །ཤེས་གང་དེ་ནི་མི་རྟོག་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མ་ཡིན་གྱི།གང་ཡང་གཟུང་བ་དང་ཤེས་བྱ་ཐ་མི་དད་པར་འཇུག་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ལ་མི་གནས་པ་ཉིད་དོ། །གང་ ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་ལས།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས། །རྣམ་རྟོག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བརྟག་བྱ་མེད་པས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་བརྟག་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པས་སོ།

再者，如果以这样的无分别智所熏修的佛性，如同众生无分别一样，那么他利益众生的事业如何能无分别呢？对此以偈颂用如意宝珠和乐器的比喻来说明。
就像如意宝珠虽然无分别，却能成办众生所欲之事，天界乐器虽然无人敲打，也能随生于彼处众生的意愿而发出声音一样，诸佛虽然无分别，也能生起种种事业。
应当说明无分别的甚深性。此智是进入所谓依他起的所分别事物，还是缘于其他呢？如果缘于所分别，则其无分别性不可得。若说不缘于其他，则因为没有其他所缘。
'非彼亦非他'，首先不是彼，即不缘于所分别，因为是无分别的缘故。也不是其他，因为缘于所谓依他起法的法性，而彼法性与彼法不可说是一性或异性。
因此不应说是缘于所分别或缘于其他。此外，它是智还是非智？如果是智，如何成为无分别？如果是非智的本性，又如何称为无分别智呢？
'非智亦非非智'，首先它不是智，因为不像修习所生的有分别智的本性那样运作。也不是非智，因为它是从修习所生的有分别智为因而生起的缘故。
'非彼亦非他，非智亦非非智'的另一层含义是：因为不进入分别运作之处，所以不是智；因为进入法性，所以不异于彼，因此不是非智。这不是前后相违的。
'所知无别异，彼智即无分别'，凡是以所取能取的本性运作的修习所生者非无分别，而凡是以所取和所知无差别而平等运作者即是无分别。此智不住于所取能取的本性。
又如世尊在其他经中说'一切法无分别'，为了说明这点，'一切法以自性，无分别'，意思是一切法以自性是无分别的。
为什么呢？'因无所分别'，因为没有可分别的事物。

།གང་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མེད་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་གི་ ཕྱིར་ཐར་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར། ཤེས་གང་དེ་ནི་མི་རྟོག་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཐར་པ་མེད་པར་བསྟན་པ་ནི་གང་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་བརྟེན་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་།གལ་ཏེ་དེར་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དེས་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ། དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དོ། །དེས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཡེ་ ཤེས་གསུམ་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འཕེན་པ་དང་།གོམས་པ་ལས་བྱུང་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཁ་ཅིག་ནི་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས། ཁ་ཅིག་ནི་འཕེན་པའི་སྟོབས་ ལས།ཁ་ཅིག་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་ནི་དེར་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །དེ་འཕེན་པའི་སྟོབས་ལས་ནི་དེ་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གོམས་པའི་སྟོབས་ ལས་ད་ལྟར་གྱི་སྐྱེ་བ་ཉིད་ལ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་དེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།ཆོས་ཤེས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཆོག་ཤེས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ཆོག་ཤེས་པ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་ཆོག་ཤེས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱས་ནས་ཐོས་པའམ་བསམས་པ་གང་གིས་བློ་གང་གི་མཐར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོག་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ སྟེ།དེ་ནི་རེ་ཞིག་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱས་པའི་དོན་འདིས་ཆོག་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །དོན་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོག་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བལྟ་བས་དེའི་ ཕ་རོལ་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་ཆོག་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་དེ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་སྤྲོས་པ་མེད་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་སྤྲོས་པ་མེད་པར་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཡང་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ནི་གང་གི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་གིས་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ པའི་ཤེས་པས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་རྟོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། འདྲེས་པ་དང་། འབྱོར་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་རྟོགས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། འདྲེས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། འབྱོར་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ།

如果问：既然如此，由于没有可以如是观察的对象，诸法自性本来无分别，那么为什么一切众生不能因此而获得解脱呢？对此回答如下：'智慧即是无分别'，虽然一切法自性本来无分别，但是说明众生没有解脱，是因为有不依止分别的缘故。虽然一切法自性本来无分别，但是如果生起了通达此理的智慧，就能现前见到，这就是无分别。由此也能获得解脱，如果没有生起就不能解脱，这是其中的含义。因此，此智慧即是无分别。
为了说明这三种智慧的差别，是由因、牵引和串习所生的差别。其中，从无分别修行所生的有三种：有些是从种姓力所生，有些是从牵引力所生，有些是从现世串习力所生。其中，从种姓力所生是从成为其因而生。从牵引力所生是从前世串习的因而生。从串习力所生是从现世精进力的因而生。
由于知足、无颠倒和无戏论而无分别。其中，由知足而无分别应当视为闻思所生的究竟，由知足而无分别即是知足无分别，如是，由闻或思所达到智慧究竟的，是住于凡夫地的菩萨所生起的知足，即是'仅此而已'的意思，以此义而成为知足的无分别。另外也应当视为世间的知足无分别，即到达有顶后，由见涅槃而认为其上再无所证，而生起知足。
无颠倒分别应当视为声闻等的境界，因为他们证悟真如的智慧是从无常等四种无颠倒而不分别常等颠倒相的缘故。
又无戏论的无分别应当视为诸菩萨的境界，因为从一切法乃至菩提都无戏论而无分别的缘故而不作分别。又无戏论应当了知是超越言说的境界和超越世间智慧的境界，因为不能以言语表示，不能以世间智慧了知的缘故。
又无分别的后得智也应当视为有五种差别，即由通达、忆念、安立、杂染、观察圆满的差别。即是通达的观察、忆念的观察、安立的观察、杂染的观察、圆满的观察，这是五种差别。

།དེ་ལ་རྟོགས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི། གང་རྟོགས་པའི་དུས་ཉིད་ན་བདག་གིས་འདི ལྟར་རྟོགས་སོ་ཞེས་དཔྱོད་པ་སྟེ།ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་འདིར་དཔྱོད་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ། །རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་གང་ལངས་པ་ན་བདག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་རྟོགས་སོ་ཞེས་དྲན་པའོ། །རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་གང་ཕ་རོལ་ལ་བདག་གིས་རྟོགས་པ་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། ། འདྲེས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲེས་ཤིང་བསྡུས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བ་སྟེ། འདི་ལྟར་རྟེན་གནས་གྱུར་པ་ཉིད་དོ། །རྟེན་གནས་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལས་ནི་འབྱོར་པ་ལ་དཔྱོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཅི་བསམས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འབྱོར་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ས་ལ་སོགས་པ ཡང་དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་གཞན་གསེར་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའོ།།ཡང་དེ་ནི་བརྟགས་པས་འབྱོར་པར་འགྱུར་བས་ན་འབྱོར་པ་ལ་དཔྱོད་པ་སྟེ་། ཇི་ལྟར་དཔྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱོར་པར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་བསྟན་པས་དེ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི།ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་མི་རྣམས་དང་། །ལྷ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འོས་འོས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆུ་ལ། ཡི་དྭགས་རྣམས་ཀྱིས་ཐང་དུ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་མི་གཙང་བ་དང་། དུད་འགྲོ་ཕག་ལ་སོགས་པས་གཙང་བར་མཐོང་བ་དང་། མི་རྣམས་ལ་ཟས་དེ་དག་ གཙང་བ་ལ།ལྷ་རྣམས་ལ་དེ་དག་མི་གཙང་བ་དེ་ལྟར་བྱས་ནས། དངོས་གཅིག་ཡིད་ནི་ཐ་དད་པར་མཐོང་བས་ན་དོན་རྣམས་གྲུབ་པ་མེད་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདེན་པ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པས་དོན་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་འདི་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།འདིའི་དམིགས་པ་ནི་རྨི་ལམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་དེ་དམིགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པ་ནི། འདས་སོགས་དེ་བཞིན་རྨི་ལམ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་ཕྱེད་སྔ་མས་ཕྱི་མ་དང་གོ་རིམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དམིགས་པ་ནི། དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དམིགས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། རང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལ་དམིགས་པ་ ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དོན་ནི་དོན་དུ་གྲུབ་ན་ནི། །ཡེ་ཤེས་རྟོག་པ་མེད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ན་ནི་དེས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་དེ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ངེས་པར་འདི་ལྟར་འདོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དབང་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མོས་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པའི་དབང་གིས་དེ་ལྟ་བུ་མེད་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་དག་འདི་ལྟར་གསེར་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བསམ་གཏན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་གྱི ཡང་ངོ་།།འདི་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་གྲུབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཞི་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིའོ། །ཆོས་ཀུན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །དེ་ལྟར་དོན་དུ་སྣང་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་དེ་ལ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ བཞིན་ནོ།

对于观察觉悟，即在觉悟的当下思维'我如是觉悟'，这里认为通达即是观察。对于忆念的观察，即是从定中起来后忆念'我觉悟了无分别'。对于安立的观察，即是向他人宣说自己的觉悟。对于混合的观察，即是以缘取一切法混合摄持的智慧所见，如是即是所依转依。从彼转依中即成就观察圆满，凡是所思维的一切都将圆满。
譬如对地等进行观想，则会转变为金等其他物质。又因为通过观想而成就圆满，故称为观察圆满，如何观察即如何圆满。无分别的安立已经宣说完毕。由于尚未说明能证，故以偈颂说明能证：
'饿鬼旁生及人类，诸天各随其所应。'即是说，旁生见水为陆地，饿鬼见陆地为水，人见不净为净，猪等旁生见净为不净，对人而言彼等饮食清净，对天人而言彼等不净，如是同一事物因心识差别而见不同，故当知诸法无有成立。
由于无有真实成立，故任何对境都不存在，因此识成为无所缘。所以这是无所缘，此所缘如同梦境。如同缘过去未来，如同镜中影像和三昧境界，故以偈颂说明：'过去等如是梦境'等。其中前半句与后半句应当如其次第观察。
如是无有所缘即是无所缘，因为无有所缘故。彼所缘即是缘于彼，即是缘于自己的影像之义。这应当如其次第配合过去、未来、梦境和影像。
'若法成实有，智慧不离念。'意为若对境以实有体性存在，则无有无分别智。若说是以无的体性为所许，则由于无有无分别，故亦不能获得佛果。因此必定应当如是承许：'菩萨获得自在及'，即是说获得自在之义。
'以胜解力'是说以意乐力使无有的地等如是转变为金等体性之义。'诸修禅者'是说声闻等其他修行者。'于此成就观察'即是成就胜观之义。'具慧'即是菩萨。'获得寂静'即是获得三摩地之义，是就内在自性而言。
'于一切法作意中，如是显现为义故。'意为如是如是作意经续等诸法的义理时，即如是如是显现。若作意彼等诸法为佛性，则显现为佛之义。如是色受等诸法亦复如是。

།ཡེ་ཤེས་རྒྱུ་བ་རྟོག་མེད་ལ། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་མི་སྣང་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་འཇུག་པ་ལ་འདི་ལྟར་དོན་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དོན་མེད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། དེས་ན་གལ་ཏེ་དོན་མེད་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དོན་མེད་པས་ན་རྣམ་རིག་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་མེད་ན་། རྣམ་པར་རིག་པ་ཡང་རིགས་པར་མི་འགྱུར་བས་དེ་མེད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དོན་འདི་ནི་ཤེས་བྱའི་མཚན་ཉིད་དུ་གོ་སླ་བར་ ཕྱེ་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་སོ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་གསལ་བར་བྱ་བར་འདོད་ནས་གཞུང་ འདི་དག་གིས་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ངར་འཛིན་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཤེས་རབ་ལ་གནས་ནས་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་ ནི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ།བདག་གི་ཤེས་རབ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞེས་མུ་སྟེགས་ཀྱི་གནས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གནས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ ལྟར་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་བརྟག་པར་བྱ་བ་མེད་པ་ལ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེས་ན་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ།།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་འཁོར་བའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མི་གནས་པས་གནས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་ པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན་དགོངས་ པ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་གནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ ཕུང་པོ་དག་པ་དང་མ་དག་པ་ནི་རྟེན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་པོར་བ་རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་སེམས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་གསུམ་གྱིས་དེའི་རྟེན་གནས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྟེན་གནས་པར་བྱེད་པ་ནི་གསུམ་ཡིན་ནོ། །དག་པའི་རྟེན་གནས་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྟེན་ཡང་དག་པ་རྣམས་འདི་ལྟར་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པར་སྟོན་པ་ཡང་བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་གནས་པ་ལྟར་སྟོན་པའི་ཟས་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟེ་ བཞི་པའོ།།འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དེས་སྟོན་པ་ལྟར་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་སྦྱིན་པ་པོ་རྣམས་དེས་རབ་ཏུ་མགུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བསོད་ནམས་བསགས་པའི་དོན་དུ་ཡིན་གྱི་ཡང་དེ་དག་གི་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་མཛད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཟས་དེ་དག་བཞེས་པའི་དུས་སུ་སངས་ རྒྱས་ལས་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་བླངས་ནས་གཞན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་དེས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཟབ་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

对于'无分别智慧运行时，一切义相皆不现'这句话，在无分别智慧运行时，一切义相都不会显现。因此，应当了知无义，如果是无义的话，则识也将不存在。
如何呢？为了说明无识，'因无义故无识'，即若无所识之义，则识也不应理，应当视为无。此义已在所知相中分析清楚。
如是无分别智慧即是般若波罗蜜多，因为经中说'以无住方式安住般若波罗蜜多'等。为了明显阐释其义，以下经文宣说：
如何以无住方式安住而圆满修习诸波罗蜜多呢？'远离外道我执之住'，即外道安住于智慧而生起我慢，认为'我安住于智慧，我的智慧如是'，为了断除外道住的分别，以智慧以无住方式而住。
'远离未见真实菩萨分别之住'，即如未见真实的诸菩萨对不应分别的般若波罗蜜多起'此是般若波罗蜜多'的分别，因此以无住方式而不作如是分别。
'远离轮回涅槃二边之住'，即如世间人安住轮回边际，声闻安住涅槃边际，菩萨不如是安住，如是应当了知以无住而住之理。
'远离仅断烦恼障而知足之住'，即如声闻们以仅断烦恼障而知足，菩萨则不如是，因此应知此意趣中菩萨以无住方式而住。
'远离不顾有情利益无余涅槃界之住'，即如声闻们不顾及有情利益，清净与不清净蕴是所依。
彼等以段食、触食、意思食、识食三食而维持其所依，因此维持其所依者有三。维持清净所依者即是彼等四食，因为声闻等彼等之清净所依如是维持。
示现安住者也是彼四食，其中如安住而示现之食是诸佛的第四食。即诸佛世尊如是示现，为令布施者生欢喜及为积累福德而示现，并非为彼等食事，诸佛受食时，诸天取其食分施与其他众生，彼等也因此因缘而得菩提。
此等一切皆应了知为一味甚深。

།དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཉིད་དང་། ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་སེལ་བ་ཉིད་དང་། ལེན་པ་ལ་རང་དབང་ཉིད་དང་། གནས་པ་ལ་རང་དབང་ཉིད་དང་། གཏོང་པ་ལ་རང་དབང་ཉིད་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སྣང་བ་ཙམ་ཉིད་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་། མི་གནས་པར་རབ་ཏུ་གནས པ་ཉིད་དང་།དོན་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་བཅུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལགས་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། ལེགས་པར་སྤངས་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ ཉིད་ཤེས་པ་ཉིད་དང་།མི་དམིགས་ཤིང་མི་རྟོག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཉིད་དང་། སེམས་སོ་སོར་ཐོབ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དངོས་པོ་ལ་མི་དམིགས་པ་ཉིད་དང་། དམིགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཉིད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུས་འགྲུབ་སྟེ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་ཉིད་དང་།བྱ་བ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། བྱེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། ལས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་།། མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། ཡོད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དང་། སྔ་མ་ལས་ཁྱད་པ་ཉིད་དང་། བྱ་བ་ མཐར་ཕྱིན་པ་ཉིད་དང་།བྱ་བ་མཐར་མ་ཕྱིན་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པ་བཅུས་ན་སངས་རྒྱས་ཟས་ཀྱིས་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་མི་མཛད་ཀྱང་སྐུ་ཟས་ཀྱིས་གནས་པར་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་བསགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། རིགས་པ་ལ་ ལོངས་སྤྱད་པར་རྗེས་སུ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཆགས་པ་མེད་པར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཆོད་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཆགས་པ་མེད་པར་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ལས་ལ་གུས་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྨོན་ལམ་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གང་འོག་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་གནས་པ་དང་། གྲངས་དང་ཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ། ཐ་དད་མེད་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་བྱ་ བ་སྟེ།རྣམ་པར་གནས་པ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཐ་དད་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པའོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་རྟེན་དུ་མ་ལས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པས་སོ། །ཕྲིན་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་གཅིག་།ཅེས་བྱ་བ་ནི་གྲངས་ཟབ་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་དུ་མ་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཕྲིན་ ལས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།མི་བརྟན་བརྟན་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་སྐུ་གསུམ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་རྣམས་སྐུ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ནི་བརྟན་པ་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་པའི་ཕྲིན་ལས་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་ཕྲིན་ལས་ཟབ་པ་ ཉིད་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ནི། གང་ཡང་མངོན་རྫོགས་སངས་རྒྱས་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་དང་ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་གདགས་པ་ནི་ཡང་སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་རེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དངོས་པོའི་དངོས་མེད་རབ་ཏུ་ཕྱེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། དེས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

虽然如此，佛陀的无生与有生之相应当知晓有十种：即是遣除一切愚痴性、遣除差别性、于取得自在性、于住得自在性、于舍得自在性、无二之相、唯现性、如幻性、无住而安住性、成办大义性。
应当知晓如来以十种相于轮回与涅槃皆不安住：即是善遍知性、善断性、知无实性、知无实自性、无缘无分别性、遍断心性、各别得心性、心平等性、于事物无缘性、于所缘有缘性。
诸佛任运成就佛陀事业亦由十种相成就：即是善断性、于事业任运成就性、于作为任运成就性、于业任运成就性、于无任运成就性、于有任运成就性、殊胜于前性、事业究竟性、事业未究竟性。
以十种相，诸佛虽不作食之事业，然示现以食住身：为令众生积集福德故，为如法示现故，为教导如理受用故，为教导无贪故，为摄受供养故，为令了知精进发起故，为令善根成熟故，为显示自身无贪故，为显示恭敬业故，为圆满愿力故。
其中，下文所说安住相、数量与事业甚深性以偈颂显示：'无别且无量'，此为安住甚深。其中'无别'即法身无分别。'无量'即从多所依现证菩提故。'事业无量而为一'，此为数量甚深性。因为诸佛虽为多数，然其事业唯一。
'不稳固稳固事业者，诸佛具足三身'中，诸佛具足三身故，受用圆满身之事业是稳固的，化身之事业是不稳固的，如是即是事业甚深性。
现证菩提甚深性以偈颂显示：'无有现证佛'，因无人法实体故。'非一切非佛'，如是安立即是一切现证圆满佛果。
其现证如何？以'刹那各无量'显示，因为于每一刹那皆有无量现证圆满成佛故。'分别事物无实'，此中真如即是事物之无实性，由此分别即是佛的意思。

།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཟབ་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་མ་ཡིན་མི་ཆགས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདོད་ཆགས་མེད པས་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ལ།ཆགས་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་མི་ཆགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་ན་མི་ཆགས་པ་ཡང་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་བག་ལ་ ཉལ་དག་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་གང་འདི་མ་བཟུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེས་ན་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བས་སོ།།འདོད་ཆགས་འདོད་ཆགས་མིན་མཁྱེན་ནས། །འདོད་ཆགས་ཆོས་ཉིད་ལ་ཡང་ཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་འདོད་ཆགས་ནི་འདོད་ཆགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་ པར་ཤེས་ནས།འདོད་ཆགས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཕུང་པོ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་འདས། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལའང་རྣམ་པར་བཞུགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་མིན་གཞན་མིན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་སྤངས་པ་ལས་དེ་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་གནས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མ་བཏང་བས་ལེགས་པར་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་མ་བཏང་བས་ལེགས་པར་འདས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཀུན་ཀྱང་འདྲེས་པའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པའི་ཕྲིན་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། རྒྱ་མཚོར་ཆུ་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱ་ མཚོར་འཇུག་པའི་ཆུ་རྣམས་ནི་ཉ་དང་།རུས་སྦལ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་བཞུགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཉེ་བར་འབྱུང་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱས་སོ་བྱེད་དོ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་ གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགོངས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ནོར་བུ་དང་སིལ་སྙན་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཛད་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཐོང་བ་ཟབ་པ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་། སངས་རྒྱས་རྟག་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལ་རྟག་པའི་ སྐུ་ཉིད་ཡིན་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མི་མཐོང་བ་དེ་རྒྱུ་གང་གིས་མི་མཐོང་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་ཉེས་པས་མི་སྣང་སྟེ། །སྣོད་ཆག་པ་ཡི་ཟླ་བ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་སྣོད་ཆག་པའི་ནང་དུ་ཆུ་གནས་པར་མི་འགྱུར་ལ། དེ་མེད་ན་ཡང་དེར་ཟླ་བ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་ཀྱི་རླན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ རྒྱུད་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཟླ་བ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདིར་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། རླན་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཉི་བཞིན་དུ། །དེ་དག་ཆོས་འོད་ཁྱབ་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟར་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་འོད་ཟེར་ལྟ་བུ་གང་ཡིན་པ་དེས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལ་སྣང་བར་མཛད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།

为了显示远离贪欲的甚深性，说道：'非贪非不贪'。由于无贪欲故非贪，由于无贪故也非不贪，因为如此，若有贪则不贪也是合理的。
'由贪欲本身而生'是指因为断除了贪欲的缠缚，未执取贪欲的随眠，由于这个未执取性，因此如声闻一样将会涅槃。
'了知贪欲非贪欲，亦入于贪欲法性'是指了知遍计所执的贪欲非贪欲后，进入贪欲的真如，此为其义。
显示蕴的舍离甚深性的偈颂是：'诸佛超越诸蕴，亦安住于诸蕴'，即完全超越色等五取蕴后，安住于彼等不可得的法性蕴中。
'非异亦非不异'是指，舍离彼等遍计所执蕴后非异，因为安住于彼等的法性之故。也非不异，因为若是一体，则与遍计所执清净相应之故。
'不舍彼而善超'是指由于不舍彼等圆成实蕴而善超，此为其义。
显示成熟众生的偈颂是：'一切皆具和合事业'，即一切都是平等成熟众生的事业。
如何呢？'如海中水'，即如同流入海中的水被鱼龟等受用。如是安住于法界者也是平等地生起成熟众生的事业。
'已作正作当作'是指三世中无有为他众生利益的作意，即使如此，也如同如意宝和乐器一样，自然趣入成办一切众生利益，此为其义。
为了显示见的甚深性，对于所说'佛是常身'，若是常身，则为何世间不见？'因众生过失不显现，如破器中月'。如同破碎的器皿中不会有水，无水则不见月影。如是，无有止观滋润的众生相续中也不见佛月。此中如水月般是三摩地，因为是滋润的本性。
'如日照世间，彼等法光遍'是指诸佛虽然不见，但仍在作事业，即如经等所说法如光明般，以此显现诸佛成熟众生等事业于世间。

།མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། ལ་ལར་རྫོགས་ པར་བྱང་ཆུབ་སྟོན།།ལ་ལར་མེ་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལ་ལར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ལ་ལར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པ་ནི་མེ་བཞིན་དུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་མེ་ནི་ལ་ལ་ན་འབར། ལ་ལ་ན་ཞི་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་སྟོན་ལ།ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དེ་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་སྟོན་ཏེ། མེར་ཐ་མི་དད་པ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གཅིག་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མའི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །བཞུགས་པ་ཟབ་པ་ ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་འཕགས་མིན་ཆོས་རྣམས་དང་། །མི་དང་ངན་སོང་བ་རྣམས་དང་། །ཚངས་སྤྱོད་མ་ཡིན་ཆོས་རྣམས་ལས། །བདག་ཉིད་དང་ནི་བཞུགས་པ་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་མཆོག་དང་བཞུགས་པ་མཆོག་སྟེ། འཕགས་པ་ལ་སོགས་ པའི་བཞུགས་པས་བཞུགས་པའོ།།དེ་ལ་འཕགས་པའི་བཞུགས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྷའི་བཞུགས་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱིས་བཞུགས་པའོ། །ཚངས་པའི་བཞུགས་པ་ནི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་བཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་འཕགས་མིན་ཆོས་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བ་སྟེ།དེས་དེ་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་འཕགས་པའི་བཞུགས་པའོ། །གང་མི་དང་ངན་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ནི་ལྷའི་བཞུགས་པའོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པས་འདི་ནི་བདག་ཉིད་མཆོག་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཞུགས་པ་དེའི་བདག་ཉིད་དོ། །སྐུ་ཀུན་ཏུ་སྟོན་པ་ཟབ་པ་ཉིད་ནི། དེ་དག་ཀུན་ཏུ་རྣམ་པར་དཔྱོད། །གང་དུའང་རྣམ་པར་དཔྱོད་མི་མངའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ སྟེ།དེའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པས་ནི་གང་ལ་ཡང་དཔྱོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དོན་གཞན་གཉིས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་ལ། སྐུ་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གནས་རྣམས་ཀུན་ནའང་མཐོང་མོད་ཀྱི། །ཞེས་ བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་ལུས་དེ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་པས་མཐོང་བའི་སྤྲུལ་པ་དེ་ནི་དེར་སྐྱེས་པ་དེ་དག་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། དེ་དག་ཉིད་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དམྱལ་བ་དེ་དག་གིས་དེ་མཐོང་བ་ན་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པས་ཡང་དམྱལ་བ་དེ་དག་གིས་དེ་དབང་པོ་དྲུག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཟབ་པ་ཉིད་སྟོན་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ཐུལ་ལ་སྤངས་པ་ མེད།།སྔགས་ཀྱིས་བསད་པའི་དུག་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐུལ་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔགས་ཀྱིས་བསད་པའི་དུག་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ སྔགས་ཀྱིས་བསད་པའི་དུག་གིས་ནི་འཆི་བར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་ལས། །ཉོན་མོངས་ཟད་པ་ཀུན་མཁྱེན་བརྙེས་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ བག་ཆགས་བཟུང་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་དང་བཅས་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་བརྙེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཟབ་པ་ཉིད་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ འདི་ལྟར།ཉོན་མོངས་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའོ།

深奥的现证圆满菩提和示现涅槃是：'于某处示现圆满菩提，于某处如火般示现涅槃'。这是说，于某处示现圆满菩提，于某处示现涅槃如同火一般。就像火在某处燃烧，在某处熄灭一样，佛陀对于已经成熟的众生示现涅槃，对于未成熟的众生则为了使其解脱而示现圆满菩提。就像火是不二一体的，法身也应当如是观察。其余偈颂的含义容易理解。
为了显示安住的深奥性而说：'殊胜于佛圣者法，人与恶趣诸众生，非梵行等诸法中，自性及住皆最胜。'这是说，自性最胜和安住最胜，即以圣者等的安住而安住。其中圣者的安住是安住于空性。天的安住是以禅定而安住。梵天的安住是以慈等无量而安住。
其中'非圣者法'是指不善法，由于以空性安住于彼等，因此也是圣者的安住。缘于人与恶趣众生的禅定，是天的安住。非梵行等诸法中最胜且是自性，故此是自性最胜，即是安住于空性的自性。
显示身遍示的深奥性：'于彼一切皆观察，然于何处亦不观'，这是说，善不善心行转起，由后得智而观察彼等，由无分别智则于何处都不观察。第二种含义是，化身观察一切，其他身则不然。
'虽见一切处'是说，化身于一切处都可见到。'非六根行境'是说，虽然地狱等处所生众生见到化身是为调伏彼等而现，但彼等的本质并非化身的本性。当地狱众生见到时会认为'这也是地狱众生'，因此对于地狱众生而言，这不是六根的行境。
显示断除烦恼的深奥性：'调伏烦恼无断除，如同咒所制服毒'，这是说，虽然调伏了菩萨阶段的现行烦恼，但并未断除烦恼，因为还有烦恼习气。'如同咒所制服毒'是说，就像被咒语制服的毒不能致死一样，他们也是由于完全了知烦恼而不会被烦恼所染。
'诸佛从烦恼中，获得烦恼尽遍智'，这是说，具有烦恼习气者不会像声闻那样入涅槃。'诸佛'是说获得烦恼断尽与一切智性。
应当显示不可思议的深奥性，即：'烦恼成为菩提分'，这是集谛。

།འཁོར་བའང་ཞེས་བྱ་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཞི་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྔར་བསྟན་པ་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་ པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་རྗེས་སུ་དྲན་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་གིས་དེ་བསྒོམ་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཅན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་འགྱུར་གྱི། ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཡིན་ན་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན།དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུ་གང་གི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་མི་ནུས་པ་ནི། བསྒྲིབས་ཤིང་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་ལ་། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བསྒྲིབས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལས་ལས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲིབ་པས་བསྒྲིབས་པ་ སངས་རྒྱས་མང་པོས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་མི་ནུས་སོ།།རེ་ཞིག་དེ་དག་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་ནུས་པ་མི་མངའ་བ་ཉིད་དོ། །རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་འདིར་རྒྱུ་དང་མི་ལྡན་པར་འདོད་དེ། གང་ ལ་དེའི་རིགས་མེད་པའོ།།ངེས་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། ངེས་པ་གཉིས་ནི་ལས་བྱས་པར་ངེས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བར་ངེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངེས་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ནུས་པ་མི་མངའའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ སྒྲིབ་པ་ནི་ལྐུགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་སོ་སོར་མྱོང་བ་ནི་ཡང་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ངེས་པར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་གོ། །སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲི་མ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དེ་ནི་རྟག་ པ་ཡིན་ལ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན་སྐུ་རྟག་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མངའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ནི་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་མཛད་པ་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།དོན་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མཛད་པ་དང་། མ་སྨིན་པ་རྣམས་སྨིན་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་བལྟ་ བར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རྣམ་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ནི། རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེས་ནི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་རེ་ཞིག་དང་པོར་རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལས་པའོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དྲན་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྟག་དང་དགེ་ལྡན་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའོ། །བཙལ་མི་དགོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མཛད་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དབང་དུ་མ་གྱུར་རབ་ཏུ་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དབང་དུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རབ་ཏུ་རྒྱུ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར། སྐྱེ་བོ་མང་པོར་དེ་འདོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་དོན་འདོད་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་གང་ཡིན་པའོ།

所谓轮回即是苦谛，是寂静的本性。以上所说的一切，是为了说明如前所述的三种因缘，是应当由自己各自证悟如来不可思议的。
现在，如何忆念诸佛的法身呢？菩萨以七种方式随念，并以此修持。
其中，所谓'统御一切法'，是指以神通力统御一切法而安住，如是诸佛于一切世界具有无碍神通，而不像声闻那样有所障碍。
若问：如果统御一切法，为何不令一切众生涅槃？以偈颂说明其因：'不能令涅槃的原因是：被遮蔽且无因者。'其中'被遮蔽'是指被业等障所遮蔽的众生，即使诸多佛陀也不能令其涅槃。暂且对于这些众生，诸佛也无此能力。'无因者'是指具有不入涅槃法性者，在此认为是无因，即是无其种性者。
'具有二种决定'是指应当了知二种决定为：业已作决定，异熟必定各别感受。因此，对于这两种决定，诸佛也无能力改变。其中异熟障碍应当视为哑者等状态。各别感受异熟是指必定往生地狱等处，这是他们的差别。
'身常住'是指离垢真如相续不断，是常住的，这是如来身，因此说身常住。
'诸如来具大受用'是指应当了知清净佛土是广大的，诸如来受用此土。
'大义'即是诸佛令已成熟众生解脱，令未成熟者成熟，现证菩提而趣入涅槃，应当如是了知。
其余随念佛的诸相义理容易理解。
以两个偈颂宣说彼等七种随念佛的内容：'依于自心'等。其中以七种相说明圆满，首先菩萨应当忆念'依于自心'的佛陀圆满。'彼亦常与善相应，因此最极无过失。无需寻求'是指任运成办佛陀事业。'大法受用'应当了知是清净佛土。'不为所转而普行'是指不为苦所转，且普遍行持，这是诸佛的施设语。因此如是'众多人所欲'是指为利益众多众生而忆念圆满。

།གང་ཡང་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའི་མདོ་སྡེའི་གླེང་གཞི་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་ དག་པ་དེའི་ཡོན་ཏན་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚིག་འདི་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་བྱེད་དེ།རེ་ཞིག་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་ཏེ། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻ་དང་། མུ་ས་ལ་གར་བ་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། དེ་སྨོས་པས་མ་རྒད་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཟུང་བར་ རིག་པར་བྱ་བ་དང་།མུ་ཏིག་དམར་པོ་སྟེ། དེ་ཡང་སྲོག་ཆགས་དམར་པོ་ཞིག་གི་ནང་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱལ་པོས་ཀུན་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་དེ་། བཤད་མ་ཐག་པའི་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་ལས་ཀུན་ཏུ་བྱུང་བས་ སོ།།ཚིག་གཅིག་གིས་ནི་དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཚིག་གཅིག་གིས་ནི་ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཚིག་གཅིག་གིས་ནི་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ལས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། དེའི་བླ་མ་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དང་། དེ་དག་ གཉི་གའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ། །འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ། །ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རིགས་ལ་གང་དབང་སྒྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་བདག་པོ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ།།ཕྱོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ། །ཞམ་རིང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ་། །དེ་དག་ཉིད་ལ་ཀླུ་སྨོས་པས་ནི་ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་ཡང་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། སྦྲུལ་ཆེན་པོ་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་སྟོན་ པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་བརྗོད་ནས་ཕྲིན་ལས་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མཛད་པ་སྟེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་སོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དེར་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་འབྱུང་བའོ། །གང་ལ་དགྲ་མེད་པ་དེ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བདུད་བཞི་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ན་ཕུང་པོའི་བདུད་ཡོད་པ་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པའི་ བདུད་ཡོད་པ་མ་ཡིན།འཆི་བདག་གི་བདུད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ལྷའི་བུའི་བདུད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ལམ་གང་གིས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེར་དེ་འཇུག་ཅེ་ན།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཏེ། དྲན་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །བཞོན་ པ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྟེ།དེས་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཡང་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །སྒོ་གང་ནས་དེར་འཇུག་ཅེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྒོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། ། གཞི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ཚིག་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ས་གཞི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་རབ་ཏུ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་གང་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཤེ་ན། ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པས་བརྒྱན་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨའི་རྒྱལ་པོ ཆེན་པོ་བཀོད་པ་ལ་བརྟེན་པ་ན་ཞེས་བྱའོ་།།ཡོངས་སུ་དག་པ་དེའི་ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཤིན་ཏུ་གཙང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་དེའི་གཙང་བ་ཉིད་ནི་དེ་ན་ཕྱི་ས་ལ་སོགས་པ་མི་གཙང་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཤིན་ཏུ་བདེ་བ་ནི་གང་ཚོར་བ་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མེད་ཅིང་ བཏང་སྙོམས་ཀྱང་མེད་པའོ།།ཤིན་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འདི་ལྟར་དེ་ནི་མི་དགེ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་མེད་པའོ།

又从《十万颂经》的序分中广说清净佛土，其清净佛土的殊胜功德，以下列文句显明：首先，色相圆满即七宝，金、银、琉璃、玛瑙、玉髓（此处提及也应当包括绿宝石等）、以及赤珍珠。此赤珍珠从一种赤色生物体内产生，是一切中最胜，以无量世界的宝王普遍照耀，从上述诸宝中普遍生起。
以一句说形状圆满。以一句说量圆满。以一句说处所圆满。若问从何因生？从出世间无分别智及其后得智，以及彼二者善根所生之善根为因，如是圆满因亦以一句说。圆满果亦以一句说。于极清净种姓中具有主宰相，即主尊圆满，以一句说。
方位圆满以一句说。眷属圆满亦以一句说。其中提及龙时，也应包括大腹行者，为摄大蛇故。于彼开示者即是导师圆满，以一句说明。说彼等已，若问事业为何？即是成办一切有情之一切利益，彼圆满亦以一句说。利益圆满亦以一句说，因为于彼处烦恼不生、痛苦不生。
无敌者即是无畏，因为无四魔故。又彼清净佛土中无蕴魔、无烦恼魔、无死魔，亦无天子魔，故称无畏圆满，亦以一句说明。住处圆满亦以一句说明。又若问以何道入彼清净佛土？以大乘闻、思、修慧，依次配合念、智慧及大觉悟。彼道圆满亦以一句说明。
乘即止观，因为以此前行故。彼圆满亦以一句说明。若问从何门入？空性、无相、无愿即是门圆满，亦以一句说明。基圆满亦以一句说明，如大地依止风轮而安住，如是清净佛土依止何而安住？谓依止具无量功德庄严的大宝莲花王庄严。
彼清净土受用即称为极清净，因为彼处清净即是无粪秽等不净。极乐即是唯具乐受，无苦亦无舍。所谓极无过失，即是彼处无不善或无记。

།ཤིན་ཏུ་དབང་སྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་རང་གི་སེམས་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་རྐྱེན་གཞན་ལ་ནི་མི་ལྟོས་པའོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ།།དེ་ཡང་ཕྲིན་ལས་ལྔ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བའི་ཕྲིན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གིས་ཁམས་གསུམ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདའ་བར་བྱེད་པའི་ལམ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལ་སྟོན་པའོ། །ཁམས་གསུམ་ནི་ འདིར་འཇིག་ཚོགས་སྨོས་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཕྲིན་ལས་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ཕྲིན་ལས་མཉམ་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །འདིར་དོན་འདི་དག་གི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། རྒྱུ་དང་གནས་དང་བྱ་བ་དང་ནི་བསམ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་གང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་རྒྱུ་གང་གིས་ཡིན་པ་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།།གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་ལས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་བསྟན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་དམྱལ་བ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་ ལས།མི་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་གཞན་ལས་དེ་བཞིན་དུ་ཡི་དགས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཐ་དད་པ་དེས་ན། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་ཐ་དད་གྱུར་པར་འདོད། གནས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟར་འདི་དག་གིས་གནས་ཐ་དད་པ་སྟེ་ལུས་སོ། །དེས་ན་ལས་ཀྱང་ཐ་དད་དོ། །བྱ་བ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ ལྟར་གཞན་དག་ནི་ཚོང་བྱེད།གཞན་དག་ནི་གར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཐ་དད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ཐ་དད་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པ་ནི་འདིར་མོས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བསམ་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཐ་དད་དོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འདི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། གང་འདུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐ་དད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་གི་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པའི་བྱ་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཛད་པ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དོ།།ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་དགོངས་པ་ཅན་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་པར་སྟོན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི། ཁ་ ཅིག་དག་ནི་དྲང་ཕྱིར་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་དྲང་བར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྟེ། མ་ངེས་པ་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཀུན་ཏུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིགས་མ་ངེས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཅི་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བོར་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བས་སོ། །དོན་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་གོ་སླའོ། །ཆོས་དང་བདག་མེད་གྲོལ་ མཐུན་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ལ། འདིར་ཡང་དགོངས་པའི་དབང་གིས་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་གཅིག་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་འདིའི་དགོངས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་མེད་པ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་དང་གྲོལ་བ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་རེ་ཞིག་འདིར་ ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ།།དེ་ནི་མཐུན་པ་ཉིད་དེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་འདིར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱས་ནས་སོ། །དེ་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། །བདག་མེད་པ་མཐུན་པ་ཉིད་ནི་བདག་དང་གང་ཟག་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་མེད་པ་འདི་ལ་འདི་ནི་ ཉན་ཐོས་སོ།།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་བདག་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དོ།

所谓'极为自在'，是因为他能掌控自己的心，不依赖其他因缘。又说'诸佛的法界'，即是法身。应当了知它具有五种事业。所谓'能救护一切众生免于损害的事业'，是指向世间显示能超越三界的道路。三界在此是以提及我执来表示的。其余词句的含义容易理解。应当观察诸佛都以这五种事业平等地行事。此处这些义理的偈颂是：'因及处所与作业，以及意乐'等，广泛说明了诸佛事业平等性的原因。
至于世间人们的境界业，则由这些偈颂来说明：世间人们的因不同，因此地狱是由一种因，人是由另一种因，乃至饿鬼也是如此。因此由于因的差别，认为世间人们的业是有差别的。处所的差别是指这些众生的处所不同，即身体。因此业也有差别。所谓作业差别，是指有些人做生意，有些人跳舞等，具有不同的作业，因此由作业的差别，世间人们的业也有差别。
关于意乐差别，这里的意乐是指信解，因此由于意乐的差别，世间人们的业也有差别。诸行也是如此差别运作，即是指世间人们的诸行差别。是谁的呢？是世间人们的。诸佛则是任运成办事业，由于他们完全没有这些差别，所以诸佛的因等没有差别，因此他们的事业作为也无差别。
为显示一乘教法是带有密意的教说而说的偈颂是：'为引导某些及'等。为了引导不定种性的声闻趋向大乘，即为了使不定种性者必定在大乘中般涅槃。'复次为摄受'是指为了使不定种性的菩萨共同趋向大乘，不要舍弃大乘而以声闻乘般涅槃。为了这些目的而说一乘教法。
其余关于不定种性的含义容易理解。关于'法与无我解脱同'等广说，这里也是依据密意而说明为一乘。那么这里的密意是什么呢？是因为法相同、无我相同和解脱相同的缘故。其中法相同性，首先这里的法是指真如，它是相同的，因为声闻等一切都应趣入此中，所以称为大乘。由于它相同的缘故，故为一乘。无我相同性是指无我和补特伽罗，因此对于这种无，不应说'这是声闻，这是菩萨'，因此也是依据无我而说一乘。

།གྲོལ་བ་མཐུན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བ་མཐུན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་དགོངས་ ནས་ཀྱང་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།བམ་པོ་བརྒྱད་པའོ་། །རིགས་ནི་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་རིགས་ཐ་དད་པ་ཡོད་པ་སྟེ། རིགས་མ་ངེས་པའི་ ཉན་ཐོས་དག་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་ནས་ཀྱང་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།བསམ་གཉིས་རྙེད་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཅིག་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་སྟེ། གང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་ཉིད་ནི་བདག་ཡིན་ལ། བདག་ཀྱང་དེ་ དག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་འཛིན་པས་ཀྱང་དེ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པས་དེ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དགོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དོ། །ཡང་བསམ་པ་གཉིས་པ་ནི་གང་དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ་ ལས་ཉན་ཐོས་ལུང་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་ནས།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསམས་ནས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་དགོངས་པ་དང་། མཐུན་པའི་བསམ་པ་ཐོབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། ། དོན་གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་དེ་ལུང་བསྟན་པ་ཡིན་པས་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ངས་མངོན་པར་ཤེས་ཏེ། ད་ཉིད་ལན་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ།གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་གདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མཐར་ཕྱིན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟར་ཐེག་པ་འདིས་མཐར་ཕྱིན་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐེག་པ་གཞན་ནི་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ པ་དེ་དག་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་ཀྱང་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ་།ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ན། ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་གཅིག་ཉིད་དམ་མང་པོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཅིག་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་ བྱ་བ་ནི་དེ་དག་གཅིག་ཉིད་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་གཅིག་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གང་དུས་གཅིག་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཉིས་འབྱུང་ བ་ནི་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཡང་གཅིག་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཡང་མང་པོ་ཉིད་དང་གཅིག་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ནི། ཁམས་གཅིག་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་སྟེ། ཁམས་གཅིག་ན་ནི་གཉིས་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ གིས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པའི་དོན་ཏེ།གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཉིས་འབྱུང་བ་ནི་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ལྷག་མས་ནི་མང་པོ་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏེ། དཔག་མེད་ཅིག་ཅར་ཚོགས་བསགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མང་པོ་རྣམས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསགས་པར་འགྱུར་ལ།གལ་ཏེ་དེ་དག་གིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ན་ཚོགས་བསགས་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་མང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་འགྲུབ་པས་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ཉིད་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

所谓'解脱相同'，是指声闻等人也同样从烦恼中解脱，因此基于这个道理也宣说唯一乘，所以世尊也说:'解脱与解脱之间无有差别'。卷八。
'种姓差别'是指具有不同种姓，基于不定种姓的声闻将成佛的道理也宣说唯一乘。
'为得二种心'是指为获得两种心，其一是平等心，即认为'一切众生即是我，我也即是他们'，以这样的见解，当其成就圆满佛果时，其他众生也将成就圆满佛果，基于这种意趣也是唯一乘。第二种心是指在《白莲华经》中受记的那些声闻，佛陀基于法性平等的道理，认为他们已获得法身，思维平等性的意趣，获得相应的心，即是真实获得佛的法性。
又因为具有如是名号的菩萨眷属受记是化现，所以说'又'。如'我明了现在已百千万次在声闻乘中涅槃'，基于这种意趣宣说唯一乘，是为了引导应以声闻乘调伏的众生出离。
'因究竟'是指以此乘究竟解脱，再无其他乘，故此佛乘较声闻等殊胜，基于此义也宣说唯一乘。
现在诸佛法身平等，那么由何因缘应视为一或多，当予以说明。首先，应视为一者，即彼等一即是平等性，佛也是此自性，因此是一，应视为法界唯一。
又应视为一，因为不可能在同一时间、同一世界中出现两尊佛，因此也应视为一。
又以偈颂宣说多与一:'一界中无二'等广说。'一界中无二'之句显示一的含义，即在一世界中不可能出现两尊佛的意思。
其余显示多，'无量同时集资故'是指在同一时间许多菩萨圆满资粮，若他们虽积累福慧资粮却不能成佛，则积资将成无义。因此，由于众多者圆满资粮成就，应视为有多佛。

།རིམ་གྱིས་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིམ་གྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། གལ་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་གཞེས་པར་གྱུར་ན། དེ་ དག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གཞན་དག་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་མང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རིམ་གྱིས་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་ ཡང་།སངས་རྒྱས་ཉིད་མང་པོ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་པའི་སྡེ་པ་གཞན་དག་ནི་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་དག་གཉི་གའི་ དགོངས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་པ་ནི།སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ངེས་གྲོལ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་ཏེ།དགོངས་པ་དེའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་གང་གི་ཕྱིར་མཛད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་སྟེ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་མཛད་པ་དེ་ལ་དགོངས་ནས་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ན་། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་ན་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་གང་ལས་དགོངས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་སྣང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ ཡིན་ལ།དེ་ནི་གཟུགས་སུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ནོ། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཚད་མེད་པ་དག་ན་ཐ་དད་པར་སྣང་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ནི་ཐ་དད་པ་མེད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་ཚུལ་འདིས་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ནོ།།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་མཐོང་བས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་མདོ་ལས། ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་དོག་སེར་པོ། ཁ་ཅིག་ནི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ རྫོགས་པའི་སྐུ་ནི་མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ནི་མ་ངེས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དེ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཡང་གཞན་དང་གཞན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ། ཡང་དེ་ཉིད་ ཁོ་ན་དེ་ལས་ཀྱང་གཞན་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ནི་གཡོ་བའི་ངོ་བོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དེ་ནི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་དང་རྟག་ཏུ་འདྲེས་ཤིང་བསྐོར་ནས་གནས་པ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ ནི་འདྲེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཇུག་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་སྐུ་གང་མངོན་ པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ད་ནི་གང་གི་ཕྱིར་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་པའི་ཚུལ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།

所说'不应次第生起'是指不能次第成就圆满菩提，假如因为圆满资粮者次第受用，则随其次第获得，其他人也将成就圆满菩提，由于彼等众多，故不应次第，因为其他人也将成就圆满菩提。因此又有多佛。
又有一些人说诸佛无有永久涅槃，而其他声闻乘部派则说是永久涅槃。如是显示彼二者意趣之偈颂：'由离一切障'等广说。其中因为佛陀已从一切烦恼障和所知障中解脱，因此将永久涅槃，此乃其意趣。
又因诸事业未圆满，为令未成熟者成熟，已成熟者解脱之意趣，缘于此事业，非永久涅槃。若非如是，则如声闞般非永久涅槃，发愿将成无果。
今若问从何意趣说自性身非受用圆满身？当说此理：由于显现为色身等，佛是法身，因见为色身故非法身，如是非法身，因此非法身。受用圆满身于无量佛眷属坛城中显现差别，而法身无差别。因此以此理趣，受用圆满身非自性身。
又由随信解而见受用圆满，如经中说：'有黄色者，有蓝色者'等广说。如是受用圆满身显现为不定自性，而自性身不应为不定自性，因此又非自性身。
又受用圆满虽是一体，却见为种种，又见彼即是彼而又异于彼，因是动摇性故不应是自性身，因此又非自性身。
又受用圆满常与天等眷属和合围绕而住，而自性不应和合，因此又非自性身。
又阿赖耶识转依是自性，若彼等是一体性，则彼亦是受用圆满，则从转依趣入识将成就何身？因此受用圆满又非自性，由此六相不应理故亦不应。
今当说化身非自性身之理趣，因八因故。

།དེ་ལ་རེ་ ཞིག་མི་རིགས་པ་དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་མི་མཉམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ན་མི་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།སྤྲུལ་པ་དེ་ནི་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་པ་དྲན་པ་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་དང་།རྩིས་དང་། གྲངས་ལ་སོགས་པ་མི་མཁྱེན་པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་སྤྲུལ་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་དེ་རྣམས་གདུལ་བའི་དོན་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒྲུབས་པར་གྱུར་ཀྱང་ ཉེས་པར་བཤད་པ་དང་།ལེགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་དེ་དག་རྣམ་པར་མ་མཁྱེན་ན་ཡང་། དེ་ལས་གཞན་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་དུས་ན་མཁྱེན་པར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་ན་ཡང་སྤྲུལ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱེ་བ་ཕྲག་བརྒྱ་བོར་ཏེ། གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་ པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་མི་རིགས་པས། སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་མཐོང་བར་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ནས་གཞན་དག་ཏུ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་མཛད་པ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་།དེ་ལྟ་ན་དགའ་ལྡན་ཉིད་ན་གནས་བཞིན་དུ། གླིང་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྤྲུལ་པ་འགྱེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད། ཡང་ལ་ལ་འདི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གཏོགས་པའི་གླིང་བཞི་པ་ལ་ལ་ན་སངས་རྒྱས་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་ ཟེར་ན།གླིང་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་ན་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མེད་པ་ལ་ནི་ཡང་ལུང་དང་རིགས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མདོ་དང་འགལ་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་གཉིས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་མི་འབྱུང་ བ་ཡིན་ནོ།།ཞེས་གསུངས་པས་སོ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་འདི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་གཉིས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ནི། གླིང་བཞི་པ་གཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་ཡིན་གྱི། ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་གཉིས་ མི་འབྱུང་བ་ཡང་གླིང་བཞི་པ་གཅིག་ཏུ་མི་རིགས་ཀྱི།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་ནི་འདོད་དོ། །ད་ནི་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་རྣམ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དོན་ནི་ དུས་གང་གི་ཚེ་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་པ་ལས།སངས་རྒྱས་མངལ་དུ་གཤེགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན། གནས་བརྟན་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་འདི་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་བཞུགས་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་དག་ རྣམ་པར་གཞག་པས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བསྟན་པར་བྱའོ།།ད་ནི་གཏན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པར་བྱས་པ་དང་། སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་བྱས་པ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་བྱས་པའོ།།གལ་ཏེ་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ན་གང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དག་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྟག་ པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་དང་།སྤྲུལ་པ་དག་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྟག་པའི་སྐུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པའི་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་དེས་ན་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ལོངས་ སྤྱོད་རྫོགས་པ་ནི་རྫོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དེ་ལ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་པ་ཡིན་ནོ།།སྤྲུལ་པ་ཡང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་སྟོན་པའི་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པས་རྟག་པ་ཡིན་ནོ།

首先，第一个不合理之处是：菩萨长期以来经过多劫获得无等三昧的人，连生于兜率天众中都不合理，更何况说生于人间呢。那个化身也是世间的。
再者，菩萨忆念宿世的人，不知文字、算术、数目等是不合理的。因此，这也是为了调伏那些众生而显现的化身。
又，虽然在三无数劫中修行菩萨道，若不了知善说和恶说的法，而在其他证得圆满菩提时才了知，因此这也说明化身不是自性身。
又，舍弃了百亿瞻部洲，而在一处现证圆满菩提和转法轮是不合理的，所以不应该是化身。因为所有这些都一致看到化身的缘故。如果有人主张在一处现证圆满菩提后，在其他处显现化身，那么为什么不承认住在兜率天时就能在所有四大部洲放射化身呢？
又，有人说：'在某些属于佛土的四大部洲中未见到佛。'但是，对于所有四大部洲都没有现证圆满菩提这一点，既无经典依据也无道理。如果是这样，就与经典相违，因为经中说：'不会出现两位佛，如同不会出现两位转轮王一样。'
因为转轮王不会同时出现两位，这是指在一个四大部洲中不会出现，而不是指在整个佛土中。同样，两位佛不会同时出现也是指在一个四大部洲中不合理，而是承认在一个世界中。
现在以偈颂说明现证圆满菩提：从'诸佛幻化'等广说。意思是当住在兜率天时，如同佛入胎一样，在那个时候，长老舍利弗等这些眷属也同样以化身的形式安住在各处，应当如是观察。
通过建立这些，如此显示一切相现证圆满菩提。现在要说明永远般涅槃是不合理的：为一切众生发愿，为众生而修行，如同说'为众生做利益'一样。
如果是永远般涅槃的涅槃，那么所发的愿和修行就成为无果。又，所说如来常身，由于受用圆满身和化身是无常的，怎么会是常身呢？对此应当成立：这些本身就是常，因为常身依止法身的缘故，所以是常。
又，受用圆满是圆满受用，因为没有间断所以是常。化身也因为示现现证圆满菩提和般涅槃没有间断，所以是常。

།དེ་དག་གཉི་ག་ཡང་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་ པའི་དཔེ་བསྟན་པ་ནི།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ནི་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་ནི་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་གང་དག་འདི་ནི་རྟག་ཏུ་སློང་མོ་སྦྱིན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན།ཡང་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རེས་འགའ་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། འོན་ཀྱང་རྟག་ཏུ་སློང་མོ་སྦྱིན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལྟར་རྟག་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདིར་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ་། ཡང་གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ ནས་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་ཉིད་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ནུས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འབད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ལན་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བརྙེས་པ་ཁྱད་པར་མེད་དཔག་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་འབད་ པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ཟེར་ན།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱོན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཐོབ་པའམ། ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའམ། རྒྱུ་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང་སྙིང་རྗེས་རྒྱུད་བསྒོས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་བརྩེ་བ་འབྱུང་བས།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་གཞན་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་ཞེའམ་། གཞན་བྱེད་ཀྱང་རུང་། མི་བྱེད་ཀྱང་རུང་། བདག་གིས་ནི་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་ པའི་འགྲེལ་པ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ། བསྟན་བཅོས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དུ་མ་མཛད་པའི་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་དཱི་པཾ་ཀ་ར་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་དང་། ལོ་ཙྪ་བ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བས། ཡུལ་བྲག་དམར་ ལྷ་སྡིངས།རི་ཁས་པོ་རིའི་རྩ། ཆུ་བོ་ལོ་ཧི་ཏའི་འགྲམ། དཔལ་བསམ་ཡས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་གནས། དབྱིག་འདུལ་པེ་ཀར་གླིང་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། ། འདི་ལ་ཤཱ+ོ་ཀ་ཉིས་སྟོང་ཚིག་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་ཡོད་དེ། བམ་པོ་ནི་བརྒྱད་དུ་བྱས་སོ།

对于这两者都是恒常的比喻说明如下：就像世间上说'常常享受快乐'一样，这并非是指不间断地一直在做，但却说'常常享受快乐'。又如有人说'这是常常布施乞丐的人'，这也并非是一直在布施，而是有时布施，但仍称其为'常常布施乞丐的人'，这些恒常性也是如此。
这里有人质疑：如果诸佛的法身从无始以来就无差别、无量，并且具有利益众生的能力，那为什么还要为众生利益而努力呢？对此以偈颂回答：'若说已得佛果无差别无量'，以此为由而不应努力的话，那么因为诸佛是无始时的缘故，将导致一切过失产生，或一切成为无因，或因果不断绝。
此外，被悲心熏习的菩萨们对一切众生都像独子一样慈爱，因此对众生利益，不应说'让别人去做吧'或'别人做不做都行，我不做'这样的话是不合理的。
《大乘集论释》，安住大乘、著作众多殊胜论典的大师世亲造毕。
印度堪布燃灯吉祥智和译师比丘戒胜王，在雅鲁藏布江畔的昌珠寺山下德玛拉丁寺贝嘎林译校完成。
此论有二千一百八十颂，分为八品。



